"Ông đồ" 8X đam mê với “Phượng múa, Rồng bay”

Chữ thư pháp tưởng như bị lãng quên trong bộn bề cuộc sống hiện nay vậy mà nó như mạch nước ngầm, vẫn âm ỉ chảy sâu trong lòng đất. Tình yêu đối với thư pháp vẫn ủ lửa trong lòng các ông đồ trẻ thời nay. Tôi có dịp gặp Phạm Hà Linh để cảm nhận rõ hơn về hành trình giữ gìn bản sắc tinh hoa Việt của "ông đồ" sinh năm 1989 này...

Đến nay, thư pháp chữ Việt đã được nhiều người quan tâm bởi họ quan niệm rằng, đó là cách thức giữ gìn bản sắc tinh hoa của người Việt. Những nét tinh hoa đó được cô đọng lại thông qua nét chữ, qua bàn tay, trang giấy, nghiên mực nhằm chuyển tải một thông điệp nhất định đến với người thưởng lãm. Thông điệp đó theo các chủ đề khác nhau, có thể là cuộc sống, tình yêu, học hành, lời khuyên hoặc lời cầu phúc.

Cơ duyên từ “Ông đồ” xưa

Trên con phố Văn Miếu vào dịp Tết năm ngoái, tôi bị mê hoặc về những bức thư pháp Việt và các bức tranh thủy mặc của "ông đồ" trẻ 8X Phạm Hà Linh. Vào những ngày sắp bước sang năm mới Ất Mùi, tôi gặp lại Hà Linh - người chủ của website thuphapviet.com. Tại căn phòng vừa là nhà, vừa là lớp học, vừa là xưởng rộng chừng 20 mét vuông trong con ngõ nhỏ ở phố Trần Thái Tông (Cầu Giấy, Hà Nội), chúng tôi đã có cuộc trò chuyện cởi mở, chân tình...

Nói về cơ duyên đến với thư pháp, Linh nhớ lại: "Năm em học lớp 9, vì không thuộc bài thơ Ông đồ của Vũ Đình Liên, thầy giáo đã bắt em phải học thuộc làu bài thơ đó. Chính từ lần bị phạt này mà em thấy cái hay của bài thơ. Em đã chép ra sổ tay và kể từ đó, bài thơ đã ám ảnh em cho tới tận bây giờ. Như một cơ duyên đã định sẵn, em bắt đầu thấy thích thư pháp, cứ hễ thấy có các câu thư pháp trên báo là em lại lấy bút lông tập viết lại".

Học xong cấp 3, Phạm Hà Linh rời quê hương Hà Giang xuống Hà Nội đăng kí thi và trúng tuyển vào Khoa Sư phạm mĩ thuật, trường Cao đẳng Nhạc họa Trung ương.

Hà Linh kể tiếp: Năm 2009, khi em còn là sinh viên năm nhất, một lần em đi chơi chợ Đêm Đồng Xuân, được một anh sinh viên viết thư pháp tại đó tặng cho 2 chữ: Chữ Hiếu và chữ Xuân. Kể từ đó, em thấy yêu thích bộ môn này. Thật may là ở xóm trọ của em cũng có một anh cùng phòng trọ biết thư pháp chỉ dạy. Em đã "bái sư" rồi tập dợt miệt mài, liên tục các tối trong suốt 1 tháng. Khi thầy thấy em vững tay đã cho đi theo ra chợ Đêm Đồng Xuân để thực tập...

"Em vẫn nhớ, lúc khách nhờ viết chữ đột nhiên thấy run tay, mồ hôi rịn đầy trán dù hôm đó mùa đông. Rất lạ là người khách hôm đó cũng yêu cầu em viết chữ Hiếu", Linh nhớ lại.

6 năm lăn lộn với nghề "tặng chữ" đủ nuôi Linh suốt quãng đời sinh viên bởi như cậu bộc bạch, "em chỉ lấy tiền giấy nẹp" (thường là 10.000 đồng). Chừng ấy thời gian đủ để một thanh niên vùng cao bám trụ được ở đất Thủ đô. Trải qua những tối cuối tuần ở chợ Đêm Đồng Xuân, những ngày trước, trong và sau Tết ở Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã giúp Linh nhiều kinh nghiệm, bản lĩnh và sự sáng tạo trong nghề.

Câu chuyện vào nghề thư pháp của Phạm Hà Linh rất đơn giản nhưng có nhập cuộc mới cảm nhận được sự gian nan, khổ luyện: Từ cách chọn loại bút to, nhỏ, cách thức cầm bút lông phải đúng, cách đo ni, tính toán sao cho chữ và giấy phải vừa vặn, cân xứng... cho đến cách nhấn, nhả bút sao cho nét chữ đậm, nhạt...

Linh cứ đi viết ở chợ Đêm Đồng Xuân đều đặn hàng tuần như thế. Rồi cũng có vài người xin theo học, dần dà có tới gần chục người ngỏ ý. Vậy là Hà Linh mở lớp dạy viết thư pháp ngay tại nhà trọ, sau này ở cả chùa Duệ Tú (phố Nguyễn Khánh Toàn, Cầu Giấy, Hà Nội). Lớp học gồm nhiều người đang đi làm ở nhiều ngành nghề. Họ học thư pháp chỉ vì yêu bộ môn này và muốn tập tính kiên nhẫn chứ không hẳn vì mục đích hành nghề.

Bước đi mới: Tranh thủy mặc

Phạm Hà Linh còn có thêm một nghề nữa có đôi chút liên quan đến thư pháp: Vẽ tranh thủy mặc. Tôi đã có dịp được chiêm ngưỡng những bức tranh thủy mặc nổi tiếng ở Trung Quốc. Nếu lấy các tác phẩm hội họa của Hà Linh ra so sánh thì sẽ rất khập khiễng. Chỉ cần biết rằng, để có được những tác phẩm "nhìn được", Hà Linh cũng chỉ tự mày mò và cho đến giờ, trong giới vẽ tranh thủy mặc ở Việt Nam, họa sĩ 8X này cũng có chỗ đứng nhất định.

"Em đã từng mang những bức tranh thủy mặc của mình vào Nam để được họa sĩ Lý Tùng Niên và họa sĩ Văn Hải góp ý, chỉ bảo. Các bậc tiền bối đã chỉ ra vài điểm lỗi và có ý chê. Nhưng khi biết đó là do em tự học thì các bác lại đánh giá cao và động viên em rất nhiều", Hà Linh tâm sự.

"Người Việt, đặc biệt là người Hà Nội có tục xin chữ đầu năm. Với học sinh, sinh viên thường xin chữ liên quan đến chuyện học hành, giới thương gia thì xin chữ lộc, tài... ngoài ra còn có khách mang bài thơ họ thích đến nhờ em chép lại bằng chữ thư pháp. Tết năm ngoái em luôn tay viết từ 8 giờ tối giao thừa cho tới tận 4 giờ chiều mùng 1, gần như không được nghỉ. Đến khi buông bút thì choáng váng mặt mày. Đây là cái Tết thứ tư liên tiếp em không được ăn Tết ở nhà rồi đấy", Linh cười. Vóc dáng nhỏ bé, cách nói chuyện hồn nhiên của Hà Linh khiến tôi thấy ở ông đồ trẻ này khá thú vị.

Một thoáng yên lặng của chủ nhân trẻ và người khách là tôi, chợt văng vẳng bên tai ý thơ của Vũ Đình Liên năm nào:

...Ông đồ vẫn ngồi đấy

Qua đường không ai hay

Lá vàng rơi trên giấy

Ngoài trời mưa bụi bay...

Khánh Vy