Giải mã giá trị di sản Việt bằng ngôn ngữ của thế hệ mới

Bản sắc cung đình gặp kiến trúc xanh thời đại

Huế, đô thị di sản đặc biệt của Việt Nam vốn đã nổi tiếng với hệ thống Hoàng thành, lăng tẩm, mỹ thuật cung đình tinh xảo. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại tạo ra nghịch lý: Di tích quá tải chức năng, trong khi thành phố vẫn thiếu một không gian diễn giải đủ sâu và đủ hiện đại để kết nối toàn bộ di sản vào một trải nghiệm trọn vẹn.

Ban tổ chức trao giải Nhất cho các thí sinh

Nhận ra “khoảng trống vàng” đó, Đặng Duy Khoa, Trường Đại học Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất Bảo tàng Di sản Cố đô Huế như một “cầu nối” mới, được đặt ở phía Đông Đại Nội, vị trí chiến lược sau hành trình tham quan. Không cạnh tranh với di tích, công trình đóng vai trò bổ trợ, dẫn dắt mở rộng thời gian trải nghiệm, khiến du khách không chỉ xem, mà còn hiểu và cảm.

Đồ án dựa trên hai triết lý gốc của kiến trúc truyền thống Huế gồm tựa sơn và hướng thủy. Công trình được âm một phần xuống đất, từ đó tạo nên “mặt đất thứ hai”, hệ mái xanh uốn lượn mềm mại. Đây là cách Khoa chọn để giao hoà với cảnh quan di tích, không lấn át mà song hành, không che phủ mà kết nối.

Bên cạnh đó, kế thừa tư duy “sống cùng nước” của cư dân Huế, công trình sử dụng hệ hầm chứa mưa, lọc tuần hoàn tái sử dụng để vận hành hệ “rain curtain”. Những màn mưa nhân tạo gợi cảm giác mờ sương rất Huế, đồng thời làm mát vi khí hậu tự nhiên.

Giải thưởng Loa Thành 2025 vinh danh 63 sinh viên có đồ án tốt nghiệp xuất sắc

Sự dung hợp giữa tự nhiên, di sản, công nghệ này khiến đồ án được giới chuyên môn đánh giá rất cao và xuất sắc giành giải Nhất Giải thưởng Loa Thành năm 2025.

Gen Z kể tiếp câu chuyện của khu chợ hàng trăm năm tuổi

Nếu đồ án của Khoa mang sắc thái tĩnh lặng, sâu lắng, thì đồ án của Lê Quang Trường Giang, Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội lại thể hiện tinh thần sôi động, đa lớp, chuyển động, đúng với bản chất của chợ Long Biên, một trong những chợ đầu mối lâu đời nhất Hà Nội. Với tên gọi “Không gian văn hoá chợ Long Biên”, đồ án xuất sắc giành giải Nhì, Giải thưởng Loa Thành 2025.

Trước bối cảnh đô thị hiện đại với xu hướng dịch chuyển chợ đầu mối ra rìa thành phố, chợ Long Biên đứng trước câu hỏi lớn: Tiếp tục tồn tại như cũ, hay trở thành một không gian mới, có giá trị hơn cho tương lai?

Giang chọn phương án thứ hai, tái thiết chợ Long Biên thành trung tâm văn hoá – thương mại – du lịch, nơi giao thoa ký ức và nhịp sống đô thị mới.

Đồ án khai thác hàng loạt yếu tố đặc trưng của Hà Nội: Nếp sinh hoạt, giao thương, ứng xử của văn hoá chợ Hà Nội, các lớp cấu trúc, nan hoa không gian của khu phố cổ, hình ảnh cầu Long Biên, biểu tượng bền bỉ của Thủ đô.

Năm 2025, có 15 đồ án đạt giải Nhì Giải thưởng Loa Thành

Tất cả được tái hiện trong một thiết kế vừa mở vừa nén, vừa truyền thống vừa hiện đại. Không phải “phố cổ giả lập”, mà là tinh thần phố cổ được tái định nghĩa. Đồ án chứng minh rằng giá trị văn hoá không cản trở phát triển, ngược lại còn có thể tạo lợi thế cạnh tranh cho đô thị. Việc chuyển hoá chợ Long Biên thành một không gian đa năng sẽ giải quyết được tình trạng xuống cấp, lộn xộn, tạo sinh kế mới cho tiểu thương. Công trình cũng trở thành điểm đến du lịch đặc trưng của Hà Nội, gìn giữ ký ức đô thị qua ngôn ngữ kiến trúc đương đại

Chính sự dung hoà này khiến dự án được đánh giá “đẹp từ ý tưởng tới ngôn ngữ kiến trúc”. Điểm chung của các đồ án nổi bật năm nay là đều chọn đề bài khó, nhưng lại giải bằng tư duy rất mới, trẻ và bản sắc. Họ mang đến cách tiếp cận bền vững, giải pháp gắn với văn hoá và cộng đồng và thái độ làm nghề nghiêm túc mà vẫn bay bổng.

Giải thưởng Loa Thành vì thế không chỉ tôn vinh tài năng, mà còn thắp lửa đam mê, khát vọng cống hiến cho các bạn trẻ. Giải thưởng Loa Thành là sáng kiến của Hội Xây dựng Việt Nam (nay là Tổng hội Xây dựng Việt Nam) được tổ chức từ năm 1988 với mục tiêu ban đầu để trao giải cho những đồ án tốt nghiệp xuất sắc của sinh viên các trường Đại học Xây dựng & Kiến trúc. Sau đó, quy mô của giải thưởng đã được mở rộng thêm và cơ quan tổ chức giải đã có sự tham gia của Hội Kiến trúc sư Việt nam, Bộ Xây dựng và Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Giải thưởng Loa thành lần thứ 37 năm 2025 được tổ chức do tổ do Tổng hội Xây dựng Việt Nam chủ trì và chịu trách nhiệm Chủ tịch luân phiên của Hội đồng giải thưởng.

Nguyễn Dũng