Những chính sách hỗ trợ cho phát triển năng lượng tái tạo

- PV: Thưa bà, trong Nghị định số 58/2025/NĐ-CP được Chính phủ ban hành, có nhiều cơ chế ưu đãi cho điện năng lượng tái tạo và điện năng lượng mới. Theo ông, những ưu đãi này sẽ ảnh hưởng như thế nào đến xu hướng đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Việt Nam?

- TS Nguyễn Thị Mai Hương, ĐH Sư phạm Hà Nội: Tôi đánh giá rất cao Nghị định 58/2025/NĐ-CP vì nó là bước tiến quan trọng nhằm thúc đẩy đầu tư vào điện tái tạo. Nghị định số 58/2025/NĐ-CP đã ban hành cơ chế, chính sách đột phá, tạo bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển điện năng lượng tái tạo tại Việt Nam.

TS Nguyễn Thị Mai Hương, ĐH Sư phạm Hà Nội

Theo quy định mới, các dự án điện từ nguồn năng lượng tái tạo có lắp đặt hệ thống lưu trữ điện và có đấu nối với hệ thống điện quốc gia sẽ được ưu tiên huy động vào giờ cao điểm. Điều này giúp các nhà đầu tư tăng khả năng khai thác hiệu quả công suất phát điện, tối ưu hóa doanh thu.

Ngoài ra, việc Nhà nước ưu tiên hỗ trợ nghiên cứu, phát triển công nghệ điện gió, điện mặt trời (sản xuất tua bin, tấm quang năng) sẽ giúp ngành năng lượng tái tạo Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất nội địa, giảm chi phí nhập khẩu thiết bị và tăng tính chủ động trong chuyển đổi năng lượng

- PV: Bà có thể nói rõ hơn về ưu đãi cho “điện năng lượng mới” theo Nghị định này, đặc biệt là hydrogen xanh hay amoniac xanh?

- TS Nguyễn Thị Mai Hương, ĐH Sư phạm Hà Nội: Rất nhiều điểm đáng chú ý trong Nghị định 58/2025/NĐ-CP. Theo quy định, Dự án điện năng lượng mới được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ quy định tại khoản 2 Điều 23 Luật Điện lực khi đáp ứng các điều kiện sau: Dự án điện năng lượng mới được sản xuất từ 100% hydrogen xanh hoặc 100% amoniac xanh hoặc 100% hỗn hợp của hydrogen xanh và amoniac xanh; Dự án cung cấp điện cho hệ thống điện quốc gia; Dự án đầu tiên cho từng loại hình điện năng lượng mới.

Các dự án trên được hưởng các cơ chế ưu đãi sau: Miễn tiền sử dụng khu vực biển trong thời gian xây dựng cơ bản nhưng không quá 3 năm tính từ ngày khởi công xây dựng; Giảm 50% tiền sử dụng khu vực biển trong thời hạn 9 năm sau thời gian được miễn của thời gian xây dựng cơ bản;

Miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong thời gian xây dựng cơ bản nhưng không quá 3 năm tính từ ngày khởi công xây dựng. Sau thời gian được miễn của thời gian xây dựng cơ bản, việc miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được thực hiện theo quy định pháp luật về đầu tư và đất đai;

Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế hỗ trợ năng lượng tái tạo phát triển bền vững

Sản lượng điện hợp đồng tối thiếu dài hạn là 70% trong thời hạn trả nợ gốc vốn vay nhưng không quá 12 năm, trừ trường hợp nhà đầu tư và bên mua điện có thỏa thuận khác (Không áp dụng cơ chế này trong trường hợp dự án không phát được sản lượng tối thiểu cam kết do nguyên nhân từ phía dự án hoặc do nhu cầu của phụ tải hoặc điều kiện kỹ thuật của hệ thống điện không tiêu thụ được hết sản lượng).

Những chính sách này sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho các doanh nghiệp đầu tư vào các nguồn điện “tương lai” sạch hơn, không chỉ là mặt trời hay gió, mà là hydrogen xanh - một hướng rất tiềm năng trong chiến lược năng lượng trung hòa carbon.

- PV: Bên cạnh các ưu đãi về thuế, đất đai và huy động điện, theo bà đâu là điểm mấu chốt để các chính sách phát triển năng lượng tái tạo này thực sự hiệu quả lâu dài?

- TS Nguyễn Thị Mai Hương, ĐH Sư phạm Hà Nội: Tôi cho rằng để chính sách thực sự có hiệu quả lâu dài, cần thêm ba điểm mấu chốt. Thứ nhất các cơ chế ưu tiên huy động nguồn tái tạo có lưu trữ phải được thực thi minh bạch, đảm bảo vận hành hợp lý trong giờ cao điểm.

Thứ hai là đầu tư mạnh vào nghiên cứu công nghệ: Nhà nước cần tiếp tục hỗ trợ các chương trình nghiên cứu, phát triển tấm pin năng lượng mặt trời, tua bin gió, hệ thống lưu trữ và chuyển đổi điện để giảm chi phí sản xuất và tăng hiệu suất.

Thứ ba là đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng hệ thống hành lang pháp lý: Cần đào tạo kỹ sư, chuyên gia vận hành các dự án tái tạo và xây dựng khung pháp lý minh bạch, ổn định để nhà đầu tư an tâm phát triển lâu dài.

- PV: Vậy bà có đề xuất gì đối với các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp năng lượng để tận dụng tối đa các ưu đãi này và góp phần mạnh mẽ vào mục tiêu Net Zero của Việt Nam?

- TS Nguyễn Thị Mai Hương, ĐH Sư phạm Hà Nội: Tôi đề xuất các nhóm giải pháp như sau: Đầu tiên, các bộ, ngành nên tiếp tục theo dõi, đánh giá hiệu quả Nghị định 58/2025/NĐ-CP sau khi Nghị định có hiệu lực từ 3/3/2025.

Thứ hai, doanh nghiệp năng lượng tái tạo nên thiết kế dự án kết hợp lưu trữ điện ngay từ đầu, tận dụng ưu đãi huy động cao điểm và hợp đồng điện dài hạn để đảm bảo hiệu quả kinh tế. Thứ ba, cần kêu gọi hợp tác công - tư (PPP) và huy động vốn quốc tế để phát triển các dự án “năng lượng mới” như hydrogen xanh, vì đây là công nghệ tương lai nhưng chi phí đầu tư lớn; nếu tận dụng tốt ưu đãi và đầu tư bài bản, Việt Nam hẳn có thể dẫn đầu trong khu vực về năng lượng xanh.

PV: Xin trân trọng cảm ơn bà!

Phương Thu