Kỳ 4: Lan tỏa yêu thương, hướng tới bình đẳng giới

Ứng dụng số, truyền thông sáng tạo thay đổi nhận thức của cộng đồng

Ông Vũ Duy Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Dân số, trẻ em và phòng chống tệ nạn xã hội Hà Nội (Sở Y tế) cho biết: Trong những năm qua tỷ số giới tính khi sinh của của thành phố đã giảm dần từ 117,6 trẻ trai/100 trẻ gái năm 2008 xuống còn 110,8 trẻ trai/100 trẻ gái năm 2022.

Tính riêng 7 tháng đầu năm 2025, tỷ số này là 110,5 trẻ trai/100 trẻ gái. Con số ấy không chỉ phản ánh sự ổn định về dân số, mà còn là kết quả của cả một quá trình bền bỉ tuyên truyền, vận động, xóa bỏ định kiến “phải sinh con trai để nối dõi”.

Ông Vũ Duy Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Dân số, trẻ em và phòng chống tệ nạn xã hội Hà Nội (Sở Y tế) và các gia đình tiêu biểu thực hiện tốt chính sách dân số tại phường Long Biên (Hà Nội)

Nhiều năm nay, Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội Hà Nội đã phối hợp với các xã, phường trên địa bàn Thủ đô triển khai những chương trình truyền thông biểu dương khen thưởng các bé gái chăm ngoan, học giỏi của các gia đình thực hiện tốt chính sách dân số nhân Ngày Quốc tế trẻ em gái 11/10.

Ngoài ra, Chi cục cũng kết hợp với các địa phương tổ chức nhiều buổi truyền thông kết hợp sân khấu hóa tại trường học, nhà văn hóa, tổ dân phố; tuyên truyền trực tuyến bằng các clip ngắn đăng tải lên mạng xã hội… Mục tiêu không chỉ dừng ở việc phổ biến chính sách dân số mà còn chạm đến cảm xúc, thay đổi hành vi của người dân.

Phó Chủ tịch UBND phường Long Biên Phạm Thị Bích Hằng tặng quà cho các trẻ em gái chăm ngoan học giỏi trong các gia đình tiêu biểu

Tại phường Long Biên, nhiều mô hình dân số tiêu biểu đã trở thành điểm sáng, bà Phạm Thị Bích Hằng, Phó Chủ tịch UBND phường, Trưởng Ban chỉ đạo công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu và các chương trình y tế phường Long Biên cho biết: “Tiếp nối những thành tích trong công tác dân số và phát triển của quận Long Biên (cũ) trước đây, tại phường Long Biên trong thời gian đầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, lãnh đạo Đảng ủy - HĐND - UBND phường đã chỉ đạo triển khai kịp thời, đảm bảo các hoạt động y tế, dân số trên địa bàn phường.

Do vậy, công tác dân số và phát triển của phường đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận: Mức sinh duy trì ổn định, tốc độ gia tăng dân số được kiểm soát, chất lượng dân số từng bước được nâng cao, tỷ số giới tính khi sinh giảm từ 110 trẻ trai/100 trẻ gái năm 2020, xuống còn 109 trẻ trai/100 trẻ gái năm 2024.

Bên cạnh công tác truyền thông các nội dung về bình đẳng giới và vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh đến từng tổ dân phố, phường Long Biên ứng dụng công nghệ số để đẩy mạnh truyền thông bằng media trực quan sinh động trên các kênh mạng xã hội, Zalo các tổ dân phố… nhằm chuyển đổi hành vi, truyền thông nâng cao vai trò, vị thế của trẻ em, xóa bỏ định kiến có con trai để nối dõi tông đường, tuyên truyền, vận động, giáo dục, thuyết phục người dân tự giác thực hiện không tham gia vào quá trình lựa chọn giới tính thai nhi.

“Phường cũng tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát các cơ sở y tế công lập, các cơ sở hành nghề y, dược ngoài công lập nhằm phát hiện và ngăn chặn kịp thời những hành vi vi phạm lựa chọn giới tính thai nhi, kịp thời xử lý các vi phạm theo quy định của pháp luật”, Phó Chủ tịch UBND phường Long Biên nhấn mạnh.

Khi con gái là niềm tự hào của mỗi gia đình

Công tác truyền thông đã góp phần mạnh mẽ trong việc thay đổi nhận thức của người dân về sinh con gái, giúp cộng đồng hiểu rằng con gái cũng là niềm tự hào của gia đình và xã hội. Thông qua các buổi tuyên truyền, tọa đàm, chương trình biểu dương trẻ em gái chăm ngoan, học giỏi, nhiều cặp vợ chồng đã dần xóa bỏ định kiến “phải có con trai để nối dõi”.

Gia đình chị Nông Quỳnh Liên là 1 trong những gia đình tiêu biểu sinh con gái một bề được khen thưởng của phường Long Biên trong năm 2025.

Gia đình chị Nông Quỳnh Liên (giáo viên mầm non, phường Long Biên) chia sẻ: Trong gia đình tôi thì chồng tôi cũng là con trai duy nhất, cháu đích tôn của dòng họ. Vợ chồng tôi sinh 2 con gái nhưng bản thân tôi và chồng tôi không cảm thấy đó là nỗi buồn mà ngược lại gia đình cảm thấy rất vui, hạnh phúc và may mắn hơn những người đã cố gắng vẫn chưa thể đón niềm vui có con.

Thi thoảng cũng có những lời gièm pha hay thậm trí mỉa mai của bạn bè, hàng xóm vì chúng tôi không có con trai nhưng bố mẹ chồng tôi chưa từng nhắc tới việc sinh thêm con, hay là cố gắng sinh bằng được con trai.

Ngược lại ông bà luôn vui vẻ, hết mực yêu thương, chăm lo cho con cháu. Gia đình hai bên cũng như vợ chồng tôi đều cảm nhận rằng nhờ các hoạt động truyền thông của phường Long Biên dần dần mọi người đã thay đổi nhiều trong cách nghĩ về việc sinh con gái.

Vợ chồng tôi cũng luôn đồng thuận quan điểm trong việc thay vì tìm mọi cách, mất thời gian, công sức và cả tiền bạc để sinh con trai thì nên dành những thời gian đó vào việc chăm lo hai “bình rượu mơ” xinh xắn”.

Quả ngọt của gia đình chị Liên đó chính là sau 10 năm kết hôn, vợ chồng luôn hạnh phúc, 2 con gái chăm ngoan học giỏi, gia đình chị cũng là 1 trong những gia đình tiêu biểu sinh con gái một bề được khen thưởng của phường Long Biên trong năm 2025.

Các hoạt động tuyên truyền hưởng ứng Ngày Quốc tế trẻ em gái 11/10

Ông Vũ Duy Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Dân số, trẻ em và phòng chống tệ nạn xã hội Hà Nội cho biết: “Để thực hiện thúc đẩy bình đẳng giới, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh cần đầu tư chăm sóc, giáo dục, yêu thương chia sẻ, giúp đỡ trẻ em gái nhất là những em có hoàn cảnh khó khăn. Đây là một việc làm hết sức nhân văn cho trẻ em nói chung và trẻ em gái nói riêng mà lãnh đạo cấp uỷ, chính quyền thành phố Hà Nội luôn hướng tới, luôn dành những gì tốt đẹp nhất.

Thành phố đã triển khai nhiều hoạt động nâng cao tiếng nói của phụ nữ và trẻ em gái; mô hình tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân; mô hình chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên...

Hàng năm tổ chức hàng trăm buổi truyền thông kiến thức sức khỏe sinh sản cho các đối tượng là trẻ em gái vị thành niên, thanh niên; truyền truyền thông về bình đẳng giới, giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh cho học sinh các trường học.

Năm 2025 là năm đầu tiên thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố Hà Nội đã tiếp tục chỉ đạo xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày quốc tế trẻ em gái trên toàn thành phố.

Đồng loạt các xã, phường tổ chức nhiều hoạt động, các điểm truyền thông hưởng ứng Ngày quốc tế trẻ em gái 11/10 tại các trường học, tổ dân phố; truyền thông bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình, nâng cao vai trò, vị thế của phụ nữ và trẻ em gái, nhân bản, cấp phát tờ rơi sách mỏng tuyên truyền về bình đẳng giới, mất cân bằng giới tính khi sinh…”.

Bình đẳng giới không phải là khẩu hiệu, mà là hành động bắt đầu từ mỗi mái ấm. Khi mỗi người mẹ, người cha đều trân trọng con gái của mình như món quà của cuộc đời thì tương lai xã hội Việt Nam sẽ thực sự vững bền - nơi mọi sinh linh được chào đón bằng tình yêu, không phải sự chọn lọc giới tính.

Phương Thu