Cần phát triển dữ liệu, kinh tế dữ liệu với những đột phá và cải cách mạnh mẽ, toàn diện

Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, chủ trì phiên họp lần thứ nhất của Ban Chỉ đạo - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Đồng chủ trì phiên họp được kết nối trực tuyến tới các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo: Nguyễn Chí Dũng, Phạm Thị Thanh Trà.

Tham dự phiên họp có Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo; đồng chí Lê Hoài Trung, Bí thư Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao; lãnh đạo các bộ ngành, cơ quan, thành viên Ban chỉ đạo, lãnh đạo các địa phương.

Tại phiên họp, Ban Chỉ đạo cho ý kiến về Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo; Kế hoạch hoạt động năm 2026 của Ban Chỉ đạo; một số vấn đề trọng tâm trong triển khai công tác trên lĩnh vực dữ liệu; chia sẻ các xu hướng phát triển dữ liệu trên thế giới và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam; xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm mang tính bứt phá thời gian tới.

Dữ liệu là "tư liệu sản xuất mới", là tài nguyên chiến lược

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính giao Văn phòng Chính phủ phối hợp với Bộ Công an tiếp thu các ý kiến, hoàn thiện và trình ban hành Kết luận để thống nhất triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới.

Thủ tướng Phạm Minh Chính giao Văn phòng Chính phủ phối hợp với Bộ Công an tiếp thu các ý kiến, hoàn thiện và trình ban hành Kết luận để thống nhất triển khai quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Nhấn mạnh một số nội dung trọng tâm, phân tích về cơ sở chính trị, pháp lý, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đã nhất quán xác định tầm nhìn chiến lược về phát triển dữ liệu. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Luật Dữ liệu khẳng định dữ liệu là "tư liệu sản xuất mới", là tài nguyên chiến lược cần huy động nguồn lực để làm giàu thành tài sản.

Để hiện thực hóa chủ trương của Đảng, luật của Quốc hội, Chính phủ đã ban hành đồng bộ các văn bản (Nghị định số 278, Nghị quyết số 175 và 214); tập trung xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia hiện đại; khung kiến trúc dữ liệu quốc gia thống nhất; thúc đẩy tạo lập dữ liệu, quy định về kết nối, chia sẻ dữ liệu thống nhất trong toàn hệ thống chính trị để hình thành nền tảng dữ liệu quốc gia hiện đại, tin cậy, hiệu quả; phấn đấu đến năm 2030 thay thế trên 90% hoạt động hành chính bằng xử lý dữ liệu số.

Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban chỉ đạo khái quát những kết quả đạt được trong phát triển dữ liệu thời gian qua.

Thứ nhất, công tác chỉ đạo, điều hành được triển khai quyết liệt, toàn diện, thể hiện quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động kịp thời với tinh thần "thống nhất - thông suốt - đồng bộ - toàn diện - hiệu quả". Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu và kiện toàn Ban Chỉ đạo. Đã có 14 tỉnh, thành phố thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh về dữ liệu. Chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tổ chức triển khai các nhiệm vụ quan trọng về dữ liệu, cơ sở dữ liệu (như xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1; triển khai các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành; hình thành sàn dữ liệu...)

Thứ hai, công tác hoàn thiện thể chế được triển khai quyết liệt, góp phần tích cực tháo gỡ "điểm nghẽn" để khơi thông nguồn lực cho phát triển dữ liệu. Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua 28 dự án luật để tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, cải cách hành chính và Đề án 06, trong đó có 10 luật trực tiếp liên quan đến dữ liệu, ban hành 20 Nghị định quy định chi tiết thi hành các luật liên quan đến dữ liệu.

Thứ ba, triển khai, xây dựng, khai thác, sử dụng các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành đạt được nhiều kết quả quan trọng.

Triển khai cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư mang lại hiệu quả thiết thực cho người dân, doanh nghiệp, tăng cường quản lý xã hội và phục vụ phát triển KTXH (quản lý hơn 107 triệu thông tin công dân, cung cấp 50 tiện ích trên nền tảng VNeID; sử dụng nền tảng VNeID thay thế giấy tờ giúp cắt giảm 30-50% chi phí tuân thủ).

Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp quản lý hơn 2 triệu dữ liệu về doanh nghiệp (trong đó có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động); tích hợp, đồng bộ, chia sẻ thông tin về đăng ký doanh nghiệp cho 11 bộ, ngành và 34 tỉnh, thành phố.

Đến nay, 34/34 tỉnh, thành phố với 3.289/3.321 xã, phường (đạt trên 99%) đã đồng bộ dữ liệu vào cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai tại Trung ương (tổng số thửa đất đã đồng bộ là trên 61 triệu, trong đó trên 42 triệu thửa đất đã làm sạch thông tin về chủ sử dụng đất).

Cơ sở dữ liệu tổng hợp về tài chính, đã tích hợp thành công 08 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tạo nền tảng dữ liệu lớn thống nhất phục vụ công tác của ngành tài chính (về thuế, năm 2025, sử dụng dữ liệu lớn đã xử lý 8,5 tỷ hóa đơn điện tử, tăng 3,4 lần so với năm 2022).

Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm: Đã xác thực hơn 100,2 triệu thông tin công dân; triển khai sổ sức khỏe điện tử, giấy chuyển tuyến, giấy hẹn khám trên nền tảng VNeID với hơn 190 triệu lượt hồ sơ được tích hợp thành công.

Cơ sở dữ liệu ngành ngân hàng, quản lý hơn 22 triệu dữ liệu về thông tin tín dụng cá nhân, sử dụng dữ liệu lớn để phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt với hơn 20 tỷ giao dịch/năm.

Các đại biểu báo cáo, phát biểu - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thứ tư, hạ tầng dữ liệu từng bước được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả hơn. Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1 đã đi vào hoạt động, là trung tâm dữ liệu đầu tiên của Đông Nam Á đạt cấp độ cao nhất về khả năng hoạt động liên tục. Cả nước hiện có gần 40 trung tâm dữ liệu đang hoạt động; đang nghiên cứu xây dựng Siêu trung tâm dữ liệu AI.

Thứ năm, an ninh dữ liệu, an ninh, an toàn thông tin được đẩy mạnh. Nhận thức của người dân, doanh nghiệp được cải thiện. Công tác kiểm tra, giám sát an ninh mạng, phòng chống tội phạm mạng được tăng cường (tỷ lệ tội phạm mạng giảm 59%, xử lý 17 triệu SIM không chính xác, triển khai camera AI trong giao thông).

Thứ sáu, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực, hợp tác quốc tế được quan tâm triển khai (60 cơ sở đào tạo về dữ liệu, mỗi năm đào tạo khoảng 6.000 sinh viên chuyên ngành khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo; mạng lưới chuyên gia dữ liệu toàn cầu được thành lập, thu hút nhiều chuyên gia dữ liệu người Việt Nam ở nước ngoài).

Bên cạnh đó, Thủ tướng chỉ rõ những tồn tại, hạn chế như còn thiếu cơ sở pháp lý cho việc phát triển sản phẩm, dịch vụ dữ liệu cốt lõi; dữ liệu còn phân tán, phân mảnh, chất lượng chưa đồng đều, chuẩn hóa còn chậm, chia sẻ, liên thông chưa thông suốt; tiến độ xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành còn chậm; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu số còn chậm, tiến độ số hóa, tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính chưa có nhiều chuyển biến, tỷ lệ cung cấp dịch vụ công toàn trình còn thấp.

Cùng với đó, hạ tầng dữ liệu còn thiếu, yếu, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; an ninh mạng, an toàn thông tin ở nhiều nơi còn chưa được quan tâm đúng mức và triển khai thiếu quyết liệt dẫn tới nguy cơ lộ lọt thông tin, mất an toàn hệ thống; lừa đảo trực tuyến, tấn công mạng, lộ lọt thông tin cá nhân vẫn còn diễn biến phức tạp.

Đăng ký nhu cầu vốn triển khai xây dựng cơ sở dữ liệu còn chậm, thủ tục không đồng bộ. Nhân lực về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo còn thiếu, chưa đáp ứng nhu cầu, thiếu hụt các vị trí then chốt như tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng.

Theo Thủ tướng, nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế là nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của dữ liệu còn chưa đầy đủ, tổ chức triển khai thực hiện còn yếu, chưa phát huy được vai trò người đứng đầu; kỷ luật, kỷ cương chưa nghiêm, thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát; sự phối hợp trong kết nối, chia sẻ dữ liệu còn hạn chế, thiếu hợp tác, còn tình trạng "cát cứ" dữ liệu; phát triển dữ liệu, kinh tế dữ liệu là nhiệm vụ mới, khó khăn, phức tạp, đòi hỏi chuyên môn sâu, cần có thời gian để nghiên cứu, học hỏi, đầu tư… Thiếu quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ, nhiều bộ, ngành, địa phương vẫn áp dụng quy trình thu thập dữ liệu thủ công, chưa tự động hóa…

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà phát biểu - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

9 nhiệm vụ, giải pháp thời gian tới

Về quan điểm, Thủ tướng nêu rõ, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần khẳng định, dữ liệu số là tư liệu sản xuất chủ yếu, là đầu vào trọng yếu và huyết mạch của nền kinh tế số.

"Nếu như trước đây, sức mạnh quốc gia là tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa lý, thì ngày nay, sức mạnh ấy phụ thuộc rất lớn vào dữ liệu. Có dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung thì mới có trí tuệ nhân tạo, mới có Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, công dân số. An ninh dữ liệu phải mang tầm chiến lược nhằm bảo vệ dữ liệu của cả quốc gia, dân tộc và hơn 100 triệu người dân. Mất dữ liệu là mất thông tin, mất thông tin là mất an ninh và mất an ninh là mất quyền tự chủ", Thủ tướng phát biểu.

Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo nêu rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Nhấn mạnh, cần phát triển dữ liệu, kinh tế dữ liệu với những đột phá và cải cách mạnh mẽ, toàn diện hơn nữa để Việt Nam bắt kịp, tiến cùng và vươn lên trên các lĩnh vực, là động lực quan trọng góp phần tăng trưởng 2 con số thời gian tới, Thủ tướng nêu rõ 5 đột phá chiến lược về dữ liệu số: (1) Đột phá về thể chế dữ liệu; (2) Đột phá về hạ tầng dữ liệu gắn với trí tuệ nhân tạo tự chủ; (3) Đột phá về nhân lực dữ liệu; (4) Đột phá về phát triển cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành; (5) Đột phá về phát triển hệ sinh thái dữ liệu và kinh tế dữ liệu.

Thủ tướng cũng chỉ rõ các phương châm quan trọng: (1) Quyết liệt trong hành động; (2) Kết quả là thước đo; (3) Đồng bộ trong triển khai; (4) Dữ liệu là tài sản; (5) Hạ tầng dữ liệu là nền tảng; (6) Kinh tế dữ liệu là mũi nhọn; (7) An ninh dữ liệu là trọng yếu; (8) Người dân, doanh nghiệp là trung tâm.

"Tinh thần là đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, thống nhất dùng chung. Phương châm quyết tâm, quyết liệt, hiệu quả, bao trùm, bền vững, vì dân", Thủ tướng phát biểu và yêu cầu các bộ ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị chủ động, tích cực theo thẩm quyền xây dựng cơ sở dữ liệu của bộ ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị mình, nếu vướng mắc, thiếu gì, cần gì phải báo cáo ngay.

Các đại biểu tham dự Phiên họp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo nêu rõ các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới.

Thứ nhất, triển khai hiệu quả các hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu. Bộ Công an trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia, hoàn thành trong tháng 01/2026. Các bộ, ngành, địa phương thành lập Ban chỉ đạo về dữ liệu hoặc hợp nhất vào Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách đột phá phát triển về dữ liệu, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng và ban hành quy định của Luật Dữ liệu và văn bản hướng dẫn như kiến trúc dữ liệu, từ điển dữ liệu, danh mục dữ liệu gốc, dữ liệu chủ…

Bộ Công an nghiên cứu, xây dựng trình Chính phủ ban hành Nghị định về cơ chế đột phá phát triển của Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, hoàn thành trong Quý I/2026; Cơ chế về tổ chức, hoạt động của Sàn dữ liệu, hoàn thành trong Quý II/2026; cơ chế, chính sách phát triển kinh tế dữ liệu, hoàn thành trong quý II/2026.

Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Công an xây dựng khung pháp lý về định giá dữ liệu, phí, giá khai thác dữ liệu từ Trung tâm dữ liệu quốc gia, chính sách ưu đãi thuế, vốn cho doanh nghiệp có hoạt động liên quan tới dữ liệu, hoàn thành trong quý II/2026. Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn về dữ liệu.

Các đại biểu tham dự Phiên họp - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thứ ba, đẩy mạnh phát triển hạ tầng dữ liệu, nền tảng quốc gia, Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công an khẩn trương hoàn thành và đưa vào vận hành hiệu quả Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1, đề xuất xây dựng Trung tâm dữ liệu quốc gia số 2 và 3. Các bộ, ngành, địa phương khẩn trương đăng ký, xây dựng lộ trình, phương án chuyển dịch hạ tầng dữ liệu lên Trung tâm dữ liệu quốc gia, hoàn thành trong quý I/2026. Đẩy mạnh nghiên cứu làm chủ và tổ chức triển khai các công nghệ dữ liệu cốt lõi như điện toán đám mây, chuỗi khối, sàn dữ liệu, mô hình ngôn ngữ lớn gắn với trí tuệ nhân tạo tự chủ. Thu hút, huy động nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân và FDI để xây dựng, hình thành các Trung tâm dữ liệu và siêu Trung tâm dữ liệu đạt chuẩn quốc tế.

Thứ tư, đẩy mạnh xây dựng và phát triển các cơ sở dữ liệu quan trọng cần phải làm ngay. Bộ trưởng, Trưởng ngành trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, cơ sở dữ liệu phải bảo đảm "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung"; đẩy mạnh tạo lập, kết nối, chia sẻ dữ liệu. Các bộ, ngành quyết liệt tổ chức thực hiện, đăng ký kinh phí.

Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức do Bộ Nội vụ chủ trì cần phải đẩy nhanh tiến độ cập nhật dữ liệu, làm sạch, đối soát 100% dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; hoàn thành trong quý I/2026.

Cơ sở dữ liệu về an sinh xã hội do Bộ Nội vụ chủ trì, Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh triển khai xây dựng các cơ sở dữ liệu thành phần còn lại, nâng cấp, tích hợp dữ liệu về Trung ương để chính thức đi vào hoạt động.

Cơ sở dữ liệu thanh tra kiểm soát tài sản, thu nhập của cán bộ, công chức do Thanh tra Chính phủ chủ trì, cần sớm khắc phục các khó khăn vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ xây dựng các hạng mục chính, đẩy mạnh kết nối, liên thông dữ liệu trên toàn quốc, tạo nền tảng quan trọng trong phòng chống tham nhũng. Hoàn thành trong quý II/2026.

Cơ sở dữ liệu xử lý vi phạm hành chính do Bộ Công an chủ trì cần đẩy mạnh tháo gỡ khó khăn, vướng mắc theo Nghị quyết số 66.9/2025/NQ-CP ngày 08/12/2025, đẩy nhanh công tác tổ chức triển khai thực hiện; hoàn thành trong quý II/2026.

Cơ sở dữ liệu ngành nông nghiệp do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì cần đẩy nhanh tiến độ, sớm hoàn thành các cơ sở dữ liệu thành phần như trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp, tài nguyên nước và môi trường, đẩy mạnh cập nhật dữ liệu về Trung ương, hoàn thành trong quý II/2026.

Cơ sở dữ liệu ngành y tế do Bộ Y tế chủ trì cần sớm hoàn thành các hạng mục cơ sở dữ liệu thành phần, thông tin dữ liệu y tế phải có độ chính xác cao, tin cậy, theo thời gian thực; liên thông thông tin nhân lực y tế với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; hoàn thành trong quý II/2026.

Thủ tướng và các đại biểu - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thứ năm, đẩy mạnh kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu, từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu và nền kinh tế dữ liệu. Yêu cầu trong xây dựng cơ sở dữ liệu phải gắn với cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu số; chuẩn hóa dữ liệu, đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu; yêu cầu các bộ, ngành và địa phương sớm triển khai xây dựng kiến trúc dữ liệu, hoàn thành trong quý I/2026.

Thứ sáu, bảo đảm an ninh và chủ quyền dữ liệu quốc gia: Bộ Công an khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý, tiêu chuẩn, quy chuẩn về bảo vệ dữ liệu. Tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý vi phạm, bảo đảm an toàn, ổn định các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quan trọng quốc gia.

Thứ bảy, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để phát triển nền kinh tế dữ liệu: Đẩy mạnh đào tạo nhân lực dữ liệu, trí tuệ nhân tạo; tăng cường gắn kết 3 nhà; hoàn thiện cơ chế, chính sách đãi ngộ đặc thù cho đội ngũ làm công tác dữ liệu, nhất là vị trí then chốt, có chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài; mở rộng đào tạo ở nước ngoài, cấp chứng chỉ quốc tế, tăng cường hợp tác với các tập đoàn công nghệ, viện nghiên cứu hàng đầu để phát triển nhân lực dữ liệu trình độ cao.

Thứ tám, bố trí đủ kinh phí từ nguồn chi đầu tư, chi thường xuyên cho phát triển các trung tâm dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu, tạo lập, thu thập, số hóa, làm sạch dữ liệu, đào tạo nhân lực…

Thứ chín, Bộ Tư pháp kiểm soát bộ thủ tục hành chính thống nhất, dùng chung nhưng có đặc thù.

Với những nỗ lực, quyết tâm và sự chủ động, sáng tạo của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, người dân và những kết quả rất tích cực đã đạt được thời gian qua, Thủ tướng tin tưởng rằng phát triển dữ liệu, kinh tế dữ liệu sẽ tiếp tục có những chuyển biến mạnh mẽ, toàn diện và bền vững, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, không ngừng nâng cao đời sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân, xây dựng đất nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.

Bùi Cử