Cần quy định chặt chẽ người thi hành án tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể

Chỉ được hiến mô trên tinh thần tự nguyện, không vì lợi nhuận kinh tế

Tại phiên họp, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH Đồng Tháp) phát biểu xung quanh một số nội dung về dự thảo Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi). Liên quan đến một số ý kiến về bổ sung quyền được hiến mô, bộ phận cơ thể và được lưu trữ tinh trùng, lưu trữ trứng, ông nhấn mạnh, đây là vấn đề rất cần thiết cho những trường hợp thân nhân của người đang chấp hành án sau này nếu mắc bệnh, cần được hỗ trợ bằng các mô, bộ phận cơ thể.

Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã báo cáo, giải trình, làm rõ thêm một số nội dung mà các đại biểu Quốc hội quan tâm

Ông cũng đánh giá quy định như vậy là rất phù hợp và mang tính nhân văn, thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước và Chính phủ trong trường hợp người trong trại giam đã thi hành án mà tự nguyện hiến.

Song, đại biểu bày tỏ sự thận trọng: “Tuy nhiên, cần quy định thật chặt chẽ, chỉ được hiến mô trên tinh thần tự nguyện, không vì lợi nhuận kinh tế, và người được nhận mô hiến phải là thân nhân trong dòng tộc của người hiến. Tôi cho rằng quy định như vậy là cần thiết, song phải kèm theo các điều kiện cụ thể để tránh phát sinh các thủ tục pháp lý phức tạp về sau”.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH Đồng Tháp)

Theo đại biểu này, đối với người hiến mô, cần được khám sức khỏe trước khi hiến để đánh giá khả năng thể chất. Nếu sức khỏe không đảm bảo mà vẫn hiến, ví dụ như hiến thận cho người thân, sau đó bản thân người hiến bị suy dinh dưỡng, bệnh tật kéo dài, thì vô hình trung sẽ trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội.

“Do đó, phải có quy định rõ ràng, cụ thể, và phải có sự giám định pháp y của đội ngũ y tế trước khi cho phép hiến mô, để đảm bảo an toàn tuyệt đối”, ông đặc biệt nhấn mạnh.

Chưa nên quy định cho phép hiến và lưu trữ tinh trùng

Về vấn đề hiến, tặng và lưu trữ tinh trùng, ĐBQH Phạm Văn Hòa đánh giá, đây là vấn đề rất khó khăn, vì không giống như việc hiến mô, có thể thực hiện ngay, còn việc lưu trữ tinh trùng hoặc trứng đòi hỏi thời gian chờ đợi dài, yêu cầu kỹ thuật xử lý khoa học - hóa học phức tạp.

Ông băn khoăn: "Nếu cho phép hiến và lưu trữ ngay bây giờ thì sẽ phát sinh câu hỏi: Chi phí lưu trữ ai chịu, ai quản lý? Nếu xảy ra hư hỏng, mất mát thì trách nhiệm pháp lý thuộc về ai? Đây là những vấn đề rất khó lường".

“Tôi đề nghị chưa nên quy định cho phép hiến và lưu trữ tinh trùng, trứng trong giai đoạn này, mà cần có sự nghiên cứu sâu sắc hơn trong thời gian tới để quy định thật cụ thể, đảm bảo tính an toàn tuyệt đối và tránh phát sinh chi phí, thủ tục pháp lý không cần thiết”, ông nói.

Thảo luận về những nội dung trong dự thảo Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi), đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQHT TP Hồ Chí Minh) bày tỏ sự tâm đắc về một số điểm bổ sung mang tính nhân văn trong dự thảo.

Ông cũng quan tâm đến nội dung hiến mô, bộ phận cơ thể và bày tỏ sự xúc động khi những ca hiến tạng đã đem lại cái sự hồi sinh cho nhiều người, đồng thời đánh giá cao đội ngũ y, bác sĩ Việt Nam trong vấn đề ghép tặng hiện nay.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn ĐBQHT TP Hồ Chí Minh)

“Chúng ta đã trở thành một trong những quốc gia có những ca ghép tạng cao ở Đông Nam Á. Trong 3 năm gần đây, mỗi năm khoảng 1.000 ca, nhưng so với nhu cầu được nhận thì còn rất hạn chế”, đại biểu nói.

Vì vậy, Điều 23 liên quan quyền và nghĩa vụ của phạm nhân, trong đó có khoản B về phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể được đại biểu Trần Hoàng Ngân đánh giá “rất cần thiết”. Đồng thời, đại biểu này cũng đề nghị bổ sung thêm quy định chi tiết những điều kiện ràng buộc kèm theo, ví dụ như phải được sự đồng ý của gia đình, mức án phạt như thế nào...

“Thời gian qua, chúng ta thấy, nhiều án tử hình nhưng được Chủ tịch nước ký giảm án. Điều này rất nhân văn. Khi họ đứng trước cái chết, họ nghĩ đến người thân, đến những người đang cần mô tạng của mình, họ hiến tặng thì quá tuyệt vời.

Có thể họ sai lầm nhưng qua quá trình giáo dục họ ý thức được vấn đề đó thì tôi nghĩ là nên giữ lại Điều 23 khoản B”, đại biểu Trần Hoàng Ngân phân tích.

Tiếp tục nghiên cứu, rà soát, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo luật

Tại buổi thảo luận, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an đã báo cáo, giải trình, làm rõ thêm một số nội dung mà các đại biểu Quốc hội đã nêu, trong đó có vấn đề quyền được hiến mô, phận cơ thể, được lưu trữ tinh trùng của phạm nhân.

Bộ trưởng cho biết, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ phối hợp với cơ quan thẩm tra để chỉnh lý, thảo luận trên cơ sở nguyên tắc: Phạm nhân được hiến mô, bộ phận cơ thể khi đảm bảo điều kiện như tự nguyện, đủ điều kiện sức khỏe, đảm bảo sức khỏe tiếp tục thi hành án sau khi hiến mô, bộ phận cơ thể.

Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an tại phiên họp

Bên cạnh đó, phạm nhân phải tự chịu các chi phí hiến mô, bộ phận cơ thể, chăm sóc sức khỏe bản thân sau khi hiến mô, phận cơ thể. Người bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng hoặc tội phạm nghiêm trọng, thuộc trường hợp tội phạm lần đầu, thời gian chấp hành án còn dưới 3 năm; hiến mô bộ phận cơ thể cho người thân, nhân của phạm nhân.

Bộ trưởng khái quát: Về quyền lưu trữ tinh trùng của phạm nhân, một số ý kiến đại biểu cũng cho rằng quy định này mang tính nhân văn, nhân đạo, tiến bộ, nhưng không nên quy định trong luật vì thiếu tính khả thi, do việc này đòi hỏi kỹ thuật y tế cao, chi phí lớn, khó thực hiện tại cơ sở giam giữ.

Về nội dung trên, Bộ trưởng Bộ Công An Lương Tam Quang cho biết, cơ quan chủ trì soạn thảo cho rằng, quyền này là chính sách nhân văn, nhân đạo.

Toàn cảnh các ĐBQH tham dự phiên họp

Cuối cùng, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, cơ quan chủ trì sẽ báo cáo Chính phủ, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng của Quốc hội, nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình cụ thể các ý kiến, để chỉnh lý, hoàn thiện 2 dự án luật, đảm bảo tính khoa học, chặt chẽ, khả thi, đồng bộ với hệ thống pháp luật và các điều ước quốc tế Việt Nam là thành viên, góp phần nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hình sự, thi hành tạm giữ, tạm giam và cấm đi khỏi nơi cư trú, nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân, lợi ích của tổ chức, cá nhân, để trình Quốc hội thông qua.

Thái Sơn