Bài 5: Áp dụng tư duy mới để đáp ứng những yêu cầu mới

Con người quyết định mọi chủ trương chính sách

Từ thực tế thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại địa phương, Bí thư Đảng ủy phường Yên Nghĩa Nguyễn Nguyên Quân nhận định, để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ổn định, sớm mang lại hiệu quả thì phụ thuộc 3 yếu tố: Thể chế đầy đủ thông suốt, hạ tầng công nghệ thông tin chuyển đổi số có kết nối liên thông và con người quyết định mọi chủ trương chính sách.

Trong đó, về yếu tố con người, “có lẽ là khó khăn vướng mắc lớn nhất trong thực hiện mô hình này. Theo ông Quân, chúng ta sắp xếp cán bộ công chức từ các xã phường cũ và đưa từ quận huyện về, nhưng nhiều người trước đây chưa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, nên cần có sự tích lũy kiến thức pháp luật, kinh nghiệm để giải quyết và hướng dẫn từ cơ quan chuyên môn.

Bí thư Đảng ủy phường Yên Nghĩa đề nghị cấp Trung ương tính toán những nhiệm vụ phù hợp năng lực cán bộ cấp xã có thể đảm nhiệm được thì mới phân cấp về cho địa phương, còn lại vẫn nên giao cấp tỉnh.

Hà Nội tổ chức Toạ đàm thực trạng và giải pháp vận hành hiệu quả chính quyền cấp xã hiện nay

Cùng phản ánh khó khăn trong vấn đề con người, Bí thư Đảng ủy xã Phú Nghĩa Trịnh Tiến Trường cho rằng, việc bố trí định hướng 20 vị trí việc làm cho 3 phòng, ban chuyên môn tại cấp xã hiện nay là chưa sát tình hình ở địa phương.

Nhất là với công tác thủy lợi, hiện trong vị trí việc làm của Phòng Kinh tế xã không có vị trí cán bộ này, nếu xảy ra những vấn đề liên quan đê điều là rất khó xử lý. Hay như trong công tác quản lý đất đai có rất nhiều vấn đề cần giải quyết (cấp đổi cấp lại “sổ đỏ”, giải quyết đơn thư, kiểm đếm, đo đạc, xác định nguồn gốc đất…), nên cần có sự phân chia lĩnh vực rõ ràng chuyên viên về đất đai của xã để đáp ứng.

Từ đó, Bí thư Đảng uỷ phường Phú Nghĩa kiến nghị Bộ Nội vụ khi định hướng, bố trí việc làm cần phù hợp từng đặc thù xã phường, nhất là với cán bộ các phòng ban chuyên môn chưa có nhiều kỹ năng nên cần có một chuyên viên có trình độ và kinh nghiệm có thể tham mưu cho Chủ tịch UBND xã trước khi quyết định vấn đề quan trọng.

Theo lãnh đạo phường Xuân Phương, công tác cán bộ tại cấp xã hiện cần được tập trung giải quyết với 3 chủ thể là lãnh đạo, cán bộ công chức và người dân. Song song với đó là vấn đề cơ chế đang rất khó khăn, cần được phân quyền rất mạnh…

Lãnh đạo phường Xuân Phương mạnh dạn đề xuất với khối UBND cấp xã nên được nghiên cứu tách Phòng Kinh tế thành hai phòng (khối tài chính kinh tế và khối đô thị), hoặc tăng cấp phó và đi đôi với tăng cơ chế, như vậy mới giải quyết triệt để được bài toán hiện nay.

Trưởng Ban Tổ chức Thành uỷ Hà Minh Hải phát biểu tại buổi Toạ đàm về thực trạng và giải pháp vận hành hiệu quả chính quyền cấp xã

Bí thư Đảng ủy phường Tây Mỗ Hoàng Thị Thuý Hằng cho rằng, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò của chuyển đổi số để thay đổi phương pháp làm việc có ý nghĩa mang tính cách mạng giúp chính quyền cơ sở giải quyết được khối lượng công việc rất lớn hiện nay và đáp ứng nhu cầu xã hội thời gian tới.

Song, bên cạnh có đội ngũ cán bộ công chức vận hành được việc chuyển đổi số thì phụ thuộc rất lớn vào sự đáp ứng của xã hội, cụ thể là cần có công dân phối hợp được với chính quyền.

Không “cào bằng” về biên chế giữa các xã, phường

Theo Phó Giám đốc Sở Nội vụ Hà Nội Nguyễn Chí Đoàn, khó khăn của các xã phường khi phải thực hiện chuyển mô hình chính quyền địa phương từ 3 cấp sang 2 cấp là tất yếu.

Về tổ chức bộ máy, cấp xã phải nhận hơn 1.000 nhiệm vụ từ cấp huyện chuyển xuống, mà chỉ có 3 phòng, với số công chức cấp xã trước kia chỉ triển khai công việc từ trên giao xuống thì giờ phải tham mưu, xây dựng văn bản để định hướng cho lãnh đạo xã chỉ đạo.

Phó Giám đốc Sở Nội vụ cho hay, Bộ Nội vụ đang nghiên cứu và sẽ trình Chính phủ về định mức biên chế cho từng xã, phường. Sở Nội vụ Hà Nội cũng sẽ tham mưu TP về phân định biên chế cho từng xã phường theo diện tích, dân số, quy mô kinh tế… chứ không cào bằng.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Hải Long khẳng định: Mô hình chính quyền địa phương hai cấp là chủ trương đúng đắn và phù hợp xu thế. Tuy nhiên, để thành công, cần phân định rõ thẩm quyền giữa TP và xã, phường, đồng thời bổ sung biên chế, cơ chế hợp đồng linh hoạt nhằm giải quyết tình trạng thiếu nhân lực ở những vị trí chuyên môn. Ông lưu ý, mỗi địa phương phải chủ động đề xuất giải pháp tháo gỡ.

TS Nguyễn Sĩ Dũng - nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho ý kiến tháo gỡ các vướng mắc

Trong đó, với công tác tổ chức bộ máy và biên chế ở cấp xã, các địa phương rà soát thực tế các vị trí nào có thừa hay thiếu cán bộ, từ đó với vai trò trách nhiệm của cấp TP, nếu công chức đáp ứng được yêu cầu thì TP cần chủ động sắp xếp bố trí, không thể xã phường tự tuyển dụng. Trong đó, nếu lấy nguyên cán bộ từ sở bố trí xuống mà vẫn không đủ đáp ứng thì TP có thể cho phép ký hợp đồng làm chuyên môn với những vị trí công chức ở những lĩnh vực có khối lượng lớn công việc như đất đai, công nghệ thông tin (vận dụng theo Nghị định 173).

“Bộ Nội vụ sẽ tập hợp đầy đủ ý kiến từ xã, phường để nghiên cứu, tham mưu đề xuất điều chỉnh cơ chế chính sách, cùng các địa phương cố gắng để vận hành CQĐP 2 cấp hiệu quả hơn”- ông Trương Hải Long khẳng định.

Còn theo TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng, cần phân biệt rõ “ủy quyền” và “phân quyền” là khác nhau, như theo Tổng Bí thư là phải phân quyền triệt để, cái gì đã giao về cho cấp xã thì cấp tỉnh không có quyền đó nữa. Nếu “đóng giày cho một khổ” là rất khó khăn cho các xã, phường”- TS Nguyễn Sĩ Dũng nêu quan điểm.

Tại Toạ đàm "Thực trạng và giải pháp vận hành hiệu quả chính quyền cấp xã hiện nay", Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Hà Minh Hải khẳng định, TP sẽ tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ cơ sở yên tâm công tác.

“TP sẽ tiếp tục quan tâm tổ chức đào tạo, tập huấn nâng cao trình độ kỹ năng cho cán bộ công chức xã phường, trên quan điểm “học suốt đời”. Chúng ta cũng cần thay đổi ngay từ tư duy và cách làm, thống nhất về nhận thức ngay từ công tác lãnh đạo chỉ đạo, thì mới bắt kịp được yêu cầu trong vận hành mô hình này” - Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Hà Minh Hải nhấn mạnh.

Cán bộ tham gia Lớp bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ về công tác xây dựng Đảng, quản lý Nhà nước, tổ chức và hoạt động của MTTQ, các đoàn thể chính trị - xã hội ở cấp xã, phường

Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy cũng đề nghị các xã, phường tổng hợp lại những nội dung tiếp tục đưa vào danh sách vấn đề vướng mắc khó khăn từ địa phương, chủ động báo cáo lãnh đạo, để TP tiếp tục nghiên cứu tháo gỡ và đề xuất Trung ương.

Đối với câu chuyện phân cấp ủy quyền, Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Hà Nội nêu rõ: Với tinh thần quản trị số, tư duy số, chủ trương của Thành ủy là xã, phường chủ động sáng tạo trong tổ chức triển khai thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó xã, phường hoàn toàn có thể ký hợp đồng chuyên môn để giải quyết công việc cho dân.

"Tính chủ động của Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch UBND xã, phường là rất quan trọng, trên quan điểm “Cái gì có lợi cho dân thì hết sức làm, cái gì có hại cho dân thì hết sức tránh”, chúng ta tiếp tục cố gắng làm và vướng ở đâu thì tiếp tục tháo gỡ” - Trưởng Ban Tổ chức Thành ủy Hà Minh Hải nhấn mạnh.

Tú Linh