Một số giải pháp giảm phát thải khí mê-tan trong trồng trọt

Hướng tới nền nông nghiệp carbon thấp

Để đạt được mục tiêu này, yếu tố khoa học - công nghệ đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ nông nghiệp đang phối hợp phát triển những giải pháp mới giúp quản lý phát thải mê-tan.

Chẳng hạn, hệ thống cảm biến đo khí nhà kính kết hợp nền tảng số hóa dữ liệu canh tác đang được thử nghiệm tại một số tỉnh đồng bằng sông Hồng và Tây Nguyên.

Viện Môi trường Nông nghiệp và Trung tâm Đất ngập nước toàn cầu - Đại học Copenhagen (Đan Mạch) triển khai Dự án "Thiết lập phương pháp đo thực địa để mô hình hóa tính toán, dự báo phát thải khí nhà kính trong canh tác lúa ở Việt Nam" tại Hưng Yên

Ứng dụng này giúp người nông dân theo dõi tình trạng đất, độ ẩm, lượng phân bón và nước tưới, từ đó điều chỉnh quy trình sản xuất để tối ưu hiệu quả giảm phát thải.

Một xu hướng khác là gắn kết doanh nghiệp chế biến, tiêu thụ nông sản với nông dân trong chuỗi sản xuất xanh. Khi doanh nghiệp yêu cầu truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn phát thải thấp, người nông dân buộc phải thay đổi phương thức canh tác.

Thực hiện quy trình canh tác theo Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp, tỉnh An Giang có hơn 150.000ha áp dụng 3 tiêu chí, hơn 110.000ha áp dụng 4 tiêu chí và hơn 43.000ha áp dụng 5 tiêu chí.

Đồng thời, tỉnh triển khai 89 mô hình trình diễn, tổng diện tích khoảng 2.000ha, huy động được sự tham gia của các chủ thể trong chuỗi sản xuất lúa gạo.

Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cần hoàn thiện quy hoạch vùng sản xuất nông nghiệp theo hướng thích ứng với khí hậu.

Ở vùng trung du và miền núi phía Bắc, việc chuyển đổi một phần diện tích lúa kém hiệu quả sang cây trồng cạn như ngô, đậu tương hay cây ăn quả không chỉ giúp giảm phát thải mà còn nâng cao giá trị sử dụng đất.

Tại Đồng Tháp, ông Lê Chí Thiện, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, cho biết tỉnh đã triển khai 21 mô hình lúa chất lượng cao giảm phát thải, giúp giảm 20–30% lượng nước tưới, tiết kiệm 15% chi phí và cắt giảm đáng kể khí metan phát thải. Người dân còn tận dụng phụ phẩm như trấu, rơm rạ để sản xuất biogas, phân hữu cơ – hướng đến mô hình nông nghiệp tuần hoàn, hiệu quả.

Rõ ràng, giảm phát thải mê-tan trong trồng trọt không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà còn là chuyển đổi toàn diện mô hình phát triển nông nghiệp. Khi người nông dân được tiếp cận khoa học công nghệ, được hỗ trợ tài chính và tiêu thụ sản phẩm xanh, các giải pháp này sẽ trở thành động lực tự thân, hướng ngành nông nghiệp Việt Nam đến mục tiêu phát triển xanh và bền vững.

Phát triển công nghệ và nâng cao ý thức người dân

Ngày 22/10/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị công bố Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050” và tham vấn cho dự thảo Kế hoạch hành động triển khai Đề án. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa các mục tiêu phát triển nền nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phát biểu tại Hội nghị

Ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: Đề án là cơ sở pháp lý quan trọng để ngành triển khai đồng bộ các mục tiêu phát triển bền vững giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050.

Mục tiêu dài hạn là 100% diện tích cây trồng chủ lực áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải trong trồng trọt, tích hợp với hệ thống giám sát quốc gia. Ngành cũng đặt mục tiêu phổ cập nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các ngành hàng nông sản chủ lực, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và uy tín trên thị trường quốc tế.

Đến năm 2035, ngành trồng trọt phấn đấu giảm ít nhất 15% lượng phát thải khí nhà kính so với năm 2020. Mỗi tỉnh, thành phố sẽ xây dựng 1-2 mô hình sản xuất giảm phát thải có thể nhân rộng, trong đó tối thiểu 15 mô hình đủ điều kiện phát triển tín chỉ carbon. Bên cạnh đó, ngành sẽ đào tạo 3.000 cán bộ kỹ thuật và nông dân, đồng thời xây dựng 5 bộ tài liệu truyền thông nâng cao nhận thức về sản xuất phát thải thấp.

Bộ dự kiến triển khai 59 mô hình tại 34 tỉnh, thành phố, trong đó có các mô hình canh tác lúa phát thải thấp, lúa - cá/tôm, lúa - ngô/lạc, trồng ngô, sắn, rau màu, cây công nghiệp và cây ăn quả lâu năm (chè, cà phê, hồ tiêu, điều, cam, bưởi, sầu riêng, nhãn, vải...).

Ngoài ra, còn có mô hình nông lâm kết hợp, nông nghiệp tuần hoàn, sản xuất than sinh học, tái sử dụng chất thải và chuyển đổi đất 2 lúa sang cây trồng cạn.

Những giải pháp này chỉ phát huy khi đi kèm thay đổi nhận thức người nông dân. Các chương trình khuyến nông, tập huấn canh tác tiết kiệm nước và sử dụng phân bón hợp lý cần được nhân rộng. Song song, cần có chính sách tín dụng xanh, hỗ trợ nông dân đầu tư công nghệ giảm phát thải.

Phương Thu