Ngày độc lập qua lăng kính Gen Z

Gen Z và hành trình tiếp cận lịch sử bằng góc nhìn mới

Đối với nhiều bạn trẻ Gen Z, ngày 2/9 gắn với những ký ức giản dị như buổi lễ chào cờ trang nghiêm, sắc đỏ rực rỡ của cờ Tổ quốc tung bay trên phố phường hay những bài học lịch sử trên ghế nhà trường. Khi đặt mình vào dòng chảy dân tộc, thế hệ này đang tìm cách “giải mã” ngày độc lập bằng những lăng kính rất riêng.

Hoa hậu Lương Thùy Linh, Đoàn Thiên Ân cùng tuổi trẻ TP HCM lan toả hành trình “Tôi yêu Tổ quốc tôi"

Trong kỷ nguyên số, thông tin lịch sử được chuyển tải qua nhiều hình thức sinh động: Phim tài liệu ngắn, đồ họa tương tác, triển lãm thực tế ảo, hay clip ngắn trên TikTok, Instagram. Những phương tiện ấy giúp Gen Z, vốn quen với tốc độ và sáng tạo, tiếp cận lịch sử bằng hình ảnh, âm thanh, cảm xúc thay vì chữ viết khô cứng.

Không ít bạn trẻ chia sẻ rằng, khi xem lại thước phim tư liệu ngày 2/9/1945 tại Quảng trường Ba Đình, lắng nghe lời hùng hồn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong bản Tuyên ngôn Độc lập, họ cảm nhận được sự thiêng liêng của khoảnh khắc khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đó không là bài học trong sách vở, mà là thực tại được đánh đổi bằng máu xương của hàng triệu đồng bào, chiến sĩ.

Em Trần Thị Kim Anh (20 tuổi, sinh viên Đại học Vinh) bày tỏ: “Quốc khánh 2/9 là dịp để em suy ngẫm về giá trị lịch sử dân tộc. Nhìn lại chặng đường cha ông hy sinh để bảo vệ độc lập, em càng thấy trách nhiệm của mình trong học tập, rèn luyện để góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, xứng đáng với truyền thống vẻ vang ấy”.

Em Trần Thị Kim Anh, sinh viên trường Đại học Vinh cho rằng: “Quốc khánh 2/9 không chỉ là ngày lễ, mà còn là dịp để em suy ngẫm về những giá trị lịch sử của dân tộc”

Ở một góc độ khác, Gen Z quan tâm tiếp cận 2/9 trong bối cảnh quốc tế. Nhiều sinh viên ngành khoa học xã hội phân tích Bản Tuyên ngôn Độc lập 1945 là văn kiện pháp lý khẳng định quyền tự quyết của dân tộc Việt Nam, đồng thời vang vọng tinh thần nhân quyền, dân quyền, sánh nhịp với Tuyên ngôn Độc lập Mỹ (1776) và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền Pháp (1789). Điều này cho thấy Gen Z tiếp thu lịch sử không như một dòng chảy tuyến tính, mà chủ động kết nối với tri thức toàn cầu.

TS Vũ Hoài Phương, giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nhận định: “Sự kiện 2/9/1945 khẳng định quyền tự quyết của dân tộc Việt Nam trước thế giới. Điều quan trọng là phải giúp thế hệ trẻ, đặc biệt Gen Z, hiểu rằng độc lập là trách nhiệm của hôm nay và ngày mai”.

Qua cách tiếp cận ấy, ngày Quốc khánh 2/9 trở nên gần gũi, hấp dẫn hơn, giúp Gen Z nhận ra: độc lập dân tộc không phải khái niệm xa vời, mà là quyền làm chủ vận mệnh của mỗi người Việt Nam hôm nay.

Gen Z định vị vai trò trong thời đại mới

Nếu cha ông đã hy sinh xương máu để giành độc lập thì sứ mệnh của Gen Z là giữ vững, phát huy thành quả ấy trong bối cảnh toàn cầu hóa cạnh tranh. Câu chuyện ngày 2/9 dừng lại ở việc tri ân quá khứ, đồng thời mở ra lời nhắc nhở về trách nhiệm công dân. Trách nhiệm đó, trước hết, thể hiện ở việc Gen Z phải trang bị bản lĩnh, tri thức, kỹ năng để làm chủ tương lai.

Gen Z luôn biết cách tiếp cận lịch sử bằng góc nhìn mới (Đoàn viên, thanh niên trên đảo Thổ Chu đang tìm hiểu thông tin qua báo Tuổi trẻ Thủ đô)

Một quốc gia độc lập dựa không chỉ trên chủ quyền lãnh thổ, mà trên nền tảng con người có năng lực cạnh tranh. Khi một bạn trẻ Việt Nam nghiên cứu công nghệ lõi, sáng chế khoa học, giành giải quốc tế hay khởi nghiệp thành công, đó chính là cách khẳng định vị thế quốc gia trên bản đồ thế giới.

Trách nhiệm còn nằm ở ý thức bảo vệ chủ quyền và bản sắc văn hóa dân tộc. Trong không gian mạng, các thế lực thù địch thường xuyên xuyên tạc lịch sử, gieo rắc hoài nghi. Để phản bác, Gen Z phải là “người gác cổng” tri thức, phản biện bằng thông tin chính thống, bằng ngoại ngữ để đưa lịch sử Việt Nam đến gần bạn bè quốc tế. Họ cũng tích cực bảo tồn văn hóa bằng cách “remix” di sản, đưa dân ca, ca trù, cải lương lên nền tảng số, hay tổ chức workshop sáng tạo để áo dài, tranh Đông Hồ trở thành cảm hứng thời trang, mỹ thuật.

Trách nhiệm của Gen Z còn hiện diện trong lối sống hằng ngày. Việc tiết kiệm điện, phân loại rác, tham gia tình nguyện, lan tỏa lối sống xanh, nhân ái, đều góp phần xây dựng đất nước văn minh. Đó là cách hiện thực hóa tinh thần độc lập - tự do mà Tuyên ngôn 1945 khai mở, bằng hành động cụ thể trong đời sống hôm nay.

Giảng viên Đại học Kỹ thuật Y Dược Đà Nẵng, cô Trần Thị Thúy, chia sẻ: “Với Gen Z, lòng yêu nước không bộc lộ bằng khẩu hiệu lớn lao, mà qua hành động thiết thực: học tập nghiêm túc, khởi nghiệp sáng tạo, bảo vệ môi trường, lan tỏa hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Đó là tinh thần độc lập trong thời bình”.

“Thế hệ Gen Z là phải học nhiều hơn để sau này đất nước không bị tụt hậu”, em Trần Duy Hoàng Hiếu (ngoài cùng, bên phải), học sinh Trường THPT chuyên Hà Tĩnh chia sẻ

Nhiều bạn trẻ cũng ý thức rõ điều đó. Em Trần Duy Hoàng Hiếu (THPT chuyên Hà Tĩnh) bày tỏ: “Em nghĩ trách nhiệm lớn nhất của thế hệ mình là phải giỏi hơn, học nhiều hơn để đất nước không tụt hậu. Cha ông đã giữ được độc lập, giờ là lúc chúng em giữ vững độc lập ấy bằng tri thức và sáng tạo”.

Nối dài truyền thống, khơi dậy khát vọng Việt Nam hùng cường

Quốc khánh 2/9 là dịp nhìn lại, đồng thời hướng tới tương lai. Với Gen Z, ký ức độc lập gắn liền khát vọng “Việt Nam hùng cường, thịnh vượng 2045” - dấu mốc 100 năm thành lập nước.

Khát vọng ấy được nuôi dưỡng qua phong trào khởi nghiệp sáng tạo, chuyển đổi số, tình nguyện vì cộng đồng. Nhiều Gen Z chọn con đường khó, dấn thân vào khoa học, trí tuệ nhân tạo, nông nghiệp thông minh, với niềm tin rằng mỗi sáng tạo hôm nay sẽ góp một viên gạch cho nền móng mai sau.

Trà My (du học sinh tại CHLB Đức) luôn tự hào về lịch sử Việt Nam mỗi khi bạn bè quốc tế hỏi về đất nước mình

Không ít du học sinh Việt Nam cũng lan tỏa hình ảnh đất nước. Em Dương Thị Trà My (21 tuổi, du học sinh Đức) tâm sự: “Khi bạn bè quốc tế hỏi về Việt Nam, em kể về lịch sử đấu tranh giành độc lập và sự phát triển năng động hôm nay. Đó là cách em quảng bá hình ảnh một Việt Nam tự tin, hiện đại, kiêu hãnh”.

Họ chứng minh: độc lập không khép trong biên giới, mà là khả năng tự tin hội nhập, sánh vai cùng cường quốc.

Điều đáng mừng là nhiều bạn trẻ đã “kết nối quá khứ với hiện tại” để tạo động lực hành động. Các dự án phim lịch sử ngắn, bảo tàng ảo, tái hiện chiến dịch Điện Biên Phủ bằng VR/AR… vừa tri ân lịch sử, vừa giúp Gen Alpha tiếp cận ký ức dân tộc một cách sống động. Đó là cách tinh thần độc lập lan tỏa liên tục qua thế hệ.

Lời nhắn từ lịch sử

Trong Tuyên ngôn Độc lập 2/9/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do độc lập ấy”. Lời thề ấy, hơn bảy thập kỷ qua, vẫn nguyên giá trị.

Qua lăng kính của Gen Z, ngày độc lập như một bức tranh đa sắc: Tự hào quá khứ, năng động hiện tại và khát vọng tương lai

Với Gen Z, sống trong hòa bình không đồng nghĩa quên quá khứ, mà là nhắc nhở về cái giá của độc lập để trân trọng, phát triển thành quả ấy.

Ngày Quốc khánh 2/9 không là dịp nghỉ lễ đơn thuần, mà là ngày đối thoại giữa các thế hệ, khi câu chuyện quá khứ truyền sức mạnh cho hiện tại, và khát vọng hôm nay viết tiếp tương lai. Qua lăng kính Gen Z, ngày độc lập như bức tranh đa sắc: tự hào quá khứ, năng động hiện tại, khát vọng tương lai. Hiểu rõ giá trị 2/9, thế hệ trẻ không dừng ở vai trò thụ hưởng hòa bình, mà là người kế tục, viết tiếp hành trình dựng xây, bảo vệ Tổ quốc.

Trọng Vũ