Năng lực tự chủ - nền tảng của giáo dục hiện đại

Hội thảo đã trình bày bản tham luận kỹ thuật về việc thúc đẩy sự tự chủ của học sinh với những khuyến nghị và thực hành nhằm hỗ trợ học sinh hình thành, phát huy sự tự chủ trong học tập để thích ứng với thế giới đang thay đổi nhanh chóng.

Đại biểu tham gia các hoạt động minh hoạ về học thông qua chơi và thúc đẩy sự tự chủ.

Sự tự chủ của học sinh là trụ cột nền tảng của giáo dục hiện đại, trang bị cho người học những kỹ năng thiết yếu hỗ trợ phát triển tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và học tập suốt đời.

Tại Việt Nam, kỹ năng này đã được Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 nêu rõ là một trong những năng lực cốt lõi trong việc hỗ trợ sự phát triển toàn diện cho trẻ nhằm đạt mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông.

Tuy nhiên, tính tự chủ thường bị nhầm lẫn với việc tự học hay học tập độc lập, khiến những khía cạnh rộng hơn như khả năng hợp tác, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng dễ bị bỏ qua và chưa được thể hiện đầy đủ trong thực tiễn dạy học.

Nhằm xác định những khoảng trống trong cách hiểu và thực hành thúc đẩy sự tự chủ của học sinh trong hệ thống giáo dục Việt Nam, tổ chức VVOB tại Việt Nam cùng với các thành viên trong nhóm kỹ thuật đã xây dựng tài liệu: “Thúc đẩy sự tự chủ của học sinh: Thực hành sư phạm nhằm phát triển tính tự chủ theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018”, phân tích những cách hiểu khác nhau về sự tự chủ và đưa ra nhiều khuyến nghị thiết thực tích hợp sự tự chủ trong lớp học và trong nhà trường, cùng những thực hành nhằm thúc đẩy sự tự chủ của học sinh.

Ông Nguyễn Bảo Châu - Điều phối dự án iPLAY, Tổ chức VVOB tại Việt Nam giới thiệu Học thông qua Chơi và sự tự chủ của học sinh.

Ông Nguyễn Bảo Châu - Điều phối dự án chia sẻ: “Chúng ta cần chuyển từ việc xem tự học là đọc tài liệu một mình, sang nhìn nhận sự tự chủ như một năng lực tích hợp - học sinh cần biết tự đặt mục tiêu, đánh giá tiến độ, hợp tác với bạn học và điều chỉnh phương pháp học phù hợp với bản thân".

“Bản tham luận kỹ thuật không chỉ là định hướng lý thuyết, mà là công cụ thực tiễn để giáo viên, lãnh đạo nhà trường và giảng viên sư phạm có thể áp dụng trực tiếp vào hoạt động dạy - học. Đây là bước đi cần thiết để đưa năng lực tự chủ vào thực tế lớp học.”

Tại hội thảo, các chuyên gia đã trình bày những nhóm khuyến nghị nhằm tạo ra môi trường hỗ trợ tốt hơn, thúc đẩy và nuôi dưỡng năng lực tự chủ của học sinh như một năng lực cốt lõi. Các nhóm khuyến nghị này bao gồm: Tăng cường vai trò của lãnh đạo nhà trường trong việc thúc đẩy sự tự chủ; Nâng cao năng lực giáo viên trong việc thúc đẩy sự tự chủ của học sinh; Thúc đẩy sự tham gia của gia đình và cộng đồng trong việc hỗ trợ phát triển sự tự chủ của học sinh; Học sinh tích cực tham gia vào các hoạt động thể hiện sự tự chủ; Tăng cường vai trò của các cơ sở đào tạo giáo viên trong đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu về sự tự chủ.

Bản tham luận là kết quả tổng hợp của quá trình hợp tác chuyên môn giữa VVOB và đại diện các trường đại học sư phạm, các tổ chức quốc tế và phi chính phủ hoạt động trong lĩnh vực giáo dục. Nội dung được xây dựng trên cơ sở rà soát văn bản chính sách, tài liệu chuyên môn, nghiên cứu quốc tế và thực hành từ các dự án giáo dục tại Việt Nam.

Đại diện Trung tâm Giáo dục và Hỗ trợ người điếc miền Trung chia sẻ kinh nghiệm bằng ngôn ngữ ký hiệu.

Hội thảo có sự tham gia của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT 8 tỉnh, thành phố tham gia Dự án Lồng ghép Học thông qua Chơi trong giáo dục tiểu học tại Việt Nam, đại diện các tổ chức phi chính phủ trong lĩnh vực giáo dục và các trường đại học sư phạm trên cả nước.

Thông qua hội thảo, VVOB kỳ vọng sẽ lan tỏa hiểu biết đúng về sự tự chủ của học sinh, đồng thời thúc đẩy các thực hành sư phạm đổi mới - từ lớp học đến cấp quản lý - nhằm xây dựng môi trường học tập nơi học sinh có thể chủ động, sáng tạo và phát triển toàn diện.

Ngọc Minh