Bảo đảm tối đa quyền lợi của người dân bị thu hồi đất

Hỗ trợ sinh kế cho trường hợp bị thu hồi đất

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (ĐBQH tỉnh Khánh Hòa) bày tỏ ý kiến về vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho trường hợp bị thu hồi đất.

Đại biểu cho rằng tại Điểm b, Khoản 2, Điều 3 dự thảo luật có hai phương án, trong đó phương án 2 bao quát cả phương án 1 và bổ sung quy định quan trọng: Nếu tổng số tiền bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên một đơn vị diện tích thấp hơn mức trung bình giá đất đã thỏa thuận, thì người có đất bị thu hồi sẽ được nhận thêm phần chênh lệch; nhà đầu tư phải chi trả khoản này.

Toàn cảnh phiên họp

Đại biểu đề nghị chọn phương án 2 vì đây là phương án có lợi hơn cho người bị thu hồi đất, góp phần khắc phục tình trạng áp giá đền bù thấp hơn giá thị trường. Đồng thời, phương án này cũng xác định rõ trách nhiệm tài chính của nhà đầu tư, đảm bảo minh bạch và thuận lợi hơn khi triển khai.

Thứ hai, tại Khoản 9, Điều 3 quy định về trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, điểm b quy định thời gian tổ chức đối thoại trong trường hợp còn có ý kiến không đồng ý về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là 30 ngày kể từ ngày tổ chức lấy ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Theo đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương, để đảm bảo được quyền tham gia ý kiến của người có đất bị thu hồi, tránh việc áp đặt thiếu minh bạch, nhằm tăng sự đồng thuận của người có đất bị thu hồi và cộng đồng dân cư, góp phần giảm thiểu việc khiếu nại, khiếu kiện thì đề nghị cần nghiên cứu bổ sung quy định rõ hơn về việc lấy ý kiến của người dân.

Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (ĐBQH tỉnh Khánh Hòa)

Theo đó, cơ quan có thẩm quyền phải tổ chức lấy ý kiến của người dân về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Trường hợp ít hơn 75% người dân đồng ý thì cơ quan có thẩm quyền phải tổ chức đối thoại điều chỉnh phương án bồi thường và niêm yết công khai lại bảo đảm theo quy định. Kết quả lấy ý kiến phải được ghi nhận vào hồ sơ và xem xét khi phê duyệt phương án bồi thường.

Về điểm này, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) đề nghị ban soạn thảo nghiên cứu sửa đổi, bổ sung theo hướng trường hợp khi người có đất thu hồi đã thống nhất với phương án bồi thường và đề nghị kết thúc công khai sớm thì đơn vị tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện kết thúc công khai ngay và trình cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án bồi thường theo quy định.

Trong trường hợp sau khi lấy ý kiến mà còn có ý kiến không đồng ý thì có thể tổ chức đối thoại ngay và hoàn thành trong thời hạn tối đa không quá 30 ngày kể từ ngày tổ chức lấy ý kiến.

Đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ)

Ngoài ra, đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương cũng đề nghị bổ sung quy định giá trị bồi thường phải được xác định bởi tổ chức thẩm định giá thẩm định giá độc lập có năng lực theo quy định của pháp luật và việc thẩm định này cần có sự tham gia đại diện của người dân có đất bị thu hồi. Tại khoản 12, Điều 3, bên cạnh hỗ trợ nhà ở, đất tái định cư thì cơ quan thẩm quyền phải quy định hỗ trợ sinh kế cho người dân bị thu hồi đất như hỗ trợ đào tạo nghề, hỗ trợ vốn sản xuất…

Cần cơ chế giám sát độc lập để tăng sự minh bạch

Tham gia thảo luận, đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Đồng (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) nhận thấy, nhóm nội dung đang được quan tâm nhất, đó là cơ chế thu hồi đất khi dự án đạt trên 75% diện tích và 75% số người sử dụng đất đồng thuận.

Đại biểu cho rằng, đây là điểm mở quan trọng nhưng cũng nhạy cảm nhất, tác động trực tiếp đến quyền tài sản của công dân được Hiến pháp bảo hộ. Nếu quy định không chặt chẽ, nguy cơ dẫn đến là có thể khiếu kiện kéo dài, mất đồng thuận, thậm chí tạo điểm nóng xã hội là hoàn toàn có thể xảy ra.

Đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Đồng (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị)

“Vì vậy, tôi đề nghị Quốc hội cần cân nhắc kỹ hoặc nâng tỷ lệ này lên 80 đến 85% để tăng độ an toàn pháp lý và sức thuyết phục xã hội hoặc chỉ áp dụng đối với các dự án trọng điểm quốc gia, dự án hạ tầng chiến lược, dự án đã bồi thường kéo dài nhiều năm nhưng không xong, không áp dụng đại trà” – ông nói.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng nhấn mạnh, điều quan trọng không nằm riêng ở tỷ lệ mà nằm ở cơ chế xác định giá bồi thường, cơ chế đối thoại, cơ chế tái định cư, cơ chế giám sát độc lập.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng giải trình một số vấn đề đại biểu quan tâm

“Tôi đề nghị luật hóa rõ yêu cầu phải có Hội đồng thương lượng độc lập, mời tổ chức định giá đất uy tín, công khai, minh bạch toàn bộ hồ sơ, người dân thấy chính sách không phải là ép buộc mà là cùng thỏa thuận, sự công bằng. Một chính sách đất đai sẽ chỉ có giá trị khi người dân thấy mình được tôn trọng, quyền lợi của họ được bảo đảm trước khi nhà nước thu hồi đất cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội”, đại biểu Hà Sỹ Đồng nêu ý kiến.

Thái Sơn