"Đánh thức" di sản Hoa Lâm Viên bằng tư duy sáng tạo

Nhận diện giá trị của Hoa Lâm Viên

Sáng 13/1, tại di tích Hoa Lâm Viên đã diễn ra Tọa đàm khoa học “Hoa Lâm Viên – Hành cung thời Lý: Giá trị di sản và định hướng trong phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay”.

Sự kiện được tổ chức bởi sự phối hợp của Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐHKHXH&NV), Hội Khoa học Lịch sử (KHLS) TP Hà Nội, Ban Quản lý Di tích Hoa Lâm viên.

Tọa đàm quy tụ nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu và quản lý văn hóa, góp phần nhận diện đầy đủ và hệ thống các giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ học của Hoa Lâm Viên trong tổng thể lịch sử vương triều Lý, qua đó làm rõ vị trí đặc thù của di tích này trong cấu trúc quyền lực, tư tưởng và không gian văn hóa Đại Việt thời trung đại.

Tọa đàm khoa học “Hoa Lâm Viên – Hành cung thời Lý: Giá trị di sản và định hướng trong phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay”.

Đồng thời, Tọa đàm cũng làm rõ mối quan hệ giữa Hoa Lâm Viên với quê hương nhà Lý và các di sản liên quan trong không gian văn hóa Đông Anh – Đông Ngàn cổ, đặt di tích này trong chỉnh thể hệ thống di sản Thủ đô Hà Nội, đặc biệt là mối liên kết với Cổ Loa, Hoàng thành Thăng Long và trục văn hóa sông Hồng, qua đó khẳng định Hoa Lâm Viên như một cấu phần quan trọng trong không gian lịch sử – văn hóa liên vùng.

Khu di tích Hoa Lâm Viên thuộc xã Đông Anh, có niên đại xây dựng vào thời Lý (thế kỷ XI), tương truyền ngay sau khi dời đô từ Hoa Lư ra Đại La, vua Lý Thái Tổ đã cho xây dựng ly cung ngự uyển ở Trang Cối Giang, Hoa Lâm Viên. Đây được coi là hành cung quan trọng bậc nhất ngoài Hoàng Thành Thăng Long dưới triều Lý - là biểu tượng quyền lực của hoàng tộc Lý, thể hiện tư tưởng “hộ quốc an dân” và khát vọng xây dựng một quốc gia độc lập, thịnh trị từ buổi đầu lập nước.

Di tích nằm trên khu đất ven sông Đuống, lưng tựa triền đê, phía trước hướng ra sông tạo thế lưng ngai vững chắc. Đây là vùng đất gắn liền với cội nguồn của vương triều Lý - quê hương thân mẫu vua Lý Thái Tổ, người sáng lập vương triều Lý và khai sinh kinh thành Thăng Long năm 1010.

Theo GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc – Phó Chủ tịch Hội KHLS Việt Nam, những phát hiện khảo cổ gần đây ở Hoa Lâm Viên có ý nghĩa vô cùng quan trọng, đặc biệt là bậc thềm với đôi sấu đá mang họa tiết hoa văn thời Lý, chân cột kinh, chân tảng đá hoa sen, gạch chạm khắc hoa văn thời Lý… Đây là những chứng tích quý giá phản ánh sống động đời sống văn hóa - chính trị - tâm linh thời Lý, góp phần khẳng định vị thế đặc biệt của hành cung thời Lý tại khu di tích Hoa Lâm Viên trong tiến trình lịch sử dân tộc.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Đông Anh trình bày tham luận tại Tọa đàm

"Biến di sản thành tài sản"

Tại Hội thảo, các nhà khoa học đã đề xuất giải pháp khả thi nhằm bảo tồn và phát huy giá trị Hoa Lâm Viên một cách bền vững, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển; “đánh thức nguồn lực nội sinh”, biến “di sản thành tài sản”, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa ở Đông Anh, góp phần hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 09, đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của Thủ đô.

GS.TS Nguyễn Quang Ngọc đánh giá, với lợi thế về lịch sử và tâm linh, xã Đông Anh hòa toàn có thể đưa Hoa Lâm Viên thành nguồn lực quan trọng trong phát triển công nghiệp văn hóa. Xã Đông Anh có thể thiết lập, hình thành tour di sản gắn với trục di sản Cổ Loa.

Về vấn đề này, trao đổi với PV Báo Tuổi trẻ Thủ đô, bà Nguyễn Thị Lương - Ủy viên Ban Thường vụ, Phó chủ tịch UBND xã Đông Anh cho biết, thời gian tới, Đông Anh định xây dựng Hoa Lâm Viên thành điểm đến du lịch văn hóa đặc trưng, gắn kết với trục di sản Cổ Loa – Đền thờ đức vua Ngô Quyền – trung tâm Hà Nội; đồng thời đẩy mạnh đưa giáo dục di sản vào trường học.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Linh, Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Đông Anh, sau khi vận hành chính quyền 2 cấp, Đông Anh là một trong số xã sở hữu nhiều di sản, di tích nhất của TP Hà Nội. Trong đó, di tích quốc gia đặc biệt Cổ Loa sắp tới sẽ được lập hồ sơ là di sản văn hóa thế giới.

Vì thế, thời gian tới, xã sẽ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số (AR/VR, bản đồ số di sản, thuyết minh tự động) nhằm nâng cao trải nghiệm du khách, đồng thời hỗ trợ công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản; Xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm, các show diễn thực tế: “Một ngày về với hành cung xưa”, “Khám phá di sản triều Lý qua công nghệ thực tế ảo”, “Thiên tình sử Lý Chiêu Hoàng”, “Hoa Lâm Viên – Hành cung xưa và nay”, “Ẩm thực Hoa Lâm Viên – tinh hoa vùng đất cố đô” vv…, kết hợp du lịch học đường, du lịch sáng tạo cho giới trẻ.

Bên cạnh đó, xã Đông Anh sẽ thiết lập Chuyên mục “Không gian Di tích - Lễ hội truyền thống số Đông Anh” tích hợp cùng trang https://donganh360.vn/ trên Trang thông tin điện tử của xã tại địa chỉ https://donganh.hanoi.gov.vn/ ) cập nhật đầy đủ các nội dung: lịch lễ hội, nghi lễ – trò diễn, không gian làng nghề, nhân vật lịch sử, văn hóa vật thể và phi vật thể liên quan; đồng thời, ứng dụng công nghệ 3D, VR/AR để tái hiện không gian di tích hành cung triều Lý xưa, cùng các nghi thức, tín ngưỡng truyền thống; Phát triển bản đồ số các điểm di tích, lễ hội có định vị, hình ảnh, nội dung giới thiệu, đường dẫn chỉ đường các di tích, lễ hội khu vực xung quanh di tích Hoa Lâm Viên và kết nối du lịch thông minh.

Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội Nguyễn Thị Mỹ Linh cũng cho biết, trong định hướng sắp tới, một trong những giải pháp của Đông Anh là đưa nơi đây thành không gian sáng tạo; ứng dụng Chuyển đổi số giới thiệu, ra mắt và vận hành thí điểm “Không gian di tích số” tại Hoa Lâm Viên, xây dựng các điểm không gian sáng tạo tại di tích...

Đại diện của Công ty 3D Art cũng đưa ra giải pháp kiến tạo một bảo tàng số bên dòng sông Thiên Đức, tái hiện ký ức Hoa Lâm Viên.

Ở góc nhìn của TS Lê Thị Thu Hương, Viện trưởng Viện Hà Nội học (Đại học Thủ đô), trước mắt, chúng ta cần phải tuyên truyền, giáo dục di sản trong cộng đồng, đặc biệt là với học sinh. Địa phương cần xây dựng trường học di sản, lớp học di sản số; hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp sáng tạo để quảng bá giá trị di sản Hoa Lâm Viên;Sử dụng truyền thông số và mạng xã hội để kể chuyện di sản, xây dựng thương hiệu văn hóa “Hoa Lâm Viên – nơi di sản sống cùng sáng tạo”.

"Hoa Lâm Viên cần phải trở thành điểm đến lịch sử quan trọng đối với học sinh, sinh viên Hà Nôi, do đó cần không gian điểm nhấn, để giáo dục đạo hiếu, truyền thống tổ tiên, sự vị tha, bao dung..." - TS Lê Thị Thu Hương nói.

Thái Sơn