Người lao động Thủ đô và những kỳ vọng

Chật vật với giấc mơ an cư

Trong căn phòng trọ chưa đầy 20m2 ở ven khu công nghiệp Bắc Thăng Long, vợ chồng anh Hùng, chị Lan đã sống suốt gần mười năm. Từ ngày rời quê lên Hà Nội, cả hai cần kiệm chắt chiu để nuôi con và trang trải chi phí sinh hoạt.

Con trai lớn nay học cấp hai, vẫn phải ngồi học trên chiếc bàn gấp kê sát mép giường. Không gian nhỏ bé đủ để ngủ, nấu ăn và chứa vài vật dụng thiết yếu.

“Chúng tôi chỉ ước một ngày được dọn vào căn hộ của riêng mình, con cái có chỗ học hành, vợ chồng bớt lo cảnh thuê trọ. Dù thu nhập của 2 vợ chồng mỗi tháng cũng được hơn 20 triệu đồng nhưng việc mua nhà ở Hà Nội vẫn là giấc mơ xa vời mà chúng tôi cũng chưa biết bao giờ mới có được”, anh Hùng tâm sự.

Nghịch lý lại nằm ở chỗ, trong khi giấc mơ an cư của người lao động Thủ đô kéo lùi bởi khoảng cách lớn giữa thu nhập và giá nhà thì nhiều người có thu nhập vượt 15 triệu đồng/tháng lại không đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, trong khi nhà thương mại lại vượt quá khả năng chi trả.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà trao quà tặng công nhân lao động

Tại buổi đối thoại giữa lãnh đạo thành phố Hà Nội và công nhân lao động hồi tháng 5/2025, một nữ công nhân Công ty TNHH Kanepackage Việt Nam (Khu công nghiệp Thăng Long, xã Thiên Lộc) đã thẳng thắn phản ánh: “Quy định hiện hành về thu nhập dưới 15 triệu đồng/tháng mới đủ điều kiện mua nhà ở xã hội là chưa phù hợp với thực tế. Mức lương cơ bản của công nhân hiện nay thường vượt ngưỡng quy định do có thêm thưởng, song vẫn chưa đủ để mua nhà thương mại. Đề nghị điều chỉnh mức trần lên 20 - 25 triệu đồng/tháng để nhiều người lao động được tiếp cận chính sách này".

Ngoài vấn đề nhà ở, vấn đề được công nhân lao động phản ánh là tình trạng thiếu trường học cho con công nhân; thiếu các cơ sở thể thao để người lao động rèn luyện sức khỏe sau giờ làm việc; nghiên cứu bổ sung tăng 2 ngày nghỉ lễ dịp Quốc khánh (nghỉ từ mùng 2 đến 5/9) để tạo cơ hội cho người lao động được đưa con đến trường trong ngày khai giảng...

Bên cạnh đó, người lao động Thủ đô cũng rất quan tâm đến việc cải thiện đời sống và các chế độ phúc lợi khác, đặc biệt là đối với những lao động tự do.

Mong muốn có chế độ bảo hiểm như những lao động khác là chia sẻ của anh Lê Văn Sơn, 40 tuổi, ở phường Yên Sở làm nghề lái xe ôm công nghệ.

Anh Sơn lái xe ôm công nghệ hơn 3 năm nay nhưng kể từ khi làm nghề tới nay anh chưa từng được ký hợp đồng, được tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) hay bảo hiểm xã hội (BHXH).

"Làm lái xe công nghệ tuy phải chạy ngoài đường cả ngày nhưng dù sao cũng bớt vất vả hơn công việc phu hồ trước đây của tôi. Hy vọng bên công ty có thể ký hợp đồng, đóng BHYT hoặc cho chúng tôi mua BHXH để sau này còn có nơi nương tựa lúc về già", anh Sơn chia sẻ.

Cùng chung nguyện vọng như Sơn, chị Nguyễn Thị Mai với thâm niên 10 năm đi làm giúp việc nhưng đến nay giấc mơ có lương hưu với chị vẫn khá xa vời.

Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Thu Thủy trao quà Trung thu cho con công nhân lao động

Dù đã có quy định chủ nhà bắt buộc phải đóng BHXH cho giúp việc song theo chị Mai quy định này hầu như không được thực hiện.

“Làm giúp việc 10 năm, đã thay đổi rất nhiều chủ nhà nhưng khi đề cập đến việc đóng BHXH thì các chủ nhà đều từ chối với lý do ngại thủ tục, phải khai báo. Nhiều chủ nhà tử tế, ngoài chi trả lương hàng tháng còn hỗ trợ cho thêm mấy trăm nghìn để tôi tự đóng BHXH tự nguyện”.

Theo chuyên gia kinh tế Lê Duy Bình, Công ty CP Tư vấn về quản lý kinh tế Economica Việt Nam, khu vực kinh tế phi chính thức đang đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, trong đó đóng góp lớn nhất là tạo ra nguồn việc làm cho khoảng 70% lao động.

Tuy nhiên phần lớn lao động tự do không có hợp đồng lao động, ở ngoài chính sách an sinh xã hội. Những lao động này không đơn thuần là lao động phổ thông mà còn có cả lực lượng lao động có trình độ. Vì vậy, cần có cách tiếp cận linh hoạt hơn, cho phép họ tham gia bảo hiểm xã hội và được bảo vệ quyền lợi mà không nhất thiết phải gắn với điều kiện có hợp đồng lao động.

Chung tay chăm lo phúc lợi, đảm bảo quyền lợi người lao động

Xác định quan điểm mỗi bước tiến, mỗi thành công chung của thành phố không thể thiếu vai trò quan trọng của lực lượng công nhân, người lao động Thủ đô, thành phố Hà Nội luôn tập trung nỗ lực giải quyết những vấn đề thiết thực đặt ra để không chỉ mang lại thu nhập mà còn tạo môi trường làm việc, môi trường sống ngày càng tốt hơn cho họ.

Về nhà ở xã hội, Hà Nội đã nhiều lần khẳng định quyết tâm phát triển nhà ở xã hội như một trụ cột bảo đảm phúc lợi. Công khai tiến độ, minh bạch quy trình xét duyệt và thường xuyên đối thoại với công nhân là cách tốt nhất để tạo niềm tin. Người lao động cần biết rõ dự án nào sắp hoàn thành, tiêu chí ra sao, gói hỗ trợ nào có thể tiếp cận.

Khởi công xây dựng các dự án nhà ở xã hội tại Khu đô thị mới Thanh Lâm - Đại Thịnh 2, thành phố Hà Nội

Được biết, năm 2025, Hà Nội dự kiến hoàn thành khoảng 4.730 căn nhà ở xã hội, vượt chỉ tiêu giao hơn 60 căn. Một số dự án có giá bán chỉ 12,2 triệu đồng/m² như khu nhà ở Thạch Bàn (Long Biên) - mức thấp nhất trên thị trường hiện nay.

Theo thống kê, Hà Nội hiện có trên 270 nghìn doanh nghiệp, với khoảng 2,7 triệu lao động. Trong những tháng đầu năm 2025, thị trường lao động Hà Nội tiếp tục duy trì đà phục hồi. UBND TP Hà Nội thực hiện các giải pháp hỗ trợ tạo việc làm, phát triển thị trường lao động, thông qua tổ chức các phiên giao dịch việc làm với hình thức đa dạng.

Về vấn đề đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao tay nghề; chuyển đổi nghề, tạo việc làm mới cho người lao động, UBND TP Hà Nội ban hành Kế hoạch số 220/KH-UBND ngày 1/8/2025 về việc tổ chức đào tạo, đào tạo lại nghề và giải quyết việc làm cho cán bộ, công chức, viên chức, lao động hợp đồng và người hoạt động không chuyên trách nghỉ việc do sắp xếp tổ chức bộ máy trong các đơn vị hành chính các cấp TP Hà Nội.

Hà Nội đang nỗ lực chung tay chăm lo phúc lợi, đảm bảo quyền lợi người lao động

Mục tiêu hướng tới là 100% người lao động dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước được cơ quan chức năng tiếp cận để tư vấn, hướng dẫn, hướng nghiệp về đào tạo nghề, chuyển đổi nghề, giải quyết việc làm; được hưởng các chính sách về bảo hiểm thất nghiệp (theo từng nhóm đối tượng) theo quy định hiện hành. 100% người lao động dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước có nhu cầu được hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề, tư vấn giới thiệu việc làm phù hợp với khả năng cá nhân và nhu cầu của thị trường lao động.

Những nỗ lực của Hà Nội trong việc cải thiện đời sống, nhà ở và phúc lợi cho người lao động thể hiện sự quan tâm của chính quyền đối với lực lượng lao động then chốt của Thủ đô. Tuy nhiên, để những chính sách này thực sự phát huy hiệu quả và chạm đến từng người lao động, đặc biệt là những đối tượng yếu thế và lao động phi chính thức, cần có sự điều chỉnh linh hoạt, thấu hiểu thực tế và sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành.

Việc tiếp tục lắng nghe, đối thoại thường xuyên với người lao động, điều chỉnh các quy định về nhà ở xã hội, mở rộng chính sách an sinh xã hội cho lao động tự do, cùng với việc đẩy mạnh các hoạt động chăm lo của công đoàn sẽ là chìa khóa để xây dựng một Thủ đô không chỉ phát triển về kinh tế mà còn là nơi an cư lạc nghiệp, hạnh phúc cho mọi người lao động.

Ánh Dương