Tôm và cua Cà Mau - thương hiệu vươn xa từ đất mũi

Tôm Cà Mau - sức bật kinh tế từ rừng, biển và bàn tay nông dân

Tỉnh Cà Mau hiện dẫn đầu cả nước về diện tích và quy mô nuôi tôm, trở thành trung tâm lớn của ngành thủy sản Việt Nam. Toàn tỉnh có khoảng 450.900ha nuôi trồng thủy sản, trong đó sản lượng tôm đạt khoảng 566.000 tấn/năm, tiếp tục đứng đầu cả nước.

Quy mô sản xuất tập trung, vùng nguyên liệu lớn đã góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp chế biến thực phẩm, đồng thời hạn chế tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ và thiếu quy hoạch.

Nông dân xã Trí Phải thu hoạch tôm sinh thái trên đồng lúa hữu cơ.

Các mô hình nuôi tôm tại Cà Mau hiện rất đa dạng, gồm nuôi công nghiệp (bán thâm canh, thâm canh, siêu thâm canh), quảng canh cải tiến, tôm - lúa, tôm - rừng và quảng canh kết hợp. Trong đó, mô hình quảng canh cải tiến và siêu thâm canh được xem là hướng đi hiệu quả, mang lại năng suất và giá trị cao.

Đến nay, diện tích nuôi tôm theo chuỗi liên kết và quảng canh cải tiến đã đạt khoảng 226.000ha, năng suất trung bình khoảng 550kg/ha/năm.

Trong công tác bảo hộ thương hiệu, sản phẩm tôm sú Cà Mau đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00110 theo Quyết định 4287/QĐ-SHTT. Nhờ điều kiện tự nhiên đặc thù - nguồn nước lợ, rừng ngập mặn và mô hình nuôi quảng canh dưới tán rừng - tôm sú Cà Mau nổi tiếng với vỏ dày, thịt chắc, vị ngọt, được đánh giá là một trong những sản phẩm tôm ngon nhất cả nước.

Người dân thu hoạch tôm sinh thái dưới tán rừng ngập mặn - mô hình đặc trưng giúp Cà Mau trở thành thủ phủ tôm của Việt Nam.

Phát triển ngành tôm tại Cà Mau không chỉ hướng đến tăng sản lượng mà còn tập trung nâng cao giá trị gia tăng. Tỉnh định hướng mở rộng mô hình siêu thâm canh công nghệ cao, ứng dụng hệ thống tuần hoàn nước, giảm xả thải, đáp ứng chuẩn quốc tế về môi trường và an toàn thực phẩm.

Với vai trò đó, ngành tôm trở thành trụ cột kinh tế chủ lực của địa phương, góp phần thúc đẩy nông nghiệp - thủy sản bền vững, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho hàng trăm nghìn lao động.

Cua Cà Mau - "hương rừng - vị biển"

Bên cạnh tôm, Cua Cà Mau là sản phẩm đặc trưng có giá trị kinh tế cao và thương hiệu rõ nét. Sản phẩm này đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00116 theo Quyết định 2576/QĐ-SHTT ngày 8/6/2022, trở thành sản phẩm thứ hai của tỉnh - sau tôm - được bảo hộ chỉ dẫn địa lý.

Cà Mau hiện là địa phương có diện tích nuôi cua lớn nhất cả nước, với khoảng 260.000 ha, chủ yếu trong mô hình tôm - cua - cá - lúa, cho sản lượng hơn 31.200 tấn/năm. Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 40.000 tấn, trong đó 30% dành cho xuất khẩu, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao thu nhập cho người dân vùng nuôi.

Cua Cà Mau nổi tiếng khắp cả nước bởi thịt ngọt, chắc, gạch béo và hàm lượng dinh dưỡng cao (Ảnh: Chúc Ly)

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tỉnh đã xây dựng 62ha mô hình nuôi cua tiêu chuẩn, áp dụng probiotic trong mô hình tôm - cua để giảm rủi ro dịch bệnh, nâng cao chất lượng thịt và tỷ lệ sống.

Đồng thời, địa phương tập trung phát triển vùng nuôi quảng canh kết hợp tôm sinh thái, hướng đến nguồn nguyên liệu an toàn, có thể truy xuất nguồn gốc và đạt chứng nhận quốc tế như ASC nhằm gia tăng giá trị thương phẩm.

Cua Cà Mau nổi tiếng với thịt chắc, vị ngọt, được xem là “vàng xanh” của vùng sông nước cực Nam Tổ quốc. Cùng với tôm, đây là sản phẩm chủ lực, góp phần giúp ngành thủy sản Cà Mau phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu trên 2,4 tỷ USD/năm trong thời gian tới.

Trước đó, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Phạm Thành Ngại đã ban hành Kế hoạch phát triển ngành hàng cua, đặt mục tiêu đưa Cà Mau trở thành trung tâm nuôi cua lớn nhất Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước.

Trong năm 2025, tỉnh dự kiến tập huấn kỹ thuật cho 1.000 hộ nuôi cua, hỗ trợ tư vấn cho 4.000 hộ, thành lập ít nhất 12 hợp tác xã mới, đồng thời triển khai 62ha mô hình nuôi cua kết hợp gắn với liên kết tiêu thụ và xây dựng chuỗi sản xuất - phân phối bền vững.

Hướng tới phát triển bền vững và nâng tầm thương hiệu

Nhận thức rõ vị trí then chốt của tôm - cua trong cơ cấu kinh tế, ngành thủy sản Cà Mau đang hướng đến phát triển theo các giá trị: “xanh - sạch - bền vững”. Mô hình như tôm dưới tán rừng ngập mặn, tôm - lúa, cua - tôm - cá không chỉ khai thác được điều kiện tự nhiên ưu đãi mà còn giảm thiểu áp lực môi trường.

Công tác quản lý nguồn gốc sản phẩm, chỉ dẫn địa lý và truy xuất nguồn gốc được tăng cường: tỉnh ban hành Quyết định 55/2024/QĐ-UBND ngày 14/11/2024 về quản lý truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận đối với sản phẩm OCOP. Điều này tạo nền tảng pháp lý để bảo vệ thương hiệu “Tôm Cà Mau” và “Cua Cà Mau”, tránh hàng giả, hàng nhái và nâng cao niềm tin người tiêu dùng.

Mô hình nuôi tôm - cua kết hợp rừng ngập mặn tại Cà Mau, hướng đến sản xuất xanh, bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị xuất khẩu

Song với đó, Cà Mau đang khuyến khích ứng dụng công nghệ cao, tuần hoàn nuôi tôm siêu thâm canh, ít thay nước, nhằm nâng cao năng suất, kiểm soát dịch bệnh, bảo vệ môi trường. Vùng nuôi cua cũng đang được tổ chức lại: thành lập hợp tác xã chuyên nuôi, áp dụng kỹ thuật nuôi tiêu chuẩn, tăng cường liên kết sản xuất và tiêu thụ.

Thương hiệu “Tôm Cà Mau” và “Cua Cà Mau” không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn hướng tới xuất khẩu, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và thu nhập người dân. Việc phát triển theo chuỗi - từ giống, nuôi, chế biến đến thị trường - giúp tỉnh tự tin vươn ra thị trường quốc tế, khẳng định vị thế vùng đất mũi trên bản đồ thủy sản Việt Nam.

Tôm và cua Cà Mau không chỉ là sản phẩm thủy sản đặc sắc của một vùng đất tận cùng Tổ quốc mà còn là minh chứng cho hướng đi phát triển kinh tế - thủy sản hiện đại, có thương hiệu và giá trị gia tăng. Khi được bảo hộ chỉ dẫn địa lý và phát triển theo mô hình bền vững, Cà Mau đang dần biến lợi thế thiên nhiên thành cơ hội lớn, khẳng định vị thế trên trường quốc gia và quốc tế.

Hoàng Lân