Kỳ vọng chuyển biến mạnh mẽ trong lĩnh vực văn hóa

Sáng nay (4/12), Quốc hội thảo luận ở hội trường về các Báo cáo công tác nhiệm kỳ 2021-2026 của Chủ tịch nước, Chính phủ; Dự thảo Báo cáo công tác nhiệm kỳ khóa XV của Quốc hội...

Thiết chế văn hóa chưa trở thành trọng tâm của chính sách

Theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng), trong 5 năm qua, Chính phủ, các cấp, các ngành và các địa phương đã rất nỗ lực. Nhiều lĩnh vực thuộc về văn hóa xã hội có tiến bộ đáng ghi nhận. Song, chúng ta vẫn đang đối mặt với những biểu hiện suy thoái về văn hóa, lệch chuẩn về lối sống, khủng hoảng giá trị trong một bộ phận xã hội.

Theo đại biểu, điều này chưa thật sự được nhận diện đầy đủ mang tính chất chiến lược trong báo cáo tổng kết nhiệm kỳ và nhấn mạnh, vấn đề văn hóa, lối sống cần được nhận diện đầy đủ hơn như một vấn đề chiến lược.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn điều hành phiên họp

Bà thừa nhận, văn hóa xã hội chưa phát triển tương ứng với kinh tế; đời sống tinh thần, lối sống, đạo đức xã hội còn nhiều điều khiến chúng ta phải suy nghĩ.

Nhiều tồn tại được đại biểu này chỉ ra, cho thấy khoảng cách ngày càng rộng giữa phát triển vật chất và phát triển văn hóa, con người. Đó là: Bạo lực học đường, bạo lực gia đình vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp; lừa đảo trực tuyến, cờ bạc, nghiện game, tệ nạn xã hội, đặc biệt là ở giới trẻ. Văn hóa ứng xử nơi công cộng, trong giao thông, trên môi trường mạng cũng còn nhiều bất cập. Chủ nghĩa thực dụng, chạy theo vật chất, tâm lý hời hợt, ưa nổi tiếng nhanh đang có chiều hướng ảnh hưởng đến một bộ phận thanh niên.

Bên cạnh đó, thiết chế văn hóa nền tảng có dấu hiệu đang nứt gãy, nhưng chưa trở thành trọng tâm chính sách. Gia đình, nhà trường, cộng đồng, không gian mạng là 4 trụ cột hình thành nhân cách thế hệ trẻ nhưng gia đình có lúc, có nơi có dấu hiệu suy yếu vai trò giáo dục. Nhà trường còn nhiều khó khăn trong việc thiếu giáo viên, quá tải sĩ số, sắp xếp mạng lưới. Không gian mạng còn nhiều nội dung độc hại, trong khi sức đề kháng văn hóa của người dân thực sự chưa được nâng cao, thiết chế văn hóa cơ sở ở nhiều nơi còn xuống cấp và thiếu nhân lực văn hóa chất lượng cao. Những điều này được nhắc rải rác ở các phần của báo cáo nhưng chưa được đặt thành một vấn đề chiến lược cần giải pháp ở tầm quốc gia.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng)

Đại biểu cũng nhận định, chính sách văn hóa thì còn nghiêng nhiều hơn về phong trào, sự kiện, di sản chứ chưa thực sự đi thẳng vào những biểu hiện khủng hoảng giá trị. “Chúng ta đã có rất nhiều thành công trong việc vinh danh UNESCO, phát triển du lịch, tổ chức lễ hội, phát triển công nghiệp văn hóa. Nhưng cốt lõi của văn hóa là chuẩn mực sống, là giá trị đạo đức, là nhân cách con người thì vẫn chưa được lượng hóa và chưa có một chiến lược thật sự mạnh mẽ để giải quyết. Chúng ta phát triển rất nhanh hạ tầng vật chất, nhưng hạ tầng tinh thần, tức đời sống văn hóa, hệ giá trị lối sống lại phát triển có phần chậm hơn” – đại biểu nói.

5 trọng tâm cần đột phá

Bà Nga kiến nghị: Nhiệm kỳ tới Chính phủ cần đặt văn hóa, lối sống lên hàng đầu với một tinh thần mới, coi đây là đột phá của đột phá với 5 trọng tâm.

Cụ thể: Thứ nhất, xây dựng Chiến lược quốc gia về văn hóa và lối sống trong kỷ nguyên số, gắn với gia đình, nhà trường, cộng đồng và không gian mạng.

Thứ hai, thiết lập Bộ chỉ tiêu về văn hóa, đạo đức xã hội, hành vi ứng xử như một phần bắt buộc trong hệ thống chỉ tiêu phát triển quốc gia.

Thứ ba, lấy văn hóa công vụ, văn hóa chính trị, văn hóa pháp quyền làm gương dẫn dắt xã hội.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

Thứ tư. phát triển mạnh mẽ công tác truyền thông, chính sách mang tính giáo dục giá trị, không chỉ chống xấu độc mà còn xây dựng sức đề kháng văn hóa cho người dân.

Thứ năm, đầu tư cho thiết chế văn hóa cơ sở và đội ngũ làm công tác văn hóa, coi đây là đầu tư lâu dài cho chất lượng con người Việt Nam.

"Nhiệm kỳ 2021-2025 Chính phủ đã để lại rất nhiều dấu ấn đáng tự hào, nhưng để phát triển bền vững tôi cho rằng điều quan trọng nhất trong giai đoạn tới là chúng ta cần xây dựng một nền tảng văn hóa, lối sống vững chắc, một hệ giá trị được củng cố, một xã hội có chiều sâu nhân văn. Đó mới là sức mạnh nội sinh lớn nhất của dân tộc trong chặng đường phát triển mới để làm nền tảng, tạo đà cho sự phát triển chung"- đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga khẳng định.

Thái Sơn