Thêm cơ chế để tạo đà phát triển cho TP Hồ Chí Minh

Hội nghị do Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Lợi và nguyên Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu Nguyễn Thị Yến chủ trì

Đóng góp ý kiến, nguyên Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thị Lệ cho biết, trải qua hơn 2 năm triển khai Nghị quyết 98, thành phố đã đạt được những kết quả quan trọng góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn còn những điểm nghẽn như: 8/44 cơ chế, chính sách chưa triển khai hoặc chậm triển khai, điển hình là cơ chế về thị trường carbon; chính sách phí - lệ phí mới; kiểm soát khí thải; tiến độ ban hành văn bản quy định chi tiết còn chậm; một số đề án phụ thuộc sự phối hợp của các bộ, ngành Trung ương…

Qua đó, bà Nguyễn Thị Lệ đề nghị Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 98 với một số định hướng như: Mở rộng thẩm quyền cho thành phố, trao thêm thẩm quyền cho HĐND và UBND TP Hồ Chí Minh trong lĩnh vực ngân sách, tài chính, đất đai, đầu tư công và chủ động ban hành một số loại phí, lệ phí mới; mở rộng cơ chế thu hút nhà đầu tư chiến lược; thí điểm thành lập khu thương mại tự do TP Hồ Chí Minh; bổ sung chính sách khuyến khích kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi năng lượng sạch; hỗ trợ các trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp công nghệ để phát triển kinh tế bền vững.

Đồng thời, trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, theo bà cần quy định rõ hơn trách nhiệm, quyền hạn giữa UBND TP Hồ Chí Minh và UBND cấp phường; tăng quyền chủ động cho cấp phường trong quản lý đô thị, dịch vụ công, gắn với cơ chế giải trình minh bạch; cho phép thành phố tiếp tục thí điểm mô hình quản trị đô thị thông minh, dịch vụ công trực tuyến toàn diện…

Trong khi đó, TS Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh cho rằng Nghị quyết 98 mới được triển khai hơn 2 năm, chưa đến thời điểm sơ kết, tổng kết theo luật định. Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển mới của thành phố, xuất hiện nhiều yếu tố đòi hỏi phải sớm nghiên cứu, điều chỉnh và mở rộng cơ chế.

Đặc biệt, từ ngày 1/7, TP Hồ Chí Minh đã mở rộng địa giới, kéo theo quy mô dân số, diện tích và nhu cầu đầu tư tăng cao.

Từ thực tiễn 2 năm thực hiện, TS Trương Minh Huy Vũ nhận thấy Nghị quyết 98 đã góp phần mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế thành phố nhưng một số quy định đã dần trở nên không còn phù hợp do thay đổi của hệ thống pháp luật chung, do đó, việc điều chỉnh, bổ sung là yêu cầu cấp thiết.

TS Trương Minh Huy Vũ, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh đóng góp ý kiến

Về nội dung điều chỉnh dự thảo, TS Trương Minh Huy Vũ cho biết dự thảo lần này tập trung bổ sung, sửa đổi vào 4 nhóm chính sách lớn.

Cụ thể, về quản lý đầu tư và khai thác quỹ đất đô thị, cần tiếp tục phân cấp, ủy quyền cho HĐND và UBND thành phố quyết định đầu tư tại các khu vực công cộng, nhà ga, vùng lân cận và các tuyến vành đai. Nội dung này nhằm tháo gỡ những “độ vênh” giữa các quy định hiện hành về đất đai và đầu tư.

Tiếp theo về quản lý đô thị, tài nguyên, môi trường, cần mở rộng phạm vi quỹ đất thanh toán cho các dự án BT, cho phép thành phố chủ động thu hồi, giao đất trực tiếp trong một số trường hợp để đẩy nhanh tiến độ đầu tư, đồng thời tháo gỡ các dự án đang vướng mắc.

Cũng theo TS Trương Minh Huy Vũ, cần bổ sung nhóm ngành nghề ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, ưu tiên các lĩnh vực trọng điểm phù hợp với định hướng mở rộng thành phố như cụm y tế chuyên sâu, dự án xử lý rác - phát điện, logistics, cảng biển, sân bay, di tích đặc biệt... Đồng thời, điều chỉnh tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược theo hướng linh hoạt hơn.

Cùng với đó, bổ sung điều khoản về thành lập Khu thương mại tự do TP Hồ Chí Minh - đây được xem là động lực tăng trưởng mới, gắn với quy hoạch 4 khu thương mại tự do, trong đó thí điểm tập trung trước ở khu vực cảng biển Cái Mép - Hạ.

Tham gia đóng góp ý kiến, PGS.TS Trần Hoàng Ngân, Thành viên Tổ biên tập Văn kiện Đại hội Đảng bộ TP Hồ Chí Minh cho rằng, dù có ý kiến nhận định Nghị quyết 98 chưa mang lại nhiều kết quả, nhưng thực tế cho thấy thành phố đã đạt được nhiều chuyển biến rõ rệt, từ việc có chủ trương và nguồn lực để triển khai Vành đai 3, đến việc tăng biên chế, bổ sung tổ chức bộ máy, đồng thời lan tỏa mô hình chính sách mới sang các địa phương khác.

Sau Nghị quyết 98, nhiều tỉnh, thành đã học tập kinh nghiệm, kiến nghị Quốc hội cho phép áp dụng cơ chế tương tự và một số nội dung đã được luật hóa trong các văn bản pháp luật mới. Từ thực tế đó, PGS.TS Trần Hoàng Ngân cho rằng việc sửa đổi, nâng cấp Nghị quyết 98 là rất cần thiết, bởi bối cảnh phát triển của thành phố nay đã khác trước rất nhiều.

Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Lợi phát biểu kết luận hội nghị

Nếu trước đây TP Hồ Chí Minh chỉ có quy mô khoảng 10 triệu dân thì nay đã lên tới 14 triệu dân thường trú, gần 20 triệu dân khi tính cả khách vãng lai, du lịch, diện tích 6.773 km², quy mô kinh tế hơn 123 tỷ USD, và hơn 450.000 doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp 1/3 tổng thu ngân sách cả nước.

“Với thể trạng mới, quy mô dân số và kinh tế mới, thành phố rõ ràng cần một thể chế tương thích, mạnh mẽ và vượt trội hơn”, PGS TS Trần Hoàng Ngân nhận định.

Về nội dung cụ thể, PGS TS Trần Hoàng Ngân gợi ý một số hướng như phân cấp, phân quyền mạnh hơn về công tác quy hoạch cho HĐND và UBND thành phố, nhất là trong khi Luật Quy hoạch đang chờ sửa đổi; mở rộng cơ chế đầu tư hạ tầng không chỉ về giao thông mà cả hạ tầng văn hóa, y tế, giáo dục, năng lượng và hạ tầng số.

Bên cạnh đó, theo PGS TS Trần Hoàng Ngân, cần bổ sung cơ chế để yhành phố chủ động trong việc tổ chức bộ máy, định biên nhân sự phường, xã, phù hợp với quy mô dân số và kinh tế thực tế, cho phép HĐND TP Hồ Chí Minh quyết định số lượng cấp phó, phòng ban.

Kết luận hội nghị, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Lợi cho biết, Đoàn đã phân công 7 nhóm đại biểu thu nhận ý kiến từ chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan quản lý để chuẩn bị cho kỳ họp Quốc hội sắp tới. Đồng thời, thành phố đang có 2 nhiệm vụ trọng tâm là tháo gỡ “điểm nghẽn” thể chế và hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo ông, nếu chưa thể sửa luật, cần ban hành nghị quyết chuyên đề để xử lý kịp thời những vấn đề cấp bách, tránh để thể chế trở thành “nút thắt” cản trở tăng trưởng. Gần 30 lĩnh vực đã được đại biểu góp ý, các ý kiến sẽ được tổng hợp, chọn lọc làm cơ sở cho phát biểu tại nghị trường.

Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hồ Chí Minh cũng đề nghị các đại biểu tiếp tục tham vấn chuyên gia và kêu gọi các sở, ngành và UBND thành phố chủ động xây dựng, đề xuất cơ chế đặc thù, phối hợp chặt chẽ với Đoàn Đại biểu Quốc hội để đẩy nhanh tiến trình hoàn thiện chính sách. “Phải chạy nhanh hơn mới kịp với yêu cầu phát triển.

Nguyễn Trang