Nông dân Đồng Tháp biến rác hữu cơ thành tài nguyên

Từ ý tưởng đến mô hình lan tỏa

Mô hình “Nông dân Đồng Tháp tái sử dụng rác thải sinh hoạt hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp tạo ra chế phẩm sinh học phục vụ sản xuất (IMO)” do Hội Nông dân tỉnh Đồng Tháp triển khai đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Cách làm này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí sản xuất, giảm phụ thuộc vào phân bón hóa học, mà còn góp phần bảo vệ môi trường, hướng tới nền nông nghiệp tuần hoàn, xanh và bền vững.

Mô hình IMO là phương pháp sử dụng vi sinh vật có lợi kết hợp với các nguyên liệu sẵn có như đường, cám gạo, chuối… để tạo ra chế phẩm sinh học phục vụ việc ủ rác, cải tạo đất và chăm sóc cây trồng.

Nguyên liệu làm men gốc IMO chủ yếu là sản phẩm sẵn có như sữa chua, đường, men rượu, cám gạo, chuối và men tiêu hóa Bio (Ảnh: Mỹ Nhân)

Tháng 8/2023, 35 hộ dân xã Phú Hựu (trước đây là xã An Nhơn) tham gia thực hiện thí điểm mô hình. Qua gần hai năm triển khai, kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả kinh tế và môi trường rõ rệt, đồng thời nhận thức của người dân về sản xuất nông nghiệp bền vững cũng thay đổi tích cực.

Nhờ dễ thực hiện, chi phí thấp, mô hình nhanh chóng thu hút đông đảo hội viên tham gia. Theo thống kê của Hội Nông dân tỉnh, sau hơn hai năm triển khai tại các 5 xã: Tân Hồng, Tam Nông, Thanh Bình, Tháp Mười (riêng huyện Châu Thành cũ - nơi khởi điểm mô hình đã nhân rộng ra phạm vi 3 xã), đã có gần 11.400 hộ nông dân tham gia thu gom, phân loại rác tại hộ gia đình, biến rác thành nguồn tài nguyên tái tạo hữu ích.

Không chỉ trong lĩnh vực nông nghiệp, tại huyện Châu Thành cũ, mô hình còn được mở rộng đến các trường học, nơi học sinh được hướng dẫn phân loại rác và ủ phân vi sinh. Hoạt động này góp phần giảm lượng rác thải sinh hoạt hằng ngày, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong cộng đồng.

Hiện Hội Nông dân tỉnh tiếp tục nhân rộng mô hình ra các xã Vĩnh Hựu, Mỹ Tịnh An, Tân Khánh Trung và Mỹ Hiệp. Ngoài việc giúp nông dân tự sản xuất chế phẩm sinh học phục vụ trồng trọt, chăn nuôi, mô hình còn góp phần xử lý mùi hôi tại các khu vực trường học, chợ và bãi rác, hướng tới môi trường sống xanh - sạch - đẹp hơn.

Hiệu quả thực tế từ những người nông dân tiên phong

Tại xã Phú Hựu, ông Nguyễn Văn Đức là một trong những hộ đầu tiên tham gia mô hình. Qua các buổi tập huấn, ông và nhiều nông dân được cán bộ kỹ thuật phổ biến về tác hại của việc lạm dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật vô cơ đối với môi trường và sức khỏe con người. Từ đó, ông Đức mạnh dạn đăng ký áp dụng phương pháp ủ phân IMO ngay trên mảnh vườn của gia đình.

Men gốc IMO được ông Nguyễn Văn Đức dùng ủ cá, tạo phân bón hữu cơ cho cây mít, cây đậu (Ảnh: Mỹ Nhân)

Trong quá trình thực hiện, ông sử dụng các nguyên liệu sẵn có như bã đậu, rau cải thừa, rơm rạ để ủ phân hữu cơ phục vụ vườn mít. Sau một thời gian, ông nhận thấy cây xanh tốt, trái sai, ít hao cây hơn so với trước.

Chi phí sản xuất giảm từ 20 - 30%, trong khi năng suất lại ổn định. Ông Đức cho biết, nhiều hộ dân trong xã đang tiếp tục duy trì và phát triển mô hình, hướng tới xây dựng vùng nông nghiệp sạch, đồng thời làm điểm tham quan thực tế giới thiệu đến du khách khi đến vùng cồn An Nhơn.

Tương tự, ông Lê Thành Lập (xã Phú Hựu) trước đây chủ yếu sử dụng phân vô cơ để bón cho 0,4ha nhãn, khiến đất ngày càng bạc màu và chi phí sản xuất tăng cao. Sau khi tham gia lớp tập huấn do Hội Nông dân tỉnh tổ chức, ông Lập chuyển sang ủ phân hữu cơ bằng phương pháp ủ đạm cá.

Ông tận dụng phế phẩm cá, ốc sẵn có, kết hợp với men tiêu hóa, sữa chua, đường, men rượu, cám gạo và chuối để ngâm ủ. Sau gần một tháng, dung dịch đạm cá được pha loãng bón cho cây giúp cây phát triển nhanh, hạn chế sâu bệnh, đất tơi xốp và giàu vi sinh vật có lợi.

Ngoài ra, ông còn tận dụng rác hữu cơ và phụ phẩm nông nghiệp để ủ phân bón cho cây, giúp vườn nhãn của gia đình xanh tốt quanh năm và tiết kiệm khoảng 40% chi phí sản xuất so với trước.

Sau một năm dùng phân IMO ủ từ ốc thay cho phân hóa học, vườn nhãn của ông Lê Thành Lập trĩu quả (Ảnh: Mỹ Nhân)

Theo Hội Nông dân tỉnh Đồng Tháp, chế phẩm sinh học IMO (Indigenous Microorganisms) là sản phẩm được tạo ra từ vi sinh vật bản địa, dễ nhân nuôi và phù hợp với điều kiện tự nhiên địa phương.

Việc làm men IMO không phức tạp: từ men tiêu hóa, sữa chua, đường, men rượu, cám gạo và chuối, nông dân trộn ủ trong 24 giờ, phơi khô rồi sử dụng để ủ rác thải, phụ phẩm nông nghiệp trong 3 - 4 ngày là có thể bón cho cây.

Mô hình IMO tại Đồng Tháp đang chứng minh hiệu quả thiết thực trong sản xuất nông nghiệp, giúp nông dân giảm chi phí, bảo vệ đất, đồng thời góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp tuần hoàn, thân thiện môi trường - một hướng đi tất yếu cho nền nông nghiệp hiện đại và bền vững.

Thái Đào