Nhớ thương Việt Đức…

Tôi còn nhớ những buổi đầu làm quen với lớp. Các bạn trai thì xưng hô mày - tao, với bạn nữ thì cậu - tớ. Dù đã hơn 60 năm, tôi vẫn còn nhớ những cái tên thân thiết: Bạn Thế, bạn Bắc. Cô chủ nhiệm là cô Thanh Hà. Cô dạy Văn và có giọng nói rất ấm, truyền cảm. Cô Khuê là Phó Chủ nhiệm, dạy môn Sinh học. Cô rất trẻ lại xinh xắn và có nhiều kỉ niệm với học trò. Tôi còn nhớ thầy Hoan - người dạy chúng tôi môn ngoại ngữ Trung văn. Chính môn ngoại ngữ ấy đã định hướng nghề nghiệp của tôi sau này.

Lớp A của tôi học ở khu nhà 2 tầng, phía cuối sân trường, nhìn ra khoảng sân rộng rãi, nơi có mấy cây bàng, phượng vĩ cổ thụ. Mỗi mùa hè, hoa phượng đỏ rực cả góc trời. Khi có tiết học trống hoặc giờ nghỉ, chúng tôi thường xuống sân chơi. Con trai thì chơi bóng rổ, đá cầu, con gái thì tụm lại trò chuyện. Tôi thích nhất là được tập dụng cụ, xà đơn, xà kép dưới tán phượng râm mát.

Tác giả Lê Hưng Quốc - nguyên Phó Giám đốc Sở Ngoại Vụ TP Hồ Chí Minh, cựu học sinh THPT Việt Đức

Cuộc sống học đường cứ êm đềm trôi đi như thế cho đến khi chiến tranh nổ ra. Năm 1964, Mỹ bắt đầu leo thang đánh phá miền Bắc. Trường tôi phải chuyển sang dạy học trong các lớp học dã chiến. Tháng 7/1965, tôi nhập ngũ khi vừa tròn 18 tuổi - mang theo màu áo lính và cả ký ức về những người bạn học - những học sinh chưa kịp tốt nghiệp phổ thông đã bước vào chiến trường.

Còn nhớ mùa Đông năm 1966, đơn vị chúng tôi hành quân lên Điện Biên. Đường đi hiểm trở, qua những dãy núi sương mù dày đặc. Trên đường, chúng tôi gặp một đoàn xe viện trợ đang đổ dốc. Hai bên suýt va chạm vì không nhìn thấy nhau trong sương. May thay có một đoạn đường rẽ để tránh. Thủ trưởng đơn vị yêu cầu xe Việt Nam tránh vào rừng, nhường đường cho xe bạn chạy xuống trước. Lúc đó, tôi dùng vốn tiếng nước ngoài học từ thời phổ thông để ra hiệu. May mắn là bạn đã hiểu và phối hợp nhịp nhàng, giải nguy cho cả hai bên. Khi đoàn xe vượt qua đèo, sương mù bắt đầu tan thì bất ngờ máy bay lao xuống cắt bom, bắn vuốt đuôi hú còi inh ỏi. Thật may, xe của tôi và cả đoàn viện trợ đều an toàn.

Tập thể cựu học sinh lớp A khóa 1963 - 1966

Những kiến thức mà nhà trường trang bị ngày nào đã phát huy tác dụng rất hiệu quả. Tôi cùng đồng đội lăn lộn khắp các chiến trường, tuổi thanh xuân theo tháng năm mà trôi qua giữa khói lửa. Rồi chiến tranh kết thúc, đồng đội, bạn bè, đứa thì nằm xuống nơi chiến trường, đứa thì thương binh, đứa trở về quê. Riêng tôi may mắn lại được đi học tiếp như ước mơ thuở nào. Bảy năm đèn sách xa quê hương nhưng trong tôi lúc nào cũng đau đáu nhớ về ngôi trường cấp 3 mà mình học dở dang ngày ấy. Học xong tôi về nước và như nhân duyên đã định, tôi lại làm nghề đối ngoại như cái ngày đứng trên đèo Pha Đin để nói chuyện với đoàn viện trợ năm nào.

Bây giờ, mỗi lần trở lại Hà Nội công tác, tôi lại có dịp gặp bạn bè - những người của một thời xa xưa. Mái tóc nay đã điểm sương nhưng nụ cười, ánh mắt vẫn là của những ngày thanh xuân. Chúng tôi cùng nhau ôn lại những mùa hè rực đỏ hoa phượng, những kỷ niệm ngây thơ của thời học trò. Chuyện yêu thầm, chuyện giận hờn, chuyện trốn học... tất cả, tất cả đã hóa thành một phần ký ức không thể quên. Chỉ có ngôi trường là vẫn thế, vẫn ở đó - trong tim mỗi học trò. Nhớ về trường, lại nhớ về các thầy cô thân yêu, nhớ cả những ngày vật chất còn thiếu thốn nhưng chan chứa nghĩa tình thầy - trò.

Cô Khuê và học sinh lớp A khóa 1963 - 1966, Trường Phổ thông 3B gặp nhau nhân dịp 60 năm ngày vào trường (năm 2023)

Hành trình 70 năm xây dựng và phát triển, lớp lớp các thế hệ thầy và trò nhà trường đã không ngừng nỗ lực cố gắng viết nên bản hòa ca cho một ngôi trường có bề dày truyền thống mang tên Việt Đức. Đây cũng là nơi đào tạo ra nhiều nhân tài cho đất nước, đóng góp tích cực cho sự phát triển chung của dân tộc. Trong mọi lĩnh vực kinh tế, chính trị, ngoại giao, văn hóa, y tế, giáo dục…

Từ những trang sử vẻ vang được viết nên bởi lớp lớp các thế hệ cha anh đi trước cho đến ngày hôm nay, mái nhà chung mang tên THPT Việt Đức vẫn không ngừng phát huy thế mạnh - bản sắc và nội lực để khẳng định là một điểm sáng giáo dục hàng đầu của Thủ đô và đất nước, vững bước hội nhập với nền giáo dục trong khu vực và thế giới.

Lê Hưng Quốc (nguyên Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ TP Hồ Chí Minh, cựu học sinh THPT Việt Đức)

Lê Hưng Quốc