Thách thức già hóa dân số nhanh và gánh nặng bệnh mạn tính

Tốc độ già hóa nhanh và mức sinh giảm mạnh tại Hà Nội

Già hóa dân số là xu hướng tất yếu trên toàn cầu, song tại Hà Nội, tốc độ già hóa đang diễn ra nhanh hơn so với nhiều địa phương khác. Theo báo cáo của Sở Y tế Hà Nội cho biết, trong 6 tháng đầu năm 2025, thành phố có gần 1,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm khoảng 14% dân số.

Các hoạt động chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi

Điều này cho thấy thủ đô đã chính thức bước vào giai đoạn “dân số già”, với tốc độ già hóa diễn ra nhanh và đặt ra nhiều thách thức đối với hệ thống y tế, an sinh xã hội và phát triển kinh tế.

Song song với già hóa, mức sinh của Hà Nội cũng giảm mạnh, nằm trong nhóm các địa phương có tỷ lệ sinh thấp nhất cả nước. Theo đánh giá, mức sinh toàn quốc đã xuống dưới mức sinh thay thế, đồng nghĩa lực lượng lao động trong tương lai sẽ suy giảm. Nếu tình trạng này tiếp diễn, trong vòng 15 năm tới, Hà Nội có thể bước vào giai đoạn dân số siêu già, khi tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm hơn 20% tổng dân số.

Việc mức sinh giảm nhanh trong khi tuổi thọ ngày càng tăng khiến cơ cấu dân số mất cân đối, tỷ lệ người phụ thuộc gia tăng. Đây là vấn đề có tác động sâu rộng đến mọi mặt đời sống, từ kinh tế, lao động, việc làm đến dịch vụ y tế, bảo hiểm xã hội và hệ thống phúc lợi. Trong bối cảnh đó, Hà Nội cần có những chiến lược toàn diện và dài hạn để thích ứng với xu hướng nhân khẩu học mới.

Gia tăng gánh nặng bệnh mạn tính ở người cao tuổi

Một trong những hệ lụy rõ rệt của già hóa dân số là gánh nặng bệnh tật ngày càng gia tăng, đặc biệt là các bệnh mạn tính không lây.

Số liệu từ Sở Y tế Hà Nội cho thấy, hơn 70% người cao tuổi đang sống chung với ít nhất một bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường, ung thư, loãng xương hay sa sút trí tuệ. Đáng chú ý, nhiều người cùng lúc mắc từ hai đến ba bệnh trở lên, khiến việc điều trị phức tạp và tốn kém hơn.

Các bệnh mạn tính thường diễn tiến kéo dài, khó điều trị dứt điểm, đòi hỏi người bệnh phải theo dõi thường xuyên và sử dụng thuốc lâu dài. Điều này làm tăng chi phí y tế, gây áp lực không nhỏ cho cả hệ thống y tế lẫn gia đình người bệnh.

Ảnh minh hoạ

Thực tế tại các bệnh viện lớn của Hà Nội như Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Bệnh viện Thanh Nhàn, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang cho thấy lượng bệnh nhân cao tuổi đến khám, điều trị và tái khám luôn ở mức cao, chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số bệnh nhân nội trú và ngoại trú.

Ngoài bệnh lý thể chất, người cao tuổi còn đối diện với các vấn đề về sức khỏe tinh thần. Tình trạng cô đơn, trầm cảm, sa sút trí tuệ ngày càng phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống. Điều này đòi hỏi dịch vụ y tế không chỉ tập trung điều trị bệnh mà còn phải quan tâm đến chăm sóc toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần cho người cao tuổi.

Trước những thách thức đặt ra, Hà Nội đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi. Trong đó, trọng tâm là phát triển hệ thống y tế cơ sở.

Theo báo cáo thống kê 6 tháng đầu năm 2025 của Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội thành phố, tỉ lệ người cao tuổi đến khám sức khỏe định kỳ đạt 60,3%, dự kiến đến cuối năm sẽ đạt 89%.

Con số này không chỉ phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn tới việc phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh tật, mà còn cho thấy nhu cầu chăm sóc y tế đối với nhóm đối tượng này đang gia tăng rõ rệt.

Ông Vũ Duy Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Dân số, Trẻ em và Phòng, chống tệ nạn xã hội thành phố cho biết, hiện nay, các xã, phường đã xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động chăm sóc người cao tuổi như tuyên truyền kiến thức rèn luyện thân thể, phòng tránh bệnh thường gặp, hướng dẫn kỹ năng tự chăm sóc tại nhà, khám, chữa bệnh tại trạm y tế hoặc tại nơi cư trú.

Đồng thời, mỗi người cao tuổi đều được lập hồ sơ theo dõi sức khỏe cá nhân. Song song với đó, mô hình Câu lạc bộ chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tiếp tục được duy trì tại cộng đồng. Đây là nơi người cao tuổi được tư vấn, luyện tập, giao lưu, duy trì lối sống năng động, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh mạn tính và cải thiện tinh thần.

Các trạm y tế xã, phường được giao nhiệm vụ lập hồ sơ sức khỏe, theo dõi định kỳ, quản lý bệnh mạn tính ngay tại cộng đồng để giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên. Thành phố cũng thúc đẩy mô hình quản lý bệnh không lây nhiễm tại tuyến cơ sở, đẩy mạnh tầm soát, phát hiện sớm các bệnh phổ biến ở người cao tuổi.

Trong lĩnh vực y tế chuyên sâu, các bệnh viện đầu ngành đã phối hợp với mạng lưới y tế cơ sở để nâng cao năng lực chẩn đoán, điều trị và phục hồi chức năng cho người cao tuổi. Bộ Y tế cũng khuyến khích sự kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền, nhằm phát huy lợi thế của từng phương pháp, mang lại hiệu quả toàn diện, an toàn và tiết kiệm chi phí.

Phương Thu