Ứng dụng công nghệ cảm biến giám sát, kiểm soát phát thải khí mê-tan

Số hóa nhật ký canh tác lúa

Từ năm 2024, Viện Môi trường Nông nghiệp (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) phối hợp với Công ty Thanks Carbon (Hàn Quốc) tổ chức Hội thảo quốc tế “Giảm phát thải khí metan trong canh tác lúa sử dụng vệ tinh dựa trên AI và tham vấn Gold Standard tại Đồng bằng sông Hồng”.

Phân tích hình ảnh vệ tinh bằng AI để xác định thời gian ruộng ngập nước và rút nước, tăng tính minh bạch của quá trình canh tác giảm phát thải. Ảnh: Thanks Carbon.

Thời gian qua, Viện Môi trường Nông nghiệp và Công ty Thanks Carbon đã hợp tác xây dựng mô hình canh tác lúa tưới ngập - khô xen kẽ (AWD), hiệu chỉnh và kiểm định mô hình giải đoán ảnh vệ tinh để xác định mực nước trên ruộng lúa phục vụ tính toán, kiểm kê khí nhà kính. Bên cạnh đó, nghiên cứu cấp chứng nhận carbon cho các cá nhân, tổ chức canh tác lúa phát thải thấp; giúp các cá nhân, doanh nghiệp, HTX sản xuất lúa phát thải thấp giao dịch bán tín chỉ carbon.

Đồng hành cùng định hướng tăng trưởng xanh, phát thải thấp của ngành NN-PTNT Việt Nam, Thanks Carbon đã nghiên cứu và phát triển kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ và công cụ đo lường, báo cáo và thẩm định (AWD MRV). Công nghệ của Thanks Carbon ứng dụng trí tuệ nhân tạo dựa trên vệ tinh và dựa trên hệ thống Tiêu chuẩn Vàng (Gold Standard).

Ông Tyger Lee, Giám đốc công nghệ của Công ty Thanks Carbon cho hay, mặc dù kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ mang lại nhiều lợi ích, song việc thực hiện và chứng nhận tín chỉ carbon lại gặp nhiều thách thức. Nhiều nông dân chưa biết cách thực hiện kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ và ngần ngại thay đổi thói quen canh tác. Bên cạnh đó, việc chứng nhận tín chỉ carbon đòi hỏi quy trình xác minh chặt chẽ, phức tạp và dễ gây nhầm lẫn cho nông dân.

Để giải quyết những thách thức này, Thanks Carbon đã phát triển hai công nghệ tiên tiến. Đầu tiên là ứng dụng nhật ký canh tác kỹ thuật số (Haimdall) giúp nông dân không cần viết nhật ký canh tác thủ công, giảm thiểu khả năng gặp vấn đề và tăng tính minh bạch của dữ liệu.

Ứng dụng còn đưa ra các gợi ý về thời gian tốt nhất để thực hiện kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ, giúp nông dân dễ dàng tuân thủ quy trình.

Cùng với đó, sử dụng hình ảnh vệ tinh và trí tuệ nhân tạo có khả năng xác định mực nước trên ruộng lúa thông qua phân tích phản xạ ánh sáng thay vì phải đo đạc thủ công. Qua đó, Công ty tổ chức thu thập dữ liệu thay cho nông dân và tích hợp các ruộng để quản lý theo nhóm, giúp giảm thiểu lao động cần thiết.

Các cán bộ thủy nông sẽ chịu trách nhiệm quản lý nông dân và giám sát trên diện rộng, đồng thời tối thiểu hóa lượng dữ liệu phải thu thập bằng cách ghép nhóm các khu vực áp dụng tưới ngập - khô xen kẽ giống nhau.

Quy trình MRV đo đạc, báo cáo, thẩm định đánh giá lượng giảm phát thải

Ngày 27/10, Viện Môi trường Nông nghiệp vừa công bố quy trình MRV - hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định lượng giảm phát thải trong canh tác lúa. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc hiện thực hóa Đề án "Một triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long", đồng thời góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải ròng về “0” vào năm 2050 của Việt Nam.

Xây dựng và triển khai "Quy trình MRV trong canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp" tại đồng bằng sông Cửu Long

Quy trình MRV được xây dựng nhằm lượng hóa và đánh giá chính xác mức giảm phát thải khí nhà kính trong quá trình sản xuất lúa, thông qua các biện pháp canh tác thân thiện môi trường như rút nước giữa vụ, cắt giảm phân đạm, điều tiết nước đầu vụ…

Việc áp dụng quy trình này không chỉ mang lại lợi ích môi trường mà còn giúp xác định dấu vết carbon, cường độ phát thải trên mỗi đơn vị sản phẩm, tạo cơ sở để xây dựng thương hiệu “lúa gạo phát thải thấp” và nâng cao giá trị xuất khẩu nông sản Việt Nam.

Theo Viện Môi trường Nông nghiệp, quy trình MRV trong canh tác lúa chất lượng cao phát thải thấp được thiết kế chặt chẽ, từ khâu chuẩn bị, đăng ký, thiết lập đường cơ sở, giám sát, báo cáo đến xác minh kết quả. Trong đó, hệ thống biểu mẫu, quy định kỹ thuật và cơ sở dữ liệu điện tử được chuẩn hóa, bảo đảm tính thống nhất giữa các địa phương và doanh nghiệp tham gia.

Các hợp tác xã, đơn vị sản xuất khi đăng ký tham gia sẽ được hướng dẫn thu thập dữ liệu về diện tích, kỹ thuật canh tác, lượng phân bón, nước tưới... Các số liệu này được cập nhật định kỳ, qua đó cho phép theo dõi và đánh giá khách quan hiệu quả giảm phát thải tại từng khu vực.

Đáng chú ý, dữ liệu từ hệ thống MRV còn có thể sử dụng làm căn cứ xác minh độc lập bởi bên thứ ba, phục vụ việc cấp tín chỉ carbon trong tương lai. Khi thị trường tín chỉ carbon trong nước đi vào hoạt động, nông dân và hợp tác xã áp dụng quy trình MRV sẽ có cơ hội tiếp cận nguồn thu mới từ nông nghiệp carbon thấp.

Phương Thu