Chuyển đổi số – Cầu nối “sống còn” giữa hai cấp chính quyền

Từ ngày 1/7/2025, 34 tỉnh, thành phố trên cả nước triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đòi hỏi cấp thiết đặt ra: làm sao xây dựng một bộ máy điều hành hiệu quả, thông suốt, phục vụ người dân nhanh chóng, thuận tiện?

Những câu hỏi lớn về ứng dụng công nghệ trong quản trị, hạ tầng số, an toàn thông tin và bài học từ thực tiễn địa phương sẽ được phân tích tại Tọa đàm “Chuyển đổi số – Cầu nối ‘sống còn’ giữa hai cấp chính quyền địa phương” do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ phối hợp Văn phòng UBND TP Hà Nội tổ chức.

Liên thông dữ liệu là “chìa khóa vàng”

Chương trình có sự tham dự của các đồng chí: Phạm Đức Long, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; Trương Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội; Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương – Bộ Nội vụ; Nguyễn Quang Đồng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS), Hội Truyền thông số Việt Nam; Trịnh Ngọc Trâm, Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam, TP. Hà Nội.

Tọa đàm “Chuyển đổi số – Cầu nối ‘sống còn’ giữa hai cấp chính quyền địa phương” do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ phối hợp Văn phòng UBND TP Hà Nội tổ chức.

Tại tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng chia sẻ về những nỗ lực cụ thể nhằm đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi số, đặc biệt trong cải cách thủ tục hành chính ở cấp cơ sở của Thành phố.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh: “Bài toán đặt ra hiện nay không chỉ là chuyển đổi công nghệ, mà là bài toán về tư duy và cách thức tổ chức lại bộ máy hành chính”.

Theo lãnh đạo thành phố Hà Nội, liên thông dữ liệu chính là “chìa khóa vàng” để thực hiện hiệu quả các nội dung cải cách hành chính, đồng thời tiến tới mục tiêu 100% hồ sơ hành chính được xử lý trên môi trường trực tuyến, từng bước hoàn thiện mô hình chính quyền số toàn diện.

Hà Nội là địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai mô hình Trung tâm Hành chính công một cấp. Sau đó, thành phố tiếp tục mở rộng hệ thống với 126 điểm hỗ trợ, 12 chi nhánh và 476 ki-ốt nhằm tạo thuận tiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính.

Hà Nội và 45 ngày đêm ra quân

“Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện về ứng dụng công nghệ, mà thực sự là quá trình cải cách thể chế, cách làm và tư duy phục vụ. Thời gian qua, Hà Nội đã có nhiều mô hình, cách làm linh hoạt để đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số. Chúng tôi nhận thấy rằng chuyển đổi số không chỉ cần tinh thần, mà còn cần đúng người đúng việc. Vì vậy, thành phố đã triển khai lực lượng sinh viên tình nguyện có chuyên môn công nghệ vào hỗ trợ chính quyền cơ sở.” - Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng

Thay vì huy động đại trà, Hà Nội lựa chọn có trọng điểm: tập trung vào các trường đại học có sinh viên giỏi về công nghệ, điển hình là phối hợp với Đại học Bách Khoa Hà Nội, nơi mà theo hiệu trưởng nhà trường, chỉ cần 1.000 trong số 4.000 sinh viên là đã đủ để tạo nên một đội ngũ hỗ trợ xuất sắc.

Cũng trong ngày diễn ra Tọa đàm, lãnh đạo thành phố Hà Nội thông tin, dự kiến Thành phố ban hành chỉ thị phát động “45 ngày đêm ra quân” để đưa chính quyền tới gần người dân hơn. “Tinh thần là "cầm tay chỉ việc, hỗ trợ tận nơi", thay vì người dân phải tìm đến chính quyền. Bên cạnh đó, thành phố đã tiến hành thiết kế lại hơn 2.000 quy trình hành chính, đồng bộ hóa dữ liệu, đồng thời chọn lọc và tập trung xử lý 100 thủ tục hành chính phát sinh hồ sơ nhiều nhất, như: khai sinh, đăng ký thường trú, xác nhận liên quan đến tư pháp, giao dịch bảo đảm, bảo hiểm xã hội cho trẻ dưới 6 tuổi…

Để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, thành phố Hà Nội đã giao chỉ tiêu cụ thể cho 126 xã, phường và các đơn vị hành chính cấp quận/huyện. Mức độ hoàn thành sẽ gắn với trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị.

Phải làm ngay, làm bài bản

Xuất phát từ địa phương, bà Trịnh Ngọc Trâm, Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam, TP. Hà Nội cho rằng: “Tại địa phương, chúng tôi xác định việc triển khai nhiệm vụ về khoa học công nghệ và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung là hết sức quan trọng, là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ người dân.”

Ngay từ những cuộc họp đầu tiên triển khai chủ trương lớn của thành phố, chính quyền phường Cửa Nam đã chủ động phối hợp với các đơn vị chuyên môn, chuyên gia và tư vấn công nghệ để từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung toàn phường, đặc biệt là sau quá trình sáp nhập địa bàn. Việc này không chỉ giúp chuẩn hóa, tổng hợp và quản lý dữ liệu dân cư, mà còn phục vụ hiệu quả trong theo dõi các lĩnh vực như đất đai, kinh doanh, kinh tế – xã hội.

Tuy nhiên, bà Trâm cũng thẳng thắn nhìn nhận: Đây là một quá trình không hề đơn giản. “Chúng tôi phải làm, phải làm ngay và phải làm từng bước một cách bài bản. Trong quá trình triển khai, rất cần sự hỗ trợ của các chuyên gia và định hướng chính sách rõ ràng từ thành phố, đặc biệt là về phân quyền khai thác dữ liệu dùng chung theo từng cấp quản lý.” – Bà Trâm nói.

Phường Cửa Nam cũng kiến nghị cần sớm đồng bộ hệ thống dữ liệu với Trung tâm điều hành thông minh của thành phố, từ đó tạo nên một mạng lưới quản trị liên thông, hiệu quả, chủ động ngay từ cấp cơ sở. Điều này sẽ giúp giảm gánh nặng hành chính, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và là tiền đề quan trọng để thu hút nhà đầu tư trên nhiều lĩnh vực.

Bà Trịnh Ngọc Trâm, Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam, TP. Hà Nội

“Ở cấp cơ sở, chúng tôi rất cần công cụ số vừa nhanh, chính xác, thân thiện vừa có thể quản lý thông minh và linh hoạt. Nếu có dữ liệu sạch, đúng, đủ, sống kết hợp với công nghệ phù hợp và con người được đặt ở trung tâm chắc chắn sẽ tạo nên bước đột phá về hiệu quả quản lý và phục vụ Nhân dân.” – Bà Trâm nhấn mạnh.

Nền tảng số là yếu tố then chốt

Phát biểu tại Tọa đàm, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long cho rằng: Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về thúc đẩy chuyển đổi số, tạo nền tảng vững chắc cho mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Bộ KH&CN xác định rõ: nền tảng số là yếu tố then chốt để đảm bảo việc điều hành thông suốt của chính quyền và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân sau khi sắp xếp lại tổ chức bộ máy.

Một điểm nhấn quan trọng được Thứ trưởng Phạm Đức Long chỉ rõ là việc phân cấp, phân quyền đi kèm với công khai, minh bạch thủ tục hành chính. Bộ KH&CN yêu cầu các bộ, ngành phải triển khai đầy đủ, công khai quy trình thủ tục trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia theo đúng các nghị định về phân cấp. Đồng thời, Bộ cũng chỉ đạo các doanh nghiệp công nghệ số phối hợp với địa phương cấu hình quy trình nội bộ và triển khai hệ thống thông tin tại từng cấp chính quyền.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long

Để bảo đảm chất lượng triển khai, Bộ yêu cầu các doanh nghiệp công nghệ bố trí tối thiểu 2 cán bộ thường trực tại mỗi xã để tập huấn, hỗ trợ cán bộ, công chức xử lý thủ tục hành chính và vận hành hệ thống điều hành địa phương. Cùng với đó, hai doanh nghiệp bưu chính lớn là VNPost và Viettel Post cũng được huy động, mỗi đơn vị cử 1 người túc trực tại xã để hỗ trợ tiếp nhận hồ sơ trực tuyến từ người dân.

Tính đến thời điểm hiện tại, hơn 12.000 cán bộ kỹ thuật từ các doanh nghiệp công nghệ số đã được bố trí đồng hành cùng 3.219 xã trong quá trình sáp nhập, triển khai mô hình chính quyền mới. Ngoài ra, lực lượng công an, quân đội và sinh viên tình nguyện cũng tích cực tham gia hỗ trợ tại cơ sở.

Quyết tâm của Hà Nội và sự hài lòng của người dân

Cũng theo bà Trịnh Ngọc Trâm, Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam (TP. Hà Nội): Chúng tôi xác định cấp cơ sở là nơi gần dân, sát dân nhất. Vì vậy, mỗi thủ tục hành chính phải đem lại sự hài lòng cho người dân khi đến với chính quyền”.

Phường Cửa Nam cũng tiên phong ứng dụng công nghệ mới, thử nghiệm sử dụng robot AI phục vụ hành chính công, nhằm tạo dựng một môi trường hành chính thân thiện, hiện đại, gần gũi. Dù mới là bước khởi đầu, nhưng sự đón nhận tích cực từ người dân là động lực để phường tiếp tục đổi mới và phục vụ tốt hơn.

Về thuận lợi, bà Trâm cho rằng, sự ủng hộ và tin tưởng của người dân, đặc biệt là sự chủ động tiếp cận công nghệ, là nền tảng quan trọng giúp địa phương triển khai hiệu quả các sáng kiến số. Nhiều người cao tuổi cũng đã quen sử dụng điện thoại thông minh, thực hiện dịch vụ công, thậm chí nhận giấy mời qua Zalo cho thấy nhận thức công nghệ của người dân đang thay đổi tích cực.

Với Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng: Để đưa ra quyết định phù hợp trong thời gian ngắn và trên cơ sở dữ liệu thực chất, thành phố đã tiến hành khảo sát nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước. Từ thực tiễn khảo sát, Hà Nội quyết định sẽ ứng dụng AI vào vận hành Trung tâm điều hành thông minh (IOC), dự kiến khai trương trong tháng 9 hoặc 10/2025. Đây sẽ là công cụ quan trọng hỗ trợ quá trình cải cách hành chính, giúp ra quyết định nhanh, hiệu quả và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng

“Chúng tôi nhận thức sâu sắc rằng, khi thiết kế lại quy trình với công nghệ làm nền tảng, người dân sẽ là đối tượng thụ hưởng lớn nhất. Dù giai đoạn đầu cán bộ, công chức có thể vất vả hơn, nhưng chúng tôi tin tưởng và quyết tâm thực hiện – đúng với tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư và Thủ tướng Chính phủ: “Nói là làm, đã làm là không lùi bước,” đại diện Hà Nội nhấn mạnh.

Hương Giang