ĐBQH đề nghị xác định rõ điều kiện để phân cấp cho xã trong vấn đề quy hoạch

Đề xuất tích hợp quy hoạch chung thành phố vào quy hoạch tỉnh

Tại phiên họp, có không ít đại biểu đã đề cập đến tình trạng trùng lặp giữa các loại quy hoạch, đặc biệt là giữa Quy hoạch tỉnh và Quy hoạch chung thành phố.

Phó Chủ tịch Quốc hội Vũ Hồng Thanh điều hành phiên họp

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) đánh giá cao điểm tiến bộ của dự thảo Luật khi định nghĩa đô thị tách khỏi tên gọi đơn vị hành chính, coi đô thị là không gian chức năng dựa trên mật độ dân cư, cơ cấu lao động và hệ thống hạ tầng, phù hợp tinh thần Nghị quyết 06 của Bộ Chính trị.

Tuy nhiên theo đại biểu, “tư duy tiến bộ này chưa được luật hóa xuyên suốt trong toàn bộ dự thảo”. Cụ thể, ở một số điều khoản khác như Khoản 2, Khoản 4 Điều 3, Khoản 7 Điều 5, Điều 17, Điều 22, dự thảo vẫn mặc định rằng một đơn vị hành chính mang tên “Thành phố” thì toàn bộ địa giới của đơn vị đó được xác định là đô thị hoặc toàn bộ đặc khu hay xã cũng có thể được xác định là đô thị, đô thị mới.

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội)

Đại biểu Thủy cũng chỉ ra nguyên nhân của sự trùng lặp giữa các loại quy hoạch: Theo cách chúng ta đang làm và vẫn đang được quy định trong dự thảo Luật, nơi nào mang tên “thành phố” đều được xem là một đô thị, bất kể tính chất đô thị thực tế của từng khu vực bên trong. Hệ quả là phạm vi quy hoạch đô thị bị mở rộng một cách cơ học, trùm lên cả những vùng thuần nông vốn không mang đặc trưng đô thị.

Ngoài ra, thực tiễn cũng cho thấy sự chênh lệch giữa tên gọi hành chính và mức độ đô thị hóa thực tế, gây ra “lệch pha” giữa “vỏ” hành chính và “ruột” đô thị. Theo đại biểu, đây là nguyên nhân tạo ra xung đột, trùng lặp giữa Quy hoạch tỉnh và Quy hoạch chung thành phố.

Hậu quả là Quy hoạch tỉnh và Quy hoạch chung thành phố trùng lặp về nội dung, mô tả lại các cấu trúc không gian tương tự. Bên cạnh đó là mâu thuẫn về thẩm quyền, quy trình và thời hạn giữa hai hệ thống quy hoạch dẫn đến thủ tục hành chính phức tạp, độ trễ lớn, ảnh hưởng đến đầu tư và phát triển, đặc biệt ở các đô thị lớn.

“Trong các dự thảo Luật, thẩm quyền phê duyệt Quy hoạch tỉnh (bao gồm cả thành phố) dự kiến được phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh, còn Quy hoạch chung thành phố mặc dù là cấp quy hoạch thấp hơn song vẫn phải trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Quy hoạch chung thành phố theo dự thảo có thời hạn là từ 20 - 25 năm, trong khi Quy hoạch tỉnh chỉ có thời hạn 10 năm. Khi Quy hoạch tỉnh thay đổi thì gần như chắc chắn Quy hoạch chung thành phố cũng sẽ bị ảnh hưởng”, đại biểu cho biết.

“Những mâu thuẫn như vậy không chỉ mang tính kỹ thuật mà đang tạo ra điểm nghẽn thể chế, khiến thủ tục hành chính tăng lên đáng kể”, đại biểu Nguyễn Phương Thủy nói thêm.

Từ các phân tích đó, đại biểu đề xuất: Không tiếp tục quy định Quy hoạch chung thành phố; cần tích hợp nội dung này vào Quy hoạch tỉnh.

“Tôi được biết thành phố Hà Nội đang nghiên cứu, đề xuất và sẽ báo cáo Quốc hội cho phép được gộp chung 2 quy hoạch này trong 1 nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng và phát triển Thủ đô”, đại biểu gợi ý.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

Đại biểu Nguyễn Phương Thủy cũng đề nghị Luật chỉ nên quy định Quy hoạch chung đô thị đối với các đô thị thuộc hệ thống đô thị quốc gia hoặc đô thị mới hình thành.

“Quy hoạch đô thị phải được xác lập theo đúng bản chất đô thị, dựa trên không gian phát triển, tính chất và chức năng của đô thị, không dựa trên ranh giới đơn vị hành chính”, đại biểu nói.

Bổ sung quy định về cơ chế phối hợp với chính quyền địa phương

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn ĐBQH TP Huế) lại quan tâm tới vấn đề phân cấp thẩm quyền lập và phê duyệt quy hoạch đô thị.

Theo đại biểu, Khoản 3 Điều 17 quy định UBND cấp tỉnh có thể cấp quy hoạch cho cơ quan quản lý chức năng. Đây là hướng đi đúng, nhằm tăng tính chủ động và phân quyền, song thiếu tiêu chí phân công, chưa có quy định về năng lực tối thiểu của cơ quan hoặc xã; chưa có cơ chế phối hợp trong trường hợp một bên không tham gia hoặc nội dung không có quyết định phối hợp, dễ dẫn đến chồng chéo; trách nhiệm pháp lý chưa rõ ràng nếu cả hai cùng tham gia vào lập quy hoạch..

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn ĐBQH TP Huế)

Đại biểu kiến nghị giao Chính phủ quy định chi tiết về trách nhiệm, thủ tục phối hợp và điều kiện phân công, nhằm bảo đảm tính đồng bộ, tránh xung đột trong tổ chức không gian và sử dụng đất, đặc biệt là đất đai, đồng thời nâng cao chất lượng quy hoạch.

Ngoài ra, khoản 3 Điều 41 quy định giao thẩm quyền phê duyệt quy hoạch chung xã cho UBND cấp xã. Đây là bước tiến nhưng đại biểu này nhận định, nếu không có cơ chế giám sát từ cấp tỉnh thì có nguy cơ xung đột với quy hoạch cấp cao hơn, nhất là khi xã phê duyệt mà không có tham chiếu.

Vì vậy, đại biểu đề xuất xác định rõ điều kiện để phân cấp cho xã, như có bộ máy chuyên môn về quy hoạch, có nhân sự đáp ứng yêu cầu, có chứng chỉ hành nghề, có hệ thống hỗ trợ thu thập dữ liệu; đồng thời yêu cầu thẩm định trước khi phê duyệt bởi cơ quan chuyên môn cấp tỉnh.

"UBND cấp tỉnh phải đánh giá năng lực và công nhận tư cách của xã trước khi phân quyền. UBND cấp tỉnh phải là cơ quan chịu trách nhiệm pháp lý nếu quy hoạch xã vi phạm quy hoạch cấp cao hơn, nhằm bảo đảm chất lượng và tránh tình trạng mạnh ai nấy làm" - đại biểu nói.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh giải trình một số nội dung ĐBQH quan tâm

Về phê duyệt quy hoạch phân khu và chi tiết khu chức năng: Theo bà, Khoản 4 Điều 41 thiếu cơ chế phối hợp với chính quyền địa phương, không có quy định về quyền độc lập, và việc phân quyền nhưng thiếu giám sát dễ dẫn đến bất cập trong triển khai.

Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị bổ sung cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý chức năng và chính quyền cấp xã, quy định cơ quan chuyên môn cấp tỉnh phải thẩm định và công nhận tính hợp lệ của quy hoạch do cơ quan quản lý khu chức năng lập. UBND cấp tỉnh phải giám sát, điều hành và điều chỉnh nếu có thay đổi về chức năng quản lý hoặc chính sách phát triển.

“Đề nghị giao Chính phủ quy định chi tiết về mô hình phối hợp, tiêu chí phân quyền và phạm vi áp dụng, nhằm bảo đảm sự liên kết trong quản lý không gian, tránh quy hoạch khu chức năng đi ngược định hướng chung”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu nói.

Sau khi nghe ý kiến các đại biểu phát biểu, Bộ trưởng Bộ xây dựng Trần Hồng Minh đã giải trình các vấn đề mà đại biểu quốc hội nêu, bao gồm sự cần thiết của các cấp độ quy hoạch như quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết trong bối cảnh chính quyền địa phương chuyển đổi sang mô hình hai cấp.

Bộ trưởng cũng giải trình chi tiết về khái niệm "đô thị" và khẳng định vai trò riêng biệt của quy hoạch thành phố trực thuộc Trung ương do các đô thị này đóng góp lớn vào kinh tế quốc gia. Đồng thời, Bộ trưởng nhấn mạnh việc phân cấp, phân quyền thẩm định và phê duyệt các loại quy hoạch cho chính quyền cấp tỉnh và cấp xã trong dự thảo.

Đối với nội dung nhiều đại biểu quan tâm là thẩm quyền phê duyệt tất cả quy hoạch chi tiết, Bộ trưởng giải thích: Kinh nghiệm các nước (Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Mỹ…) đều quy định cơ quan nhà nước phê duyệt. Nếu để nhà đầu tư tự lập, tự quyết sẽ không bảo đảm thống nhất, dễ xảy ra thay đổi tùy tiện, ảnh hưởng lợi ích công cộng, chất lượng môi trường sống, hạ tầng. Thực tế các năm qua đã xảy ra trường hợp vi phạm phải phá dỡ, cắt tầng, điều chỉnh.

Do đó, Bộ trưởng khẳng định, quy hoạch chi tiết phải được phê duyệt bởi cơ quan nhà nước. Trường hợp dự án nhỏ, độc lập có thể không lập quy hoạch chi tiết mà dùng tổng mặt bằng chi tiết; việc này đã được quy định trong nghị định và thông tư.

Thái Sơn