Cần "luật hóa" dinh dưỡng học đường

Tiếp tục Kỳ họp thứ 10, chiều nay (10/11), các đại biểu Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Dân số; dự án Luật Phòng bệnh…

Ban hành quy chuẩn quốc gia về tiêu chuẩn dinh dưỡng bữa ăn học đường

Thảo luận tại Hội trường về dự thảo Luật Phòng bệnh, đại biểu Quốc hội Trần Thị Nhị Hà (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) bày tỏ sự nhất trí với nhiều nội dung trong dự thảo.

Bà Trần Thị Nhị Hà cho biết, theo Tổ chức Y tế Thế giới, sức khỏe của con người chịu tác động của bốn nhóm yếu tố cơ bản: Xã hội, môi trường, kinh tế và hành vi.

Vì vậy, phòng bệnh không chỉ đơn thuần dựa trên các vấn đề y học lâm sàng và dịch tễ học, mà cần phải giải quyết được các nguyên nhân gốc rễ như: điều kiện sống, môi trường làm việc, chất lượng không khí, nước sạch, thực phẩm và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.

Việc mở rộng phạm vi điều chỉnh tại Điều 1 là hết sức cần thiết, nhằm tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc xây dựng các chương trình nâng cao sức khỏe cộng đồng, đồng thời xác định cụ thể trách nhiệm của từng bộ, ngành, chính quyền các cấp trong quản lý, kiểm soát các yếu tố nguy cơ để bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Phòng bệnh không chỉ bằng thuốc và bệnh viện, mà còn bằng môi trường sống lành mạnh, chính sách kinh tế - xã hội công bằng và hành vi sống tích cực.

Bà Hà cũng kiến nghị sửa nội dung Điều 1 như sau: “Luật này quy định về phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống các bệnh không lây nhiễm, rối loạn sức khỏe tâm thần; phòng, chống các yếu tố nguy cơ từ môi trường, lối sống, hành vi và dinh dưỡng; nâng cao sức khỏe cộng đồng; ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý sức khỏe Nhân dân toàn dân; thích ứng với biến đổi khí hậu và đảm bảo công bằng y tế”.

Quang cảnh làm việc tại hội trường chiều 11/10

Tại Điều 3 quy định về chính sách của Nhà nước trong công tác phòng bệnh, bà Hà cho rằng, hệ thống pháp luật của chúng ta đã có những quy định về phòng, chống tác hại của thuốc lá, rượu bia – những sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Tuy nhiên, vẫn thiếu vắng một cơ chế kiểm soát toàn diện đối với nhóm sản phẩm làm gia tăng các bệnh không lây nhiễm như: Sản phẩm chứa nhiều đường, nhiều muối, đồ ăn nhanh, sản phẩm siêu chế biến.

“Để phòng bệnh hiệu quả, tôi cho rằng không chỉ dừng lại ở một số giải pháp về thuế như thời gian vừa qua, mà quan trọng hơn là phải thiết lập chính sách tổng thể, đồng bộ và bền vững, hướng tới thay đổi cấu trúc của ngành công nghiệp thực phẩm, đồng thời chuyển biến nhận thức xã hội về tiêu dùng lành mạnh.

Chúng ta không thể tiếp tục “chữa cháy” bằng điều trị, khi các tác nhân gây bệnh không lây nhiễm - vốn có thể dự phòng được - vẫn chưa được kiểm soát tốt. Luật Phòng bệnh cần mạnh mẽ hơn nữa, quyết liệt hơn nữa và đi trước một bước để bảo vệ sức khỏe nhân dân trên khía cạnh này. Bên cạnh đó, rất cần thiết phải thiết lập cơ chế tài chính bền vững cho hoạt động phòng bệnh, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản theo tinh thần Nghị quyết 72”, nữ đại biểu nói.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan tại phiên thảo luận

Bà Trần Thị Nhị Hà cũng kiến nghị bổ sung hai nội dung vào Điều 3. Cụ thể: Bổ sung khoản 5a: “Nhà nước có chính sách khuyến khích sản xuất và tiêu dùng các sản phẩm lành mạnh, đồng thời kiểm soát, hạn chế các sản phẩm không có lợi cho sức khỏe theo quy định của pháp luật”; bổ sung khoản 10a: “Nhà nước có chính sách tài chính bền vững cho hoạt động dự phòng, bao gồm ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế, chính sách thuế và các nguồn xã hội hóa”.

Bày tỏ sự quan tâm tới vấn đề dinh dưỡng học đường, ĐBQH Trần Thị Nhị Hà cho rằng, dự thảo luật chưa có quy định cụ thể về dinh dưỡng học đường, trong khi đây là mắt xích quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ ngay từ ghế nhà trường.

Đại biểu Trần Thị Nhị Hà (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội)

“Nhiều quốc gia như Anh, Pháp đã có luật quy định rất chặt chẽ về vấn đề này; đặc biệt, Hàn Quốc còn cấm tuyệt đối việc bán thực phẩm không lành mạnh trong phạm vi 200m xung quanh trường học.

Đã đến lúc Việt Nam cần luật hóa dinh dưỡng học đường, để trường học thực sự trở thành “pháo đài đầu tiên” trong công tác phòng bệnh - nơi hình thành một thế hệ khỏe mạnh, thông minh và hạnh phúc”, bà Hà nhấn mạnh.

Nữ đại biểu cũng kiến nghị bổ sung các quy định về dinh dưỡng trong cơ sở giáo dục. Trong đó, Bộ Y tế chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy chuẩn quốc gia về tiêu chuẩn dinh dưỡng bữa ăn học đường.

Cơ sở giáo dục có trách nhiệm tổ chức bữa ăn đảm bảo dinh dưỡng hợp lý, khoa học, hạn chế sử dụng thực phẩm không lành mạnh, có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe học sinh. Ngoài ra, cấm bày bán, quảng cáo, khuyến mại các sản phẩm không có lợi cho sức khỏe trong và xung quanh khuôn viên trường học.

Làm rõ vai trò, trách nhiệm của trạm y tế xã, phường khi thuộc quản lý của UBND cấp xã

Đại biểu Trần Khánh Thu (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) cho rằng, Điều 27 trong dự thảo Luật Phòng bệnh là hoàn toàn phù hợp, thể hiện đúng tinh thần “phòng bệnh hơn chữa bệnh”, phù hợp với nguyên tắc của điều lệ y tế quốc tế.

Theo nữ đại biểu này, dự thảo luật cũng đã tổng hợp khá đầy đủ chính sách của Nhà nước về phòng bệnh (khoản 4 Điều 3) như kiện toàn, nâng cao hệ thống y tế dự phòng theo hướng hiện đại.

Tuy nhiên, các báo cáo đánh giá cũng chỉ ra rằng cơ cấu tổ chức y tế cơ sở và y tế dự phòng còn thay đổi nhiều, thiếu thống nhất; chưa có cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa y tế, chính quyền và cộng đồng, khiến hệ thống phòng bệnh đôi lúc còn rời rạc, thiếu tính chủ động.

Đại biểu Trần Khánh Thu (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên)

Bà Trần Khánh Thu đề nghị bổ sung một điều quy định về mô hình tổ chức y tế dự phòng đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở, làm rõ vai trò, trách nhiệm của trạm y tế xã, phường khi thuộc quản lý của UBND cấp xã; quy định rõ cơ chế điều phối chuyên môn theo ngành dọc, có sự tham gia của chính quyền nhưng vẫn bảo đảm tính chuyên môn và kỷ luật ngành y tế.

“Bài học từ năm 2022 về đấu thầu vắc xin tiêm chủng cho thấy khi chuyển từ Trung ương về địa phương đã xuất hiện khoảng trống, trong thời điểm thiếu tình trạng thiếu vắc xin. Vì vậy, nếu bây giờ chuyển về trạm y tế xã là đơn vị sự nghiệp sẽ thực hiện đấu thầu thì có hiệu quả hay không. Tôi đề nghị cần làm rõ và bổ sung thêm”, đại biểu Trần Khánh Thu nhấn mạnh.

Cũng quan tâm tới vấn đề dinh dưỡng phòng bệnh, đại biểu này đánh giá, dự thảo đã bổ sung ba điều về dinh dưỡng cho trẻ em, người lao động và người cao tuổi, bảo đảm nguyên tắc dinh dưỡng theo vòng đời.

“Tuy nhiên, nội dung này vẫn chưa thực sự đầy đủ”, bà Thu nói và đề nghị bổ sung tại khoản 2, Điều 34: “Mọi người dân đều có quyền tiếp cận công bằng với dinh dưỡng và thực phẩm để đạt được tình trạng dinh dưỡng tối ưu, góp phần nâng cao sức khỏe, thực hiện dinh dưỡng hợp lý để cải thiện tình trạng dĩnh dưỡng phù hợp với từng địa phương vùng miền, dân tộc…”.

Tại khoản 1 Điều 34, bà Trần Khánh Thu đề nghị chuyển cụm từ “chú trọng dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời từ mang thai đến trẻ được 24 tháng tuổi” xuống cuối câu để mạch văn liền mạch hơn, đồng thời thay từ “mang thai” bằng “bào thai” để chính xác về giai đoạn phát triển.

Các ĐBQH thảo luận tại Hội trường

Tại Điều 38, về dinh dưỡng cho người cao tuổi nêu: “cơ sở chăm sóc người cao tuổi có trách nhiệm bảo đảm dinh dưỡng hợp lý” là đúng, nhưng cần mở rộng phạm vi vì người cao tuổi còn sinh sống tại nhà, cơ sở y tế, không chỉ trong các trung tâm chăm sóc.

Ngoài ra, theo đại biểu, hiện nay dinh dưỡng điều trị tại bệnh viện có vai trò rất lớn trong việc hỗ trợ điều trị và phòng ngừa biến chứng cho người bệnh mãn tính (như tiểu đường, tim mạch, thận...). Theo thống kê, dinh dưỡng hợp lý có thể giảm 20 - 30% biến chứng, rút ngắn 2–4 ngày nằm viện, và giảm 10 - 20% chi phí điều trị.

Do đó, đại biểu Trần Khánh Thu đề nghị bổ sung quy định yêu cầu các cơ sở y tế phải bảo đảm chế độ dinh dưỡng phù hợp với tình trạng bệnh lý, dinh dưỡng, nhằm phòng chống suy dinh dưỡng, kiểm soát và phòng chống nguy cơ bệnh tiến triển nặng, rút ngắn thời gian điều trị và tiết kiệm chi phí.

Thái Sơn