Nhiều cách làm sáng tạo trong công tác giải phóng mặt bằng

Những điểm sáng về giải phóng mặt bằng

Thực tế cho thấy, trong những tháng cuối năm 2025, ở nhiều phường, xã của Hà Nội, những dự án từng bị "ngủ quên" vì vướng mắc giải phóng mặt bằng giờ đã có sự chuyển động vô cùng mạnh mẽ nhờ sự chủ động vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương.

Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Vành đai 1 (đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục) là một trong những điểm nóng về ùn tắc giao thông của hạ tầng đô thị Hà Nội. Đây là dự án có quy mô lớn, tính chất phức tạp hiếm có, ảnh hưởng tới gần 2.000 hộ dân và tổ chức, đi qua nhiều trường học, bệnh viện, cơ quan lớn.

Tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư lên tới gần 6.000 tỷ đồng, cao gấp nhiều lần chi phí xây dựng. Điều này đặt ra thách thức đặc biệt lớn trong công tác giải phóng mặt bằng.

Sau nhiều năm chậm tiến độ, tính đến ngày 9/12/2025, công tác giải phóng mặt bằng của dự án đã đạt kết quả đột phá. Theo báo cáo của UBND TP Hà Nội, toàn bộ diện tích thu hồi của dự án đạt hơn 153.000m², liên quan gần 2.000 hộ dân và tổ chức.

Trong đó, phường Ô Chợ Dừa và Giảng Võ đã hoàn tất 100% số hộ cần bàn giao; phường Láng chỉ còn một tổ chức đang hoàn thiện thủ tục. Đáng chú ý, số lượng hồ sơ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hoàn thành trong 5 tháng sau khi Hà Nội vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp (từ ngày 1/7/2025) cao gần gấp đôi tổng số đã thực hiện trong 7 năm trước đó.

Thi công giải phóng mặt bằng Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục

Theo ông Trương Việt Dũng - Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, đây là kết quả có ý nghĩa rất lớn, là dấu mốc cho thấy sự chuyển biến mạnh mẽ về hiệu lực thực thi khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ 1/7/2025.

Ở khu vực ngoại thành, khối lượng giải phóng mặt bằng cũng rất lớn, đòi hỏi cách làm linh hoạt và sát thực tiễn. Đơn cử tại xã Tiến Thắng, đoạn tuyến Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô đi qua có chiều dài 7,57km, diện tích đất thu hồi hơn 51,5ha, ảnh hưởng tới 155 hộ dân.

Địa phương đã chủ động thành lập các tổ công tác, trực tiếp xuống từng hộ để rà soát hồ sơ, đối thoại, giải thích chính sách, đồng thời gắn công tác giải phóng mặt bằng với bố trí tái định cư đồng bộ. Nhờ cách làm kiên trì, bài bản và lấy sự đồng thuận của người dân làm trọng tâm, đến nay 100% hộ dân đã thống nhất bàn giao mặt bằng.

Tương tự với cách làm bài bản, công khai, minh bạch, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả cụ thể và sự đồng thuận ngày càng rõ nét của Nhân dân đã giúp xã Phượng Dực trở thành một điển hình của khu vực ngoại thành Hà Nội trong tổ chức giải phóng mặt bằng. Dự án nâng cấp tuyến tỉnh lộ 429 là một minh chứng rõ nét cho cách làm trong công tác giải phóng mặt bằng của xã.

Nhiều đoạn trên tuyến tỉnh lộ 429 mặt bằng đã được giải phóng, hạ tầng đang dần hoàn thiện

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phượng Dực Nguyễn Hữu Khoa, công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng dự án tỉnh lộ 429 là nhiệm vụ đặc biệt khó khăn do phạm vi thu hồi đất lớn, liên quan đến nhiều loại đất, nhiều nguồn gốc sử dụng và số lượng hộ dân đông.

Tổng số trường hợp cần giải phóng mặt bằng trên toàn tuyến đi qua địa bàn xã là 1.079 trường hợp. Đến nay, xã đã hoàn thành giải phóng mặt bằng đối với 511 thửa đất; còn lại 568 thửa đất đang được tập trung xử lý theo từng nhóm cụ thể, với tinh thần quyết liệt, thận trọng, đúng quy định pháp luật và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Điểm nổi bật trong cách làm của xã Phượng Dực là không chỉ dừng lại ở chỉ đạo chung mà tổ chức lực lượng “đi từng ngõ, gõ từng nhà”. Cụ thể, xã thành lập 3 tổ tuyên truyền, vận động và 1 tổ giải quyết đơn thư, phân công nhiệm vụ rõ người, rõ việc, rõ địa bàn.

Các tổ công tác trực tiếp gặp gỡ, đối thoại với từng hộ dân trong diện thu hồi đất, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, giải thích chính sách, tháo gỡ vướng mắc ngay từ cơ sở, không để phát sinh điểm nóng, kéo dài khiếu kiện.

Quyết tâm chính trị và sự đồng thuận

Tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025, triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của Hà Nội mới đây, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Xuân Đại cho biết, hiện nay, trên địa bàn thành phố đang triển khai 1.515 dự án với tổng diện tích khoảng 14.497,3ha; trong đó còn khoảng 5.895,5ha chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng.

Thực tiễn triển khai trong năm 2025 cho thấy, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là khâu khó, phát sinh nhiều vướng mắc. Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thực tiễn đó cho thấy, công tác giải phóng mặt bằng chỉ có thể thực hiện tốt khi chính quyền các xã, phường thực sự xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên; đồng thời, có sự đồng hành chặt chẽ của các Sở, ngành chuyên môn.

Hà Nội còn khoảng 5.895,5ha chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Ô Chợ Dừa Nguyễn Anh Quân cho rằng, giải phóng mặt bằng trước hết là bài toán về dân vận. Khi người dân được cung cấp đầy đủ thông tin, được đối thoại thẳng thắn, được bảo đảm quyền lợi chính đáng theo quy định thì sự đồng thuận sẽ trở thành nền tảng vững chắc để triển khai dự án.

Chính vì vậy, phường Ô Chợ Dừa xác định phải công khai, minh bạch toàn bộ quy trình, chính sách, đồng thời kiên trì vận động, giải thích, lắng nghe ý kiến từng hộ dân. Phường Ô Chợ Dừa luôn quán triệt các nhiệm vụ trọng tâm, yêu cầu toàn hệ thống chính trị thực hiện nghiêm phương châm “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ quy trình, rõ tiến độ, rõ kết quả).

Việc xác định cụ thể “ai chịu trách nhiệm khâu nào”, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ từng dự án đã giúp phường từng bước tháo gỡ những vướng mắc tồn tại dai dẳng...

Đánh giá về công tác giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm trên địa bàn, đặc biệt là dự án nâng cấp tuyến tỉnh lộ 429, Chủ tịch UBND xã Phượng Dực Nguyễn Trọng Vĩnh khẳng định, thành công bước đầu của Phượng Dực xuất phát từ việc xã kiên định thực hiện đúng phương châm “công khai - minh bạch - đúng pháp luật - vì lợi ích chung”, đặt quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân làm trung tâm trong suốt quá trình triển khai.

Ở góc độ khác, Chủ tịch UBND xã Vật Lại Nguyễn Đức Anh cho rằng, với những dự án kéo dài nhiều năm, thành phố cần bố trí kịp thời nguồn vốn giải phóng mặt bằng giai đoạn 2026 - 2030, nhằm tránh tình trạng “đứt gãy” tiến độ triển khai. Đối với các dự án đã được phê duyệt nhưng không còn tính khả thi, thành phố nên rà soát, loại khỏi danh mục đầu tư hoặc xây dựng giải pháp điều chỉnh phù hợp.

Giải phóng mặt bằng không chỉ là bài toán về kỹ thuật hay đền bù mà là phép thử đối với năng lực quản trị và sự thấu cảm của chính quyền đối với Nhân dân. Những "điểm sáng" trong giải phóng mặt bằng tại các dự án Vành đai 1, Vành đai 4 hay tỉnh lộ 429 đã minh chứng rằng: Khi lòng dân thuận và quyết tâm chính trị đủ lớn, mọi nút thắt dù phức tạp đến đâu cũng sẽ được tháo gỡ.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, với một tư duy mới về quản lý và sự vận hành nhịp nhàng của chính quyền hai cấp, Hà Nội đang đứng trước cơ hội lớn để khơi thông những nguồn lực đất đai bị dồn nén, tạo nên một không gian đô thị hiện đại, văn minh và bền vững cho Thủ đô.

Ánh Dương