Phúc Sơn gìn giữ truyền thống, thực hiện nếp sống văn minh hiện đại

Nhu cầu tất yếu về nếp sống văn minh

Trong xu thế phát triển chung của xã hội hiện đại, việc giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống luôn đi đôi với việc xây dựng một nếp sống mới văn minh, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Việc tang lễ là một trong những nghi thức quan trọng nhất trong đời sống tâm linh của người Việt nhưng cũng là lĩnh vực cần có sự đổi mới để đáp ứng các tiêu chí về môi trường, tiết kiệm đất đai và chi phí.

Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Sơn Nguyễn Đình Nguyên tuyên truyền, vận động người dân thôn Trù tự giác tháo dỡ công trình, di chuyển vật liệu xây dựng ra khỏi diện tích sản xuất nông nghiệp

Giữa bối cảnh đó, xã Phúc Sơn đã trở thành một điểm sáng với mô hình “Vận động Nhân dân thực hiện hỏa táng văn minh” đạt hiệu quả cao, được cộng đồng ủng hộ tích cực. Là người đang trực tiếp phụ trách công tác phối hợp tuyên truyền và vận động nhân dân trên địa bàn xã, ông Đinh Mạnh Hường, cán bộ Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Phúc Sơn cho biết, sự ra đời của mô hình hỏa táng văn minh tại Phúc Sơn có nền tảng pháp lý và thực tiễn vững chắc.

Căn cứ đầu tiên là Chỉ thị 11/CT-TU của Thành ủy Hà Nội về việc tiếp tục thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới và hướng dẫn của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội, đây là kim chỉ Nam để xã Phúc Sơn xây dựng hành lang pháp lý cho mô hình.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định để mô hình này được triển khai hiệu quả lại chính là yêu cầu thực tiễn của địa phương trong công tác bảo vệ môi trường, tiết kiệm đất đai và giảm chi phí cho người dân. Ông Hường nhấn mạnh, việc chọn và xây dựng mô hình này còn là nội dung cụ thể hóa để xã đạt tiêu chí nông thôn mới kiểu mẫu về văn hóa và môi trường, tạo động lực kép cho sự thay đổi.

Cán bộ xã Phúc Sơn tiếp tục tuyên truyền, vận động các hộ dân khu vực Tuy Lai tự giác tháo dỡ công trình, di chuyển đất ra khỏi diện tích sản xuất nông nghiệp

Nhờ cách làm bài bản, Phúc Sơn đã đạt được những con số ấn tượng. Cụ thể, 100% các đám tang đã thực hiện nghiêm việc loại bỏ hủ tục lạc hậu như không mời thuốc lá. Toàn xã cũng chấm dứt tình trạng cử nhạc tang sau 22 giờ và trước 6 giờ. Đặc biệt hơn, 100% các đám tang đã không thuê đội trống kèn từ bên ngoài, chỉ sử dụng đội trống của địa phương.

Về tỷ lệ hỏa táng, Phúc Sơn đã đạt mức 80%, thậm chí có thôn/xã cũ còn đạt 100%. Để đạt được sự đồng thuận cao như vậy, vai trò của chính sách hỗ trợ tài chính là không thể phủ nhận. Chính quyền địa phương đã ban hành chính sách hỗ trợ kinh phí ngoài khung chung của thành phố.

Ngoài 3 triệu đồng/trường hợp Thành phố hỗ trợ cho người có hộ khẩu thường trú tại Hà Nội, địa phương còn trích từ nguồn ngân sách, Quỹ vì người nghèo, và nguồn xã hội hóa do Mặt trận Tổ quốc cùng các đoàn thể vận động. Nhờ sự hỗ trợ kịp thời, thiết thực này, gánh nặng tài chính được giảm bớt, giúp người dân đồng thuận và tham gia tích cực.

Chính quyền tăng cường tuyên truyền, vận động người dân về nếp sống văn minh

Từ những con số ấn tượng ở trên cho thấy, sự thành công của mô hình nằm ở cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các tổ chức. Công tác vận động được thực hiện qua sự hợp lực của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Hội Phụ nữ, Hội Người cao tuổi, Đoàn Thanh niên và Ban Công tác Mặt trận các thôn. Mỗi tổ chức đều có vai trò riêng biệt nhưng thống nhất. Mạng lưới này đảm bảo chủ trương được truyền tải đúng, đủ và sâu rộng đến mọi tầng lớp Nhân dân, tạo ra sự đồng lòng, nhất trí cao độ từ cơ sở.

Đột phá văn minh, lan tỏa sâu rộng

Tuy nhiên, ông Hường cũng thẳng thắn chia sẻ, việc triển khai mô hình không tránh khỏi những thách thức, lớn nhất là việc giải quyết mâu thuẫn giữa chủ trương hỏa táng và các phong tục, tín ngưỡng truyền thống. Để vượt qua rào cản tâm lý này, chính quyền đã không áp dụng các biện pháp cứng nhắc mà tập trung vào tuyên truyền, đối thoại và thuyết phục.

Đường làng, ngõ xóm tại xã Phúc Sơn

Các hình thức tuyên truyền được đa dạng hóa, từ những hội nghị khu dân cư, sinh hoạt chi bộ, đến các cuộc họp thôn. Đặc biệt, chiến lược then chốt là phát huy tối đa vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên. Theo ông Hường, khi cán bộ, đảng viên và những người uy tín trong cộng đồng thực hiện trước, Nhân dân sẽ có niềm tin và làm theo. Đây chính là yếu tố tạo ra sự thay đổi từ bên trong. Chính quyền cũng khéo léo phối hợp với các chức sắc tôn giáo để giải thích về ý nghĩa nhân văn, tính tiết kiệm và lợi ích bảo vệ môi trường của hỏa táng, dần dần xóa bỏ tâm lý e ngại, bảo thủ, nhất là đối với bộ phận người dân theo đạo.

Về vấn đề cơ sở vật chất, ông Hường thừa nhận hiện nay trên địa bàn xã Phúc Sơn chưa có lò hỏa táng. Người dân chủ yếu sử dụng dịch vụ tại cơ sở hỏa táng ở nơi khác. Để khắc phục, địa phương đã tích cực phối hợp với các đơn vị dịch vụ tang lễ nhằm hỗ trợ phương tiện vận chuyển, giảm chi phí cho người dân.

Bên cạnh đó, thách thức lớn nhất mà chính quyền đang đối mặt trong việc duy trì sự đồng thuận và tính bền vững của mô hình lại nằm ở khía cạnh thay đổi nhận thức, thói quen và tập tục truyền thống của một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi. Chính quyền và Mặt trận Tổ quốc xã đang tập trung tuyên truyền sâu rộng hơn, đồng thời đề xuất hoàn thiện chính sách hỗ trợ để duy trì sự bền vững.

Nhà văn hóa thôn được xây dựng sạch, đẹp để người dân sinh hoạt cộng đồng

Chia sẻ cảm nhân về quá trình thay đổi trong nhận thức, bà Trịnh Thị Hường (Thôn Nội) nói: “Trước kia, mỗi khi có người mất là gia đình lo lắm: đất đai táng bạt, chi phí đội lên, rồi mời đủ rạp, phúng viếng, thiếu tính tiết kiệm. Từ khi nhà tôi được tuyên truyền về hình thức hỏa táng văn minh, gia đình cũng lựa chọn phương thức này. Tôi thấy chi phí nhẹ nhàng mà vẫn trang nghiêm, tôi thấy yên tâm và nhẹ lòng hơn”.

Ông Nguyễn Mạnh Tới (thôn Hoành 1) chia sẻ: “Ban đầu tôi cũng ngần ngại vì ông bà ta nói là phải chôn cất theo phong tục xưa. Tuy nhiên khi được cán bộ xã giải thích rõ: hỏa táng không trái tín ngưỡng, lại tiết kiệm đất, tránh ô nhiễm môi trường, thực tế tôi cũng thấy nhiều hộ xung quanh làm rồi tôi thực hiện theo. Nói chung là khi mình hiểu được cái lợi, mình làm được”.

Những ý kiến của người dân cho thấy, việc thay đổi nhận thức là một quá trình nhưng khi chính sách rõ, hỗ trợ thiết thực và vận động bài bản thì người dân sẽ đồng tình.

Từ những nỗ lực và kết quả đã đạt được, ông Đinh Mạnh Hường cho rằng: “Bài học lớn nhất là phải kiên trì, linh hoạt và đặc biệt phải phát huy vai trò nêu gương của cán bộ đảng viên”. Sự kiên trì đi kèm với chính sách hỗ trợ kịp thời, cùng với sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, Mặt trận, đoàn thể và phương pháp tuyên truyền đa dạng, gần gũi chính là chìa khóa tạo sự đồng thuận.

Những tuyến đường được lực lượng đoàn viên thanh niên kêu gọi tuyên truyền hàng tuần về vệ sinh và giữ gìn cảnh quan môi trường

Chính nhờ cách làm này, mô hình hỏa táng văn minh tại Phúc Sơn không chỉ dừng lại ở một chủ trương hành chính mà đã lan tỏa, trở thành một nếp sống văn hóa mới được người dân đồng lòng ủng hộ.

Trong thời điểm xã hội ngày càng hướng tới phát triển bền vững, tiết kiệm và văn minh, việc chuyển mình từ nếp sống truyền thống sang mô hình mới ở Phúc Sơn đem lại tín hiệu tích cực - không chỉ bảo vệ môi trường, tiết kiệm tài nguyên đất đai, giảm gánh nặng chi phí cho người dân mà còn góp phần nâng cao hình ảnh, bản sắc văn hóa của vùng nông thôn. Khi mô hình này được duy trì và nhân rộng, nó hứa hẹn trở thành điểm sáng cho các địa phương khác học hỏi và lan tỏa.

Đình Trung