Những nguồn thải ô nhiễm trong lòng phố

Xe chở rác – nguồn gây ô nhiễm “thầm lặng”

Khi màn đêm buông xuống, người dân thành phố dần chìm vào giấc ngủ sau một ngày dài làm việc. Đó cũng là lúc các phương tiện thu gom rác bắt đầu hành trình lặng lẽ của mình. Lặng lẽ về mặt hình thức, nhưng thực chất lại mang theo những hệ lụy không nhỏ đối với môi trường sống của cư dân đô thị.

Tại khu dân cư đông đúc thuộc phường Hà Đông, Hà Nội), chị Phan Thị Minh (42 tuổi) một cư dân lâu năm chia sẻ: “Nhà tôi nằm sát con đường Trần Phú. Phía sau nhà là điểm tập kết rác tạm thời của khu dân cư. Mỗi đêm, khoảng 11 giờ, là xe chở rác lớn vào lấy rác. Tiếng động cơ diesel gầm rú vang vọng cả khu, âm thanh vọng lên từ mặt đường bê tông và lan cả vào trong nhà. Không chỉ có tiếng ồn, mà khói xả đen kịt, mùi dầu diesel, mùi rác thải... tất cả cuộn vào nhau xộc thẳng vào phòng ngủ.”

“Có đêm trời oi ả, không bật điều hòa thì phải mở cửa sổ, mà mở ra thì gần như không thở nổi. Không khí ngột ngạt, đặc quánh, có mùi lạ rất khó chịu. Con tôi có hôm ho cả đêm.” – Chị Minh nói.

Điều đáng nói là những chiếc xe rác này, phần lớn là xe tải nhỏ hoặc trung tải sử dụng động cơ diesel đã cũ thường hoạt động về đêm hoặc rạng sáng, thời điểm ít người để ý và càng khó kiểm soát chất lượng khí thải.

Chị Minh không phản đối hoạt động thu gom rác, ngược lại, chị cho rằng đó là một dịch vụ thiết yếu giúp duy trì vệ sinh đô thị. Nhưng chị mong muốn các phương tiện thu gom lạc hậu nên sớm được thay thế để đảm bảo vấn đề môi trường cho thành phố.

Những chiếc xe chở rác cũ kỹ vừa mất thẩm mỹ vừa gây ô nhiễm môi trường

“Nếu thay bằng xe điện chạy êm, không xả khói thì chắc chắn giấc ngủ của hàng trăm hộ dân quanh đây sẽ ngon hơn. Không khí của thành phố trong lành hơn rất nhiều

Tình trạng như nhà chị Minh không phải là cá biệt. Ở nhiều khu dân cư nội đô như Kim Liên, Giảng Võ, Khương Đình, Thành Công các điểm tập kết rác nhỏ lẻ nằm ngay sát nhà dân. Mỗi đêm, xe chở rác vẫn đều đặn vào tận ngõ, quay đầu khó khăn, nổ máy lâu để bơm thủy lực hoặc chờ bốc xếp. Tất cả tạo nên một “mạch ô nhiễm ban đêm” mà nhiều người chỉ âm thầm chịu đựng vì cho rằng “không thể khác được”.

Đồng hồ báo thức bất đắc dĩ

Trong một con ngõ nhỏ nằm trên địa bàn phường Dịch Vọng Hậu (quận Cầu Giấy, Hà Nội), ngôi nhà ba tầng của vợ chồng anh Nguyễn Thành Lâm (35 tuổi) và chị Nguyễn Thị Ngọc (32 tuổi) lặng lẽ nằm cạnh một đại công trường đang thi công phần móng và tầng hầm. Tưởng như sẽ chỉ chịu tiếng ồn ngắn hạn trong một vài tuần đầu, nhưng thực tế, gia đình anh chị đã phải trải qua nhiều tháng “ăn, ngủ, làm việc” trong tiếng động cơ ầm ầm và khói bụi mù mịt.

“Cứ đúng 6 giờ sáng là xe ben, xe bồn trộn bê tông, xe tải chở vật liệu bắt đầu rầm rập tiến vào con ngõ. Xe nổ máy, lùi xe, còi báo động, tiếng va chạm từ cần cẩu, tiếng người hô hoán tất cả vang như một công trường giữa lòng khu dân cư. Không khí đặc mùi xăng dầu, bụi xi măng lẫn với khói thải từ động cơ diesel, bám khắp mọi nơi. Quần áo vừa phơi đã dính mùi khói, còn ban công và cửa kính tầng hai lau xong chưa đầy tiếng đã thấy lớp bụi bám lại,” anh Lâm chia sẻ. “Từ ngày công trình khởi công, nhà tôi gần như đóng kín cửa suốt ngày. Có hôm trời đẹp muốn mở cửa sổ lấy chút gió thì chỉ 10 phút sau là bụi đã phủ kín bếp, mùi dầu nồng đến phát ho”.

Dưới ngôi nhà ba tầng ấy, tiếng động cơ vẫn đều đặn nổ suốt ngày, có hôm xe ra vào đến tận 8–9 giờ tối. Đáng nói hơn, phần lớn các phương tiện phục vụ công trình là xe cũ chạy dầu diesel: xe ben chở đất đá, xe tải thùng kín chở gạch, sắt thép, và xe bồn trộn bê tông hoạt động liên tục, nổ máy để vận hành bơm thủy lực hoặc trộn xi măng tại chỗ.

Các xe này không chỉ gây tiếng ồn vượt mức cho phép mà còn thải ra hàng loạt khí độc như vốn là tác nhân chính gây các bệnh về hô hấp, đặc biệt với trẻ nhỏ, người già và người có tiền sử bệnh phổi.

Xe chở rác thải vật liệu

“Đây không phải chuyện 1 đến 2 ngày, mà là hành trình vài tháng, có thể cả năm trời. Người dân chúng tôi không chống đối phát triển, cũng hiểu công trình là cần thiết. Tôi mong rằng những chiếc xe cũ, nổ máy to, xả khói mù mịt như vậy sẽ sớm được thay thế.

Khát vọng về thành phố xanh

Bất chấp còn những suy nghĩ về khó khăn khi chính sách thay thế xe máy xăng được thực hiện, người trẻ vẫn giữ trong mình khát vọng về một thành phố đáng sống - nơi có không khí trong lành, đường phố yên tĩnh và môi trường được cải thiện rõ rệt. Đó là động lực để họ sẵn sàng thích nghi.

Bạn trẻ Huyền My hình dung: “Nếu thành phố không còn xe xăng, không khí sẽ trong lành hơn, xe chạy êm hơn. Không còn khói từ phương tiện giao thông phả vào người giữa trời nắng 40 độ của tiết trời Hà Nội.”

Hiện nhiều bạn trẻ lựa chọn phương tiện công cộng vừa an toàn vừa văn minh cho thành phố

Anh bạn Đàm Quân tin tưởng và sẵn sàng thay đổi vì một Hà Nội tốt đẹp hơn: “Không có giải pháp nào tối ưu hoàn toàn, cấm xe máy cũng chỉ là việc sớm hay muộn thôi. Để thành phố này không những xanh hơn mà còn an toàn hơn”.

Với quyết tâm cao của chính quyền và người dân, quá trình chuyển đổi phương tiện xanh có thể trở thành cú hích để Hà Nội tiến gần hơn đến một tương lai trong lành – nơi mà mỗi người dân đều cảm nhận được lợi ích thiết thực từ một thành phố bền vững.

Hương Giang