Bài 2: Hạ tầng và năng lượng xanh đưa Đất Mũi hóa rồng

Trung tâm năng lượng tái tạo của vùng cực Nam

Cà Mau đang nổi lên là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về năng lượng tái tạo, với điện gió, điện mặt trời và các dự án khí - điện - đạm. Đến tháng 9/2025, tỉnh có 26 dự án điện gió được chấp thuận đầu tư với tổng công suất 1.612,2 MW, trong đó 14 dự án đã vận hành thương mại.

Đồng thời, 2.800 khách hàng lắp đặt điện mặt trời mái nhà, với tổng công suất 295,5 MWp, giúp sản lượng điện thương phẩm tăng 13,2% so với cùng kỳ. Cụm khí - điện - đạm Cà Mau vẫn đóng vai trò “xương sống” của hệ thống năng lượng khu vực, ổn định ngân sách địa phương hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.

Phát huy lợi thế, Cà Mau định hướng phát triển năng lượng tái tạo, trở thành trụ cột mới trong nền kinh tế

Bên cạnh phát triển nguồn điện, Cà Mau đang thử nghiệm các mô hình năng lượng xanh phục vụ nông nghiệp và thủy sản. Điện mặt trời áp mái cho nhà máy chế biến, điện gió phục vụ trạm bơm nuôi tôm siêu thâm canh không chỉ giảm phát thải CO₂ mà còn nâng cao giá trị sản phẩm. Hơn 400.000ha diện tích nuôi trồng thủy sản đang được tận dụng để phát triển điện mặt trời trên mặt nước, vừa tạo điện sạch, vừa che mát, giảm nhiệt độ nước và cải thiện môi trường sinh trưởng cho tôm cá.

Để mở rộng chuỗi năng lượng tích hợp, Cà Mau đề xuất phát triển cảng tổng hợp Hòn Khoai kết hợp trung tâm LNG ngoài khơi, hướng tới kết nối khí - điện - gió - mặt trời, trở thành trung tâm năng lượng tái tạo và logistics năng lượng quốc gia. Giám đốc Sở Công thương Nguyễn Chí Thiện cho biết, tỉnh đặt mục tiêu vận hành hàng loạt dự án năng lượng, bao gồm Nhà máy điện khí LNG Bạc Liêu 3.200 MW và 32 dự án điện gió với tổng công suất 2.133 MW

Với lợi thế đường bờ biển dài và tốc độ gió ổn định, Cà Mau đã đưa vào vận hành 14 nhà máy điện gió gần 700 MW, mở đầu cho tiềm năng kỹ thuật có thể đạt tới 16.283 MW. Tuy nhiên, hạ tầng lưới điện chưa đồng bộ đang hạn chế khả năng giải tỏa công suất.

Siêu dự án Nhà máy điện khí LNG Bạc Liêu cũng phải chờ đường dây 500 kV Bạc Liêu - Thốt Nốt hoàn thiện để ký hợp đồng mua bán điện. Sở Công thương đã tham mưu UBND tỉnh báo cáo Bộ Công thương xin hướng dẫn tháo gỡ, tạo cơ chế mở và thúc đẩy cạnh tranh công bằng giữa các nhà đầu tư nguồn và lưới điện.

Cà Mau khai thác lợi thế về năng lượng tái tạo, thúc đẩy phát triển kinh tế

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Huỳnh Quốc Việt nhấn mạnh, tỉnh đề xuất Trung ương tháo gỡ các dự án trọng điểm năng lượng, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, vừa đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia theo các nghị quyết của Chính phủ và Bộ Chính trị. Những bước đi chiến lược này đang đưa Cà Mau trở thành trung tâm năng lượng tái tạo của vùng cực Nam, với tiềm năng phát triển vượt trội về điện gió, điện mặt trời và khí hóa lỏng.

Đột phá hạ tầng, mở đường hội nhập

Bên cạnh lợi thế năng lượng, hạ tầng giao thông đang được xem là động lực then chốt để Cà Mau “hóa rồng” trong giai đoạn mới. Sau khi hợp nhất với tỉnh Bạc Liêu, Cà Mau trở thành đơn vị hành chính có diện tích gần 8.000km², dân số hơn 2,6 triệu người. Việc sáp nhập tạo ra không gian phát triển rộng lớn, song cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đầu tư hạ tầng đồng bộ để kết nối các vùng, mở đường cho kinh tế - xã hội tăng tốc.

Theo Sở Giao thông Vận tải tỉnh Cà Mau, hàng loạt dự án giao thông trọng điểm đang được triển khai. Nổi bật là cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, tổng mức đầu tư khoảng 27.523 tỷ đồng, chia thành hai dự án thành phần: Cần Thơ - Hậu Giang dài hơn 37km và Hậu Giang - Cà Mau dài hơn 73km.

Sau hơn hai năm thi công, dự án đã hoàn thành khoảng 80% khối lượng. Bộ Xây dựng yêu cầu các đơn vị đẩy nhanh tiến độ để hoàn thành vào cuối năm 2025, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Khi hoàn thành, tuyến cao tốc này sẽ là “xương sống” kết nối Đồng bằng sông Cửu Long với cảng Cái Mép - Thị Vải, giúp giảm đến 40% chi phí vận chuyển hàng hóa.

Cùng với đó, tuyến đường ven biển phía Nam kết nối từ Hà Tiên (An Giang) đến Cà Mau hình thành hành lang giao thông chiến lược, tạo đà phát triển kinh tế biển và du lịch. Tuyến từ Mũi Cà Mau ra đảo Hòn Khoai đang được đầu tư đồng bộ; cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai cũng được nâng cấp, phục vụ xuất nhập khẩu hàng hóa, phát triển kinh tế biển, quốc phòng và du lịch. Đây là những công trình mang tính chiến lược, mở ra cánh cửa hội nhập và khai thác hiệu quả tiềm năng vùng cực Nam Tổ quốc.

Dự án cao tốc Cần Thơ - Cà Mau hiện có khoảng 200 mũi thi công đang hoạt động đồng loạt trên toàn tuyến với lực lượng thi công lên đến 1.900 cán bộ, công nhân, kỹ thuật cùng gần 900 máy móc, thiết bị cơ giới

Tỉnh đồng thời chú trọng nâng cấp các tuyến quốc lộ và trục kết nối huyết mạch như Quốc lộ 1, Quốc lộ 63, Quản Lộ - Phụng Hiệp, đường Hồ Chí Minh, đường Nam Sông Hậu và tuyến hành lang ven biển phía Nam.

Dự án nâng cấp, mở rộng Sân bay Cà Mau cũng đang được triển khai nhằm tăng năng lực đón khách, đáp ứng nhu cầu vận tải hàng không và phát triển du lịch. Hệ thống hạ tầng đồng bộ này không chỉ giúp người dân đi lại thuận tiện mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là thủy sản - ngành kinh tế chủ lực của tỉnh.

Bên cạnh đó, tuyến đường ven biển đoạn Gành Hào - Năm Căn - Đất Mũi đang được đẩy nhanh tiến độ, hình thành “trục phát triển ven biển Tây” kết nối Cà Mau với Bạc Liêu, Kiên Giang và Campuchia. Khi hoàn thiện, tuyến này sẽ rút ngắn 30% thời gian vận chuyển hàng hóa và mở ra cơ hội hình thành khu kinh tế ven biển Đất Mũi - Năm Căn, hội tụ các ngành công nghiệp, dịch vụ và du lịch sinh thái biển.

Trên đất liền, Cà Mau cũng đang phát triển các khu công nghiệp trọng điểm như Khí - Điện - Đạm, Sông Đốc, Năm Căn mở rộng và Đầm Dơi, với tỷ lệ lấp đầy đạt trên 75%.

Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau Nguyễn Hồ Hải cho biết: Đảng bộ, chính quyền, quân và dân tỉnh vô cùng phấn khởi khi được Trung ương quan tâm, khởi công các công trình trọng điểm mang ý nghĩa chiến lược, tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển. Các dự án như cao tốc từ thành phố Cà Mau (cũ) đến Đất Mũi, cầu kết nối Đất Mũi - Hòn Khoai, cảng biển Hòn Khoai và nâng cấp cảng hàng không Cà Mau… đang mở ra không gian phát triển mới.

Ông Nguyễn Hồ Hải nhấn mạnh, đây là “cú huých hạ tầng” quan trọng, giúp Cà Mau liên kết chặt chẽ với vùng Đồng bằng sông Cửu Long, rút ngắn thời gian đến các trung tâm kinh tế lớn phía Nam và thúc đẩy lưu thông nông, thủy sản chất lượng cao.

Nhờ hạ tầng được đầu tư đồng bộ, chín tháng đầu năm 2025, vốn đầu tư công giải ngân đạt 4.617,5 tỷ đồng, bằng 37,7% kế hoạch năm, tập trung vào các công trình giao thông, thủy lợi, y tế, giáo dục và năng lượng. Các dự án trọng điểm đang góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, mở rộng không gian phát triển và hình thành chuỗi đô thị ven biển mới.

Từ vùng đất cuối trời Nam, Cà Mau đang hiện thực hóa tầm nhìn “phát triển xanh - hội nhập bền vững”. Với nền tảng năng lượng tái tạo quy mô lớn, hệ thống hạ tầng giao thông - đô thị đồng bộ và năng lực kết nối vùng ngày càng hiệu quả, Cà Mau không chỉ vươn lên thành trung tâm năng lượng của miền Tây, mà còn là đầu tàu phát triển mới của khu vực Nam Bộ - nơi năng lượng xanh và hạ tầng hiện đại cùng thắp sáng “Đất Mũi hóa rồng”.

(Còn nữa)

Hoàng Lân