Giải pháp dinh dưỡng trong chăn nuôi nhằm giảm phát thải khí mê-tan

Cải thiện khẩu phần và chất lượng thức ăn giảm khí mê-tan

Theo báo cáo của Ngân hàng Thế giới, nông nghiệp là ngành phát thải khí nhà kính lớn thứ hai ở Việt Nam, chiếm khoảng 19% tổng lượng phát thải vào năm 2020. Các hoạt động sản xuất lúa gạo và chăn nuôi đóng góp phần lớn vào lượng phát thải này, với 48% từ lúa gạo và 15,3% từ chăn nuôi. Đặc biệt, hơn 70% lượng phát thải của ngành nông nghiệp là các khí metan (CH4) và nitơ oxit (N2O) - có tác động lớn hơn đến sự nóng lên toàn cầu so với CO2.

Cải thiện khẩu phần thức ăn cho chăn nuôi bò sữa, bò thịt, thông qua việc sử dụng thức ăn thô xanh là giải pháp giảm thiểu phát thải khí hiệu quả

Phát thải khí nhà kính từ chăn nuôi gồm 2 nguồn chính: Khí mê tan từ dạ cỏ của động vật nhai lại và khí mê-tan (CH4), N2O từ phân động vật.

Theo kết quả điều tra, lượng KNK phát thải từ dạ cỏ của động vật nhai lại chiếm tỷ trọng cao nhất là 444 ngàn tấn khí CH4 (tương đương 12,42 triệu tấn CO2e), tiếp đến là phát thải từ phân động vật bao gồm 11,2 ngàn tấn khí N2O (tương đương 2,97 triệu tấn CO2e) và 112 ngàn tấn khí CH4 (tương đương 3,13 triệu tấn CO2e).

Trong số các động vật có phát thải khí mê tan từ dạ cỏ thì bò sữa gây phát thải nhiều nhất, khoảng 68 kg khí CH4/con/ năm. Tiếp theo đó là bò thịt và trâu, từ 47 - 55 kg CH4/con/năm, ngựa có hệ số phát thải thấp, chỉ 18 kg CH4/con/năm.

Các động vật ăn cỏ còn lại như dê, cừu có hệ số phát thải không đáng kể, khoảng 5 kg CH4/ năm. Tuy nhiên, do số lượng chăn nuôi bò thịt và trâu ở nước ta khá lớn nên lượng phát thải khí mê tan hàng năm từ bò thịt lên tới 245 ngàn tấn, tiếp theo là trâu với 138 ngàn tấn và bò sữa là 19 ngàn tấn/năm.

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết giảm 30% lượng phát thải mê-tan vào năm 2030, việc ứng dụng giải pháp dinh dưỡng và công nghệ phối trộn thức ăn khoa học đang được xem là hướng đi khả thi, vừa giảm phát thải khí nhà kính, vừa tăng hiệu quả chăn nuôi.

Nhiều doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn đã tiến hành cải thiện khẩu phần thức ăn cho chăn nuôi bò bò thịt, bò sữa (Sử dụng thức ăn thô xanh ủ chua trong khẩu phần nhằm giảm thiểu phát thải khí mê-tan; sử dụng các chế phẩm ức chế tổng hợp hoặc hấp thụ mê-tan, …); cải thiện chất lượng khẩu phần ăn cho trâu và dê.

Xử lý chất thải chăn nuôi

PGS.TS Cao Thế Hà, Trường ĐH Việt Nhật (VJU) & TT CNMT&PTBV (CETASD), ĐHQG Hà Nội (VNU) cho biết: Hàng năm, chăn nuôi lợn là nguồn phát thải khí nhà kính hàng đầu trong chăn nuôi. 1 con lợn trung bình 54 kg thải 0,36 kg VS - hữu cơ, phát thải khí nhà kính: 1,8 kgCO2/1 kgVS phân lợn. Dự kiến đến năm 2030, số lượng đầu lợn lên đến 30 triệu con tương đương với việc 5.913.000 tấn CO2/năm sẽ được thải ra môi trường.

Chất thải chăn nuôi được coi là nguồn nguyên liệu đầu vào, là tiềm năng phát triển năng lượng khí sinh học (KSH). KSH tạo ra từ chất thải có thể là chìa khóa để thúc đẩy năng lượng bền vững trong tương lai.

Hiện nay, ở Việt Nam có hàng nghìn hệ thống KSH được lắp đặt quy mô hộ gia đình sử dụng cho mục đích đun nấu, một số hệ thống máy phát điện KSH được lắp đặt phân tán ở các trang trại chăn nuôi thay thế cho máy phát chạy bằng dầu diesel.

Biogas cho ngành chăn nuôi giúp giảm phát thải khí mê - tan.

Tại nước ngoài, chất thải trong chăn nuôi sau khi được thu gom sẽ được đưa đến khu chứa thải để xử lý làm phân compost. Phương thức xử lý là ủ yếm khí, ủ hiếu khí, xử lý Nito, photpho,… Nguồn chất thải này sau khi được xử lý sẽ được sử dụng làm phân bón, sản xuất năng lượng tái tạo…

Đối với chất lỏng trong chăn nuôi sẽ được gom về bồn, bể hoặc ao hồ để tách loại phần rắn. Trong đó, chất thải rắn sẽ được xử lý yếm khí (biogas) hoặc hiếu khí, xử lý Nito, photpho…Còn lại nước thải qua xử lý sẽ được trả về nguồn nước ngầm, bơm vào nguồn…

Còn tại Việt Nam hiện nay, chương trình biogas được triển khai rất hiệu quả, COD đầu ra lên tới 600-1500 mg/L. Nếu nguồn này được khai thác và vận hành tốt, ô nhiễm hữu cơ giảm 80-90%.

Tại Hà Nội là một trong những địa phương có tổng đàn chăn nuôi lớn nhất cả nước thì vấn đề giảm phát thải khí nhà kính từ hoạt động chăn nuôi cũng cần được quan tâm đúng mực.

Chính vì vậy, cùng với các đơn vị cơ quan chức năng chuyên môn, thời gian qua, Hội Nông dân thành phố Hà Nội đã đẩy mạnh triển khai Dự án "Tuyên truyền, vận động nông dân xử lý rác thải tại Việt Nam góp phần vào nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính của cộng đồng quốc tế", với các mô hình chăn nuôi thân thiện với môi trường, xử lý chất thải chăn nuôi, phụ phẩm nông nghiệp làm phân hữu cơ, giúp giảm phát thải khí nhà kính từ hoạt động chăn nuôi.

Các hoạt động đã không chỉ giúp xây dựng nền nông nghiệp xanh bền vững mà còn giảm thiểu tác hại từ hoạt động chăn nuôi, sản xuất nông nghiệp tới môi trường xung quanh, hạn chế phát thải khí nhà kính gây biến đổi khí hậu tác động xấu đến cuộc sống của con người.

Phương Thu