Hải quan khu vực II "tăng tốc" ứng dụng số hóa

Trong cấu trúc hành chính mới, TP Hồ Chí Minh tiếp nhận toàn bộ địa bàn từ hai tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết trong việc tái cơ cấu bộ máy quản lý chuyên ngành, trong đó có lực lượng hải quan.

Chi cục Hải quan khu vực II mang theo mình sứ mệnh đặc biệt: vừa ổn định tổ chức trong nội bộ, vừa bảo đảm thu ngân sách và giám sát luồng hàng xuất nhập khẩu chiếm hơn 50% tổng kim ngạch cả nước.

Chi cục trở thành đầu mối tiếp nhận khối lượng công việc khổng lồ khi quản lý cả vùng công nghiệp lớn như: Khu chế xuất, khu công nghệ cao, các khu công nghiệp trọng điểm và cảng biển lớn: Cát Lái, Cái Mép - Thị Vải, Hiệp Phước... Đây là khu vực sôi động nhất cả nước, nơi mỗi ngày hàng ngàn container hàng hóa ra vào qua các cửa khẩu đường bộ, đường thủy, đường sắt.

Ông Nguyễn Hoàng Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực II

Ngay sau khi sáp nhập, bộ máy nhân sự Chi cục Hải quan khu vực II có hơn 2.000 cán bộ, viên chức với 10 Phó Chi cục trưởng phụ trách các phòng nghiệp vụ và cửa khẩu. Cùng với đó, 21 đơn vị hải quan cửa khẩu và hơn 7 phòng nghiệp vụ cũng được cơ cấu lại để quản lý hiệu quả toàn bộ luồng hàng tại TP Hồ Chí Minh mới.

Trong bối cảnh hội nhập sâu, lượng doanh nghiệp FDI tăng nhanh và sự phát triển không ngừng của các chuỗi cung ứng toàn cầu, Chi cục Hải quan Khu vực II đã chủ động phối hợp với các đơn vị chức năng tổ chức đào tạo chuyên đề, tập huấn nâng cao nghiệp vụ, chuyển giao công nghệ và kỹ năng số hóa hồ sơ.

Điều này vừa giúp bộ máy không bị “ngợp” trước khối lượng công việc mới, vừa tạo nền tảng vững chắc để tiến tới mô hình “hải quan thông minh” mà ngành đặt mục tiêu từ nay đến năm 2030. Bên cạnh công tác nội bộ, việc giữ vững sự hài lòng của cộng đồng doanh nghiệp cũng được coi là một tiêu chí quan trọng.

Theo ghi nhận từ các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại TP Hồ Chí Minh, thời gian thông quan trung bình đã được rút ngắn từ 6 giờ xuống còn chưa đầy 3 giờ đối với hàng luồng xanh, nhờ hệ thống giám sát, thông quan hàng hóa tự động và các dịch vụ điện tử hỗ trợ doanh nghiệp chủ động theo dõi hồ sơ.

Ông Nguyễn Hoàng Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực II cho biết, ngành Hải quan hiện đang đẩy mạnh thực hiện chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra đối với vai trò lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của các cán bộ lãnh đạo ngày càng cao. Sau sáp nhập, các đơn vị trực thuộc luôn duy trì đầu mối tiếp nhận phản ánh, tổ chức các buổi đối thoại định kỳ và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để hạn chế phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết.”

Ông Tuấn nhấn mạnh: “Chi cục Hải quan khu vực II phát huy tinh thần đoàn kết, phối hợp chặt chẽ với các lãnh đạo khác, các phòng, đội, hải quan cửa khẩu, ngoài cửa khẩu và toàn thể cán bộ công chức, viên chức để phát huy sức mạnh đoàn kết, tạo sự đồng thuận cao, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ chung của đơn vị; tập trung chỉ đạo tìm các giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động trong công tác chuyên môn, cải cách thủ tục hành chính; đoàn kết, đồng lòng, góp phần cùng tập thể lãnh đạo Chi cục Hải quan khu vực II hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.”

Chi cục Hải quan khu vực II làm thủ tục kiểm tra hàng hóa (Ảnh: T.H)

Dưới góc độ tài chính - ngân sách, Chi cục Hải quan khu vực II là một trong những đơn vị giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Năm 2024, Hải quan TP Hồ Chí Minh (cũ) đã thu về gần 130.800 tỷ đồng, chiếm khoảng 35% tổng thu toàn ngành. Sau sáp nhập, khu vực II dự kiến sẽ quản lý khoảng 50% lượng hàng hóa cả nước, tương ứng với một nửa ngân sách thu toàn ngành hải quan.

Tính đến hết tháng 6/2025, Chi cục Hải quan Khu vực II đã thu 47.540 tỷ đồng, đạt 36,6% dự toán và tăng hơn 7,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Bên cạnh công tác thu ngân sách, đơn vị cũng đặc biệt chú trọng nhiệm vụ thu hồi nợ thuế. Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, đến hết tháng 5, đơn vị đã thu hồi hơn 33 tỷ đồng nợ thuế quá hạn, vượt gần 34% kế hoạch được giao.

Chi cục cũng đang xử lý hơn 1.700 tỷ đồng nợ xấu từ 4.800 doanh nghiệp không còn hoạt động thực tế, trong đó có hơn 1.000 doanh nghiệp đã bị thu hồi giấy phép. Công tác xác minh, truy vết doanh nghiệp bỏ trốn hoặc doanh nghiệp “ma” được tăng cường nhờ liên kết cơ sở dữ liệu với Cục Thuế, Sở Kế hoạch - Đầu tư và các ngân hàng thương mại.

Việc chuyển đổi số trong công tác quản lý hải quan cũng được đẩy mạnh, không chỉ tiết kiệm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp mà còn nâng cao hiệu lực kiểm soát. Các ứng dụng như E-Manifest, một cửa quốc gia, khai báo điện tử, thanh toán thuế tự động, kết nối dữ liệu camera giám sát tại cảng biển, cảng cạn... đã hỗ trợ hiệu quả cho công tác nghiệp vụ. Nhờ đó, tỷ lệ luồng đỏ được giảm dần, trong khi luồng xanh - vàng được phân bổ hợp lý hơn, giúp kiểm soát rủi ro ngay từ khâu đầu vào.

Các tổ kiểm soát, kiểm hóa cũng được phân công lại để đảm bảo trực chiến tại 100% điểm nóng như: Cảng Cát Lái, Cảng cạn ICD Trường Thọ, Cảng Container Quốc tế SP-ITC, Cái Mép - Thị Vải và các khu chế xuất lớn. Với sự chủ động này, đơn vị đã ngăn chặn kịp thời nhiều vụ nhập khẩu thiết bị đã qua sử dụng không đạt chuẩn, hàng giả nhãn hiệu và gian lận C/O để trốn thuế.

Hoàng Lân