Cần bổ sung quy định về cơ sở dữ liệu dự trữ quốc gia

Tán thành quy định số hóa kho dự trữ quốc gia

Tại phiên thảo luận, đại biểu Điểu Huỳnh Sang (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai) đánh giá, trong bối cảnh kinh tế - xã hội và an ninh quốc gia đang đặt ra nhiều thách thức mới thì vai trò của hệ thống kho dự trữ quốc gia rất quan trọng.

Bà chỉ ra những bất cập hiện nay như: Hệ thống kho còn lạc hậu về cơ sở hạ tầng và thiếu công nghệ bảo quản hiện đại, ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả lưu trữ và ứng phó trong các tình huống khẩn cấp.

Hiện chúng ta xây dựng mới 9 điểm kho dự trữ quốc gia theo quy hoạch được phê duyệt và công suất của các kho chứa lương thực, vật tư, hàng hóa là hơn 9.000 m2/kho và kho chứa xăng dầu, thiết bị y tế là hơn 1.500 m3 tấn...

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải điều hành phiên họp

Đại biểu cho biết, hệ thống kho dự trữ quốc gia thiếu đồng bộ, nhỏ lẻ, dàn trải; nhiều kho đã xuống cấp và một số bộ, ngành hiện nay đã phải tận dụng nhiều kho cũ để đựng hàng dự trữ quốc gia.

Phần lớn các kho này được xây dựng nhiều năm trước đây chủ yếu bằng vật liệu truyền thống; hệ thống thiết bị phục vụ cho xuất nhập hàng chủ yếu vẫn thủ công; các thiết bị cân đo, kiểm tra chủ yếu vận hành tự động, chưa được tích hợp vào hệ thống quản lý dữ liệu.

Điều này dẫn đến khó kiểm soát tồn kho và mất nhiều thời gian trong kiểm kê, thiếu linh hoạt khi cần ứng phó trong một tình trạng khẩn cấp.

“Việc chậm cải tiến hạ tầng và công nghệ trong hệ thống kho dự trữ quốc gia sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy khá nghiêm trọng, lãng phí ngân sách Nhà nước và ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng trong các tình huống cấp bách như thiên tai, dịch bệnh và các biến động thị trường lớn”, đại biểu nói.

Đại biểu Điểu Huỳnh Sang (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Nai)

Bà Điểu Huỳnh Sang bày tỏ sự tán thành quy định số hóa kho dự trữ quốc gia, song để đạt hiệu quả đồng bộ, theo bà, cần có một chính sách đầu tư lâu dài và quy hoạch tổng thể từ trung ương đến địa phương.

“Tôi đề nghị Ban soạn thảo phải làm rõ nguồn lực đầu tư, hiện đại hóa các điểm kho dự trữ theo tiêu chí là công nghiệp hiện đại, số hóa và làm rõ công tác quản lý, vận hành, phân tích dữ liệu các kho dự trữ quốc gia vì trong dự thảo luật hiện nay chưa rõ”, đại biểu đề nghị.

Đại biểu Điểu Huỳnh Sang cũng đánh giá cao nội dung mới trong dự thảo Luật Dự trữ quốc gia (sửa đổi) lần này đó là bổ sung mục tiêu dự trữ chiến lược để bảo đảm được tính tự chủ chiến lược quốc gia, huy động, khai thác, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của nền kinh tế và được hình thành từ các nguồn ngoài ngân sách.

Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo phải làm rõ thêm các quy định về dự trữ chiến lược và các nguyên tắc về dự trữ chiến lược, cũng như những chính sách ưu đãi đầu tư liên quan đến dự trữ chiến lược.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

Cũng quan tâm đến vấn đề dự trữ chiến lược, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) cho rằng, định hướng này là rất đúng đắn, nhưng để triển khai hiệu quả thì luật cần phân định rõ hơn ranh giới giữa dự trữ quốc gia và dự trữ chiến lược, bởi 2 tầng dự trữ này khác nhau về mục tiêu, thời hạn luân chuyển, mức tồn kho tối thiểu, nguồn lực tài chính, phương thức mua bán, nhập bù cũng như cách thức xã hội hóa và huy động nguồn lực ngoài ngân sách.

Ông cũng đề nghị một số giải pháp. Thứ nhất là xác lập ngay trong luật nhóm ưu tiên chiến lược; Hai là quy định về cơ sở dữ liệu dự trữ quốc gia, cấp quốc gia kết nối với dữ liệu tài chính, năng lượng, y tế và nông nghiệp; Ba là định hình mô hình xã hội hóa dự trữ quốc gia, học hỏi kinh nghiệm của các nước OECD và các nước G7.

Đặc biệt, đại biểu bày tỏ sự lưu tâm tới nguyên tắc quản lý, sử dụng và luân phiên hàng dự trữ và đề nghị bổ sung trở lại nguyên tắc không thương mại hóa mục tiêu dự trữ quốc gia. Việc luân phiên đổi hàng phải minh bạch, công khai, không tạo kẽ hở cho lợi ích nhóm.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long)

Theo đại biểu Thạch Phước Bình, thực tế cho thấy nhiều mặt hàng dự trữ bị xuống cấp hoặc phải tiêu hủy do không có chu kỳ luân phiên cụ thể. Vì vậy, cần quy định thời gian luân phiên tối đa cho từng nhóm hàng như gạo, xăng, dầu, thuốc; quy định về đấu giá bán hàng luân phiên, bán hàng trước hạn và mua bù hàng mới cũng như trách nhiệm bồi hoàn khi hàng hóa xuống cấp do bảo quản kém.

Tuy nhiên, đại biểu này cho rằng, hiện vai trò của địa phương trong đề nghị xuất cấp và kiểm tra, giám sát sau xuất cấp trong dự thảo luật còn chưa rõ. Trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu đơn vị dự trữ cũng chưa được quy định đủ mạnh.

“Tôi đề nghị luật cần quy định rõ người đứng đầu đơn vị dự trữ quốc gia chịu trách nhiệm toàn diện về số lượng, chất lượng và an toàn hàng dự trữ, đồng thời địa phương khi đề nghị xuất cấp phải có báo cáo thiệt hại theo mẫu thống nhất, số hóa và sau khi nhận hàng phải báo cáo kết quả sử dụng trong thời hạn nhất định. Tôi cũng đề nghị thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành trong điều hành dự trữ, không tạo thêm tổ chức mới nhưng nâng cao quyền điều phối của Bộ Tài chính trong tình huống khẩn cấp”, ông nói.

Đồng tình với vấn đề số hóa hệ thống kho dự trữ, đại biểu Thạch Phước Bình cũng đề nghị cần có tiêu chuẩn kỹ thuật về kho lạnh, kho xăng dầu, kho vật tư đặc chủng, có hệ thống cảm biến theo dõi điều kiện môi trường, giám sát cháy nổ và tự động cảnh báo, đồng thời cần bổ sung quy định về cơ sở dữ liệu dự trữ quốc gia, cấp quốc gia phục vụ dự báo thị trường, điều tiết giá và ra quyết định nhập, xuất kịp thời. Hệ thống dữ liệu này phải kết nối liên thông giữa các bộ, ngành và được vận hành theo thời gian thực.

Đề xuất ưu tiên giao lực lượng vũ trang đảm nhiệm

Tham gia thảo luận, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) đồng tình với việc phân cấp, phân quyền trong quản lý hàng dự trữ quốc gia nhằm tăng tính chủ động và trách nhiệm. Song, ông đề nghị, phải phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Tài chính và các Bộ, ngành như là nông nghiệp, y tế, quốc phòng, an ninh và để bảo quản hàng dự trữ quốc gia chiến lược cho cụ thể và giao cho Chính phủ quy định chi tiết.

Về vấn đề xã hội hóa hàng dự trữ quốc gia, đại biểu này đề nghị cần phải làm rõ quy định cụ thể đối với những hàng dự trữ chiến lược thì loại nào được xã hội hóa và loại nào không được xã hội hóa.

ĐBQH Phạm Văn Hoà (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp)

“Với những mặt hàng chiến lược nếu chúng ta xã hội hóa hết thì có thể không hay, Nhà nước không quản lý được thì rất khó. Cho nên, đối với những mặt hàng dự trữ quốc gia thuộc diện chiến lược thì cũng phải rạch ròi để chúng ta có phân cấp trong công tác xã hội hóa”, ông nói.

Đặc biệt, theo đại biểu Phạm Văn Hòa, phải làm sao phát huy những kho bãi, những hàng hóa giao cho các doanh nghiệp ngoài nhà nước dự trữ và bảo quản. Do đó, cần phải có ưu tiên về chính sách, về thuế, về kho bãi, về đất đai đối để các doanh nghiệp sẵn sàng đầu tư các kho bãi mang tính chất hiện đại.

“Hiện nay, lực lượng công an, lực lượng quân đội có những kho bãi rất tốt, được đầu tư ứng dụng khoa học, công nghệ, cho nên, đề nghị ưu tiên giải quyết đối với lực lượng công an, quân đội đã có kho bãi đúng quy cách, quy chuẩn theo quy định của Bộ Xây dựng đề r, để hai lực lượng này tồn trữ và dự trữ kho bãi, sau đó nếu không hết thì lúc đó mới giao cho tư nhân. Theo tôi ưu tiên cho lực lượng công an, quân sự thì rất tốt, sẽ cứu trợ và cứu đói kịp thờ”, đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh.

ĐBQH đại biểu Dương Khắc Mai - (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng)

Ý kiến của đại biểu Phạm Văn Hòa cũng được đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) đồng tình.

“Dự trữ quốc gia và dự trữ chiến lược là những mặt hàng rất đặc biệt và cần dùng trong điều kiện đặc biệt và tôi thống nhất rất cao với đại biểu Phạm Văn Hòa là giao cho lực lượng vũ trang, cụ thể ở đây ưu tiên giao cho quân đội và công an đảm nhiệm vai trò này.

Tôi tán thành cao vấn đề xã hội hóa nhưng những mặt hàng chiến lược thì ưu tiên giao cho 2 lực lượng này để đảm bảo. Việc này chúng ta thấy rất rõ, trong thời gian vừa qua ở những nơi khó khăn nhất, vào những điều kiện đặc biệt nhất thì lực lượng vũ trang đều đảm nhận vai trò này rất xuất sắc” - đại biểu Dương Khắc Mai nêu quan điểm.

Thái Sơn