Nền tảng cho sự phát triển tầm vóc, thể lực của thế hệ trẻ

Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu đáng ghi nhận

Trong khuôn khổ Hội thảo khoa học quốc tế về dinh dưỡng học đường năm 2025 “Vì một Việt Nam khỏe mạnh - Vì tầm vóc Việt” do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Y tế, Đài Truyền hình Việt Nam cùng sự đồng hành của Tập đoàn TH tổ chức sáng nay, bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã có bài tham luận về “Khuôn khổ pháp lý và chính sách hỗ trợ dinh dưỡng học đường hiệu quả”.

Theo bà Mai Thoa, nhiều quốc gia trên thế giới đã coi trường học là trung tâm giáo dục sức khỏe, nơi kết hợp truyền thông, giáo dục về dinh dưỡng và bảo đảm bữa ăn cân đối, hợp lý cho học sinh. Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore là những ví dụ điển hình khi biến bữa ăn học đường thành công cụ chiến lược nâng cao tầm vóc và sức khỏe dân tộc.

Nhận thức rõ ý nghĩa chiến lược đó, thời gian qua, Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm và ban hành nhiều chủ trương, chính sách, chương trình lớn về dinh dưỡng và nâng cao thể lực cho Nhân dân, trong đó trẻ em luôn được xác định là đối tượng ưu tiên hàng đầu. Một nội dung nổi bật, có tác động trực tiếp và lâu dài đối với sức khỏe, trí tuệ của thế hệ tương lai chính là dinh dưỡng học đường.

Bà Nguyễn Thị Mai Thoa, Ủy viên chuyên trách, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội đã có bài tham luận về “Khuôn khổ pháp lý và chính sách hỗ trợ dinh dưỡng học đường hiệu quả”

Ngày 25/10/2017, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân trong tình hình mới, nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm dinh dưỡng hợp lý, an toàn cho trẻ em ngay từ trường học.

Cụ thể hóa Nghị quyết, nhiều chương trình, chiến lược về dinh dưỡng và thể lực đã được triển khai, tập trung vào mục tiêu cải thiện tầm vóc và thể lực trẻ em. Nhờ đó, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu đáng ghi nhận đó là: Giảm đáng kể tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi; Giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em tuổi học đường; Bữa ăn của học sinh ngày càng được bảo đảm về số lượng và chất lượng.

Đặc biệt, Việt Nam đã hoàn thành mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ về giảm suy dinh dưỡng cân nặng theo tuổi ở trẻ em sớm hơn dự kiến và đang trên đà đạt mục tiêu Dinh dưỡng toàn cầu đến năm 2025 (giảm 40% tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi trẻ em).

Tuy nhiên, thách thức vẫn còn lớn. Một mặt, tình trạng suy dinh dưỡng thấp còi vẫn tồn tại; mặt khác, tỷ lệ trẻ em thừa cân, béo phì đang gia tăng nhanh. Sự chênh lệch về điều kiện kinh tế - xã hội giữa thành thị và nông thôn, vùng sâu, vùng xa; tác động của kinh tế thị trường, thói quen tiêu dùng đồ ăn nhanh; việc ăn thừa năng lượng, tiêu thụ nhiều chất béo và thực phẩm chế biến sẵn nhưng ít ăn rau… đang trở nên phổ biến ở lứa tuổi học đường.

Bên cạnh đó, học sinh chưa được bảo đảm đủ thời lượng hoạt động thể lực hàng ngày, khiến tầm vóc người Việt Nam cải thiện chậm và vẫn thấp hơn mức trung bình của nhiều quốc gia trong khu vực.

Tăng cường chính sách về dinh dưỡng học đường

Trong thời gian qua, hệ thống chính sách, pháp luật về dinh dưỡng học đường luôn được Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương quan tâm xây dựng, hoàn thiện. Nhiều văn bản quan trọng đã được ban hành, bao gồm các luật, nghị quyết của Quốc hội; nghị định, nghị quyết của Chính phủ; quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ; cùng các thông tư, hướng dẫn của bộ, ngành, tạo khung pháp lý tương đối đầy đủ để triển khai công tác này.

Đặc biệt, Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021 - 2030 đã được ban hành, đặt ra những mục tiêu và giải pháp cụ thể nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng toàn dân, với trọng tâm là nhóm trẻ em và thanh thiếu niên trong độ tuổi học đường.

Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021 - 2030 đã được ban hành, đặt ra những mục tiêu và giải pháp cụ thể nhằm cải thiện tình trạng dinh dưỡng toàn dân, với trọng tâm là nhóm trẻ em và thanh thiếu niên trong độ tuổi học đường

Nhiều địa phương cũng chủ động xây dựng chính sách đặc thù hỗ trợ bữa ăn học đường, nhất là ở vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Một dấu mốc quan trọng là ngày 26/6/2025, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết số 218/2025/QH15 về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi, tạo cơ sở để triển khai phổ cập giáo dục mẫu giáo với những chính sách ưu đãi hơn cho trẻ em, như: Hỗ trợ chi phí học tập, hỗ trợ ăn trưa cho trẻ thuộc diện khó khăn, nâng mức hỗ trợ tiền ăn trưa so với quy định hiện hành…

Đây là bước tiến quan trọng, không chỉ bảo đảm quyền tiếp cận giáo dục sớm, mà còn góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe trẻ em ngay từ những năm đầu đời.

Chính sách về dinh dưỡng học đường bao gồm các nhóm: Trẻ em, học sinh dân tộc thiểu số và miền núi, vùng khó khăn: Trước năm 2025, mức hỗ trợ cho các đối tượng trẻ em, học sinh dân tộc thiểu số và miền núi, vùng khó khăn còn thấp. Từ 1/1/2025, chính sách hỗ trợ trẻ em, học sinh dân tộc thiểu số, vùng khó khăn có nhiều thay đổi. Các em được hỗ trợ tiền ăn trưa, tiền ăn, gạo hằng tháng; Trường phổ thông dân tộc bán trú được hỗ trợ kinh phí phục vụ nấu ăn cho học sinh bán trú ăn, ở tại trường; trường phổ thông dân tộc nội trú được cấp kinh phí để mua sắm, bổ sung, sửa chữa dụng cụ nhà ăn, nhà bếp.

Tổ chức bữa ăn học đường kết hợp tăng cường hoạt động thể lực cho học sinh: Bao gồm các yêu cầu về điều kiện bảo đảm về an toàn thực phẩm trong trường học về cơ sở vật chất; nơi chế biến thức ăn; khu vực ăn uống; khu trưng bày; bảo quản thức ăn; người làm việc tại nhà ăn, bếp ăn, căng tin; hệ thống sổ sách, ghi chép; khu vực căng tin trong trường học; bố trí khu vực bếp ăn theo nguyên tắc một chiều, các khâu chế biến thức ăn; tổ chức giờ ăn cho học sinh…

Để tạo chuyển biến rõ nét, toàn diện trong công tác dinh dưỡng học đường, góp phần cải thiện và nâng cao tầm vóc, thể lực của người Việt Nam, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương cần tập trung hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về dinh dưỡng học đường; đồng thời từng bước mở rộng đối tượng trẻ em, học sinh được Nhà nước hỗ trợ bữa ăn bảo đảm đầy đủ dinh dưỡng và an toàn thực phẩm.

Bên cạnh đó, cần tăng cường chỉ đạo và triển khai đồng bộ các giải pháp về truyền thông, giáo dục, thúc đẩy phối hợp liên ngành, cũng như nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát việc thực hiện dinh dưỡng học đường cụ thể là hoàn thiện chính sách pháp luật về dinh dưỡng học đường; đẩy mạnh truyền thông về dinh dưỡng học đường; bảo đảm nguồn lực thực hiện công tác dinh dưỡng học đường; tăng cường công tác phối hợp liên ngành về dinh dưỡng học đường; chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát về dinh dưỡng học đường.

Khắc Nam