Ẩm thực Hà Nội: “Cầu nối” giúp bạn bè quốc tế hiểu hơn về văn hóa Việt Nam

Ẩm thực Hà Nội từ lâu đời đã được xem như một phần linh hồn của Thủ đô, là kết tinh của nét tinh tế, thanh nhã và chiều sâu văn hóa đậm bản sắc dân tộc. Giữa nhịp sống hiện đại, những món ăn nổi tiếng như phở hay bún chả vẫn giữ vẹn nguyên hương vị truyền thống. Mỗi món ăn không chỉ làm ấm lòng thực khách, mà còn kể lại câu chuyện về lịch sử, văn hóa và nếp sống Hà thành. Với du khách quốc tế, ẩm thực Hà Nội không chỉ là trải nghiệm vị giác mà còn là hành trình khám phá văn hóa Việt Nam qua từng món ăn.

Hành trình khám phá ẩm thực Hà Nội đối với du khách nước ngoài thường bắt đầu từ khu phố cổ, nơi nghi ngút khói than hoa từ quầy chả nướng hay hương nước dùng ngọt thanh kết hợp với nhịp sống rộn ràng tạo nên bản sắc rất riêng, mang đến cảm giác gần gũi, giản dị nhưng đậm chất Hà Nội.

Những bát phở mang hương vị “cơm nhà” - Ảnh: Thanh Thư

Ẩm thực Hà Nội đã trải qua một hành trình dài để vươn mình ra thế giới. Nếu trước đây, phở, bún chả hay bánh mì chỉ là món ăn quen thuộc trong đời sống thường ngày của người dân Thủ đô, thì khoảng từ những năm 2000, cùng với làn sóng du lịch quốc tế, chúng bắt đầu trở thành "đại sứ văn hóa" đặc sắc của Việt Nam. Hình ảnh những gánh phở sớm, quán bún chả nghi ngút khói bên vỉa hè dần xuất hiện trong các chương trình truyền hình, tạp chí du lịch và những blog ẩm thực toàn cầu, điển hình như CNN Travel, National Geographic và Lonely Planet.

Bên cạnh đó, đầu bếp người Anh nổi tiếng, một trong 10 đầu bếp đạt nhiều sao Michelin nhất thế giới - Gordon Ramsay sau khi được trải nghiệm ẩm thực Việt Nam cũng hoàn toàn bất ngờ và thốt lên rằng: “Ẩm thực Việt Nam đúng là độc đáo và không thể so sánh với bất cứ món ăn nào ở những đất nước mà tôi đã đi qua.”.

Không dừng lại ở đó, ẩm thực Thủ đô tiếp tục khẳng định vị thế trên bản đồ ẩm thực toàn cầu khi nhiều quán ăn địa phương được Michelin Guide vinh danh. Trong đó, Phở Lý Quốc Sư đã được trao danh hiệu Michelin Selected, minh chứng cho sức hấp dẫn bền bỉ của món phở truyền thống Việt Nam.

Người dân Thủ đô thưởng thức Phở Hà Nội - Ảnh: Phương Mai

Ngày nay, ẩm thực Hà Nội đã có mặt ở nhiều quốc gia trên thế giới, từ các quán nhỏ ở Paris, Tokyo, Thượng Hải đến chuỗi nhà hàng Việt tại New York, Sydney. Ẩm thực Hà Nội hiện diện trong ký ức của thực khách quốc tế như một trải nghiệm văn hóa khó quên, nơi mỗi món ăn đều kể một câu chuyện về đất nước và con người Việt Nam.

Chính nhịp sống sôi động, hương vị ẩm thực phong phú và tấm lòng hiếu khách đã khiến du khách luôn dành trọn tình cảm và lời ca ngợi cho mảnh đất nghìn năm văn hiến này. Khi được hỏi về Anh Carson đến từ Canada, đã có 3 năm sinh sống tại Việt Nam chia sẻ: "Ẩm thực Việt Nam rất dễ cảm nhận và gần gũi. Ví dụ như bún chả, dù bạn ở đất nước nào, đều có thịt và bún, nên món ăn này rất dễ ăn và được yêu thích. Ẩm thực Việt còn có ưu điểm là rẻ hơn so với nhiều nền ẩm thực khác và đặc biệt là đậm đà bản sắc dân tộc".

Bà Linda đến từ Newfoundland, Canada đã bày tỏ sự ấn tượng sâu sắc với bữa cơm của người Việt, bà nói: "Tôi rất thích việc cùng nhau chia sẻ bữa ăn, gắp chung trong một đĩa bởi nó tạo cảm giác như tất cả mọi người đều là một gia đình". Điều này cho thấy tính lan tỏa mạnh mẽ của văn hóa ẩm thực Việt, không chỉ ở hương vị mà còn ở cách kết nối con người ở những nền văn hoá khác nhau thông qua những bữa ăn giản dị mà gắn bó.

Anh Carson, người Canada đã sinh sống ở Hà Nội lâu năm - Ảnh: Phương Mai

Điều khiến ẩm thực Hà Nội có sức hút không chỉ bởi hương vị hấp dẫn mà còn ở chiều sâu văn hoá và không gian thưởng thức món ăn. Mỗi món ăn đều có nguyên liệu và cách chế biến tỉ mỉ, từ phở với nước dùng đậm đà hay thịt chả thơm mùi khói, thưởng thức trong một không gian phố phường cổ kính và sự đón tiếp nhiệt tình của người dân bản địa, tất cả đã tạo nên một trải nghiệm văn hoá đặc sắc mà bình dị. Có lẽ chính sự dung dị nhưng sâu sắc ấy khiến người nước ngoài, khi đã từng thưởng thức, đều muốn quay lại, muốn hiểu thêm về mảnh đất này.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều nguyên thủ quốc gia từng dừng chân để thưởng thức món ăn Hà Nội. Cuối năm 2024, hình ảnh ông Jensen Huang - Giám đốc điều hành NVIDIA thưởng thức phở và uống bia tại phố Tạ Hiện cùng Thủ tướng Phạm Minh Chính đã trở thành biểu tượng của sự giao thoa văn hóa. Ẩm thực Hà Nội, vì thế, không chỉ là món ăn - mà là một hình thức đối thoại văn hóa. Nó kể câu chuyện về sự khéo léo, tinh tế và lòng hiếu khách của người Việt - những điều khiến ai một lần nếm trải cũng khó lòng quên.

Góc phố Tế Xương nhộn nhịp với các không gian ẩm thực - Ảnh: Sưu tầm

Trên các nền tảng du lịch như TripAdvisor, nhiều tour ẩm thực đường phố ở Hà Nội được chấm từ 4,8 đến 5,0/5 sao, với hàng trăm lượt đánh giá tích cực. Chẳng hạn, tour "Private Hanoi Street Food Tour with Mr.Hà" đạt 5,0/5 sao với hơn 100 đánh giá, trong đó phần lớn du khách mô tả trải nghiệm là "authentic, warm, unforgettable" (tạm dịch: chân thực, ấm áp và khó quên). Các quán phở truyền thống như Phở Bát Đàn, Phở Lý Quốc Sư hay những hàng bún chả Đội Cấn, Nguyễn Hữu Huân cũng thường xuyên được xếp hạng cao, với điểm trung bình 4,5-4,75/5 sao, cho thấy sự hài lòng vượt trội của thực khách nước ngoài.

Trên khắp các trang mạng xã hội, hàng trăm nghìn bức ảnh, video gắn hashtag #HanoiStreetFood, #PhoHaNoi hay #BunchaHaNoi được chia sẻ rộng rãi và phổ biến tới hàng triệu lượt xem. Điều này thể hiện sức lan tỏa mạnh mẽ cũng như ấn tượng sâu sắc mà ẩm thực Hà Nội để lại trong mắt cộng đồng du khách quốc tế. Chính những đánh giá tích cực, phản hồi chân thành và cảm xúc ấy đã góp phần khẳng định vị thế của ẩm thực Hà Nội trong bản đồ ẩm thực thế giới, là một trong những "điểm đến hương vị" hấp dẫn hàng đầu Châu Á.

Nếu văn hóa Việt Nam được truyền tải qua ẩm thực, thì những chủ quán ăn chính là những "sứ giả ẩm thực" đưa hồn cốt món ăn Hà Nội chạm đến trái tim du khách quốc tế. “Khi dùng hai từ “đam mê” để bán hàng thì điều quan trọng và tiên quyết nhất có thể đạt được là sự cảm thấy hài lòng của thực khách và sự hài lòng của những người sử dụng sản phẩm. Với những người có đam mê thì không có sự phân biệt thực khách trong nước và thực khách nước ngoài, tất cả mọi người đều được đối đãi như nhau. Thực đơn của quán được thiết kế có cả tiếng Anh, tiếng Trung để mình và thực khách có thể am hiểu lẫn nhau. Anh thường dùng câu “phở tính, phở tình” chứ không phải “phở tiền” để nói về thương hiệu, vì cái tình người đó chính là thương hiệu và thương hiệu chính là tình người.” - lời chia sẻ của anh Thế, chủ quán phở Thế Béo nổi tiếng tại phố Trần Tế Xương.

Anh Thế - chủ quán phở “treo” ở Tế Xương - Ảnh: Thanh Thư

Không chỉ nổi tiếng với hương vị, quán phở nhỏ ấy còn gây ấn tượng với hình thức “phở treo”, những bát phở được treo sẵn để dành tặng cho những người gặp khó khăn, như một nghĩa cử sẻ chia đầy nhân văn giữa lòng phố cổ. Một tô phở hay một đĩa bún chả không chỉ phô diễn tài nghệ của người đầu bếp, mà còn là minh chứng sống động về lòng hiếu khách của con người Việt Nam.

Ẩm thực vốn là con đường nhanh nhất đến trái tim. Nhờ đó, văn hóa ẩm thực Việt Nam nói riêng đã tạo đà cho văn hóa truyền thống nói chung dễ dàng lan tỏa, khẳng định vị thế với thế giới. Mỗi hương vị ấy được gói ghém cẩn thận, trở thành câu chuyện lắng đọng về nét thanh lịch, chu đáo của người Hà Nội, được kể lại qua từng chiếc bát, chiếc đĩa mời khách.

Chia sẻ về câu chuyện văn hóa, TS. Lưu Huyền Trang - Học viện Báo chí và Tuyên truyền trả lời phỏng vấn: “Văn hóa ẩm thực của Hà Nội có một cái nét đặc thù bởi vì mảnh đất này là mảnh đất nghìn năm văn hiến, rất nhiều đời nó là kinh kỳ và nó là cố đô. Đó là cái nét tao nhã, nét thanh lịch và món ăn không chỉ là để no, không chỉ là sinh hoạt hàng ngày mà nó đã đạt đến cái tính duy mỹ. Với cái đặc trưng tính chất như thế thì văn hóa ẩm thực Hà Nội đã góp rất lớn vào việc lan tỏa văn hóa truyền thống của Việt Nam với bạn bè quốc tế”.

Quảng bá văn hóa ẩm thực Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc miêu tả hương vị, mà cốt lõi là biến những món ăn tưởng chừng xa lạ trở nên gần gũi, trở thành một phần của ký ức với mọi du khách. Bánh mì vốn là một món ăn quen thuộc với người Pháp đã được người Việt biến tấu đầy sáng tạo và trở thành biểu tượng ẩm thực, trở thành một danh từ riêng trong từ điển quốc tế.

TS. Lưu Huyền Trang - Giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên - Ảnh: Phương Mai

Ẩm thực Hà Nội không chỉ là những món ăn đặc trưng mà còn là một phương tiện giao tiếp văn hóa mạnh mẽ, góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Chính nhờ sự dân dã mà tinh tế, ẩm thực Hà Nội trở thành cầu nối văn hóa, giúp bạn bè quốc tế không chỉ hiểu hơn về Việt Nam mà còn có cảm tình sâu sắc với con người và lối sống nơi đây. Đây là một trong những cách tiếp cận giản đơn, nhẹ nhàng nhưng hiệu quả nhằm nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.

Bởi vậy các tổ chức và cá nhân, cũng như nhà nước cần có những chính sách nhằm phát huy những cái tốt và cải thiện những điểm còn hạn chế nhằm tiếp tục quảng bá mạnh mẽ ẩm thực Hà Nội nói riêng và văn hoá đất nước Việt Nam nói chung. Tất cả hướng tới một Việt Nam phát triển và xinh đẹp trong mắt bạn bè quốc tế.

Thanh Thư - Phương Mai - Hà Phương