Có nên cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội?

Phụ huynh khó kiểm soát trẻ sử dụng mạng xã hội

Là bà mẹ có 2 con đang học cấp 2, chị Hải Yến ở xã Gia Lâm, Hà Nội hoàn toàn ủng hộ đề xuất cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội ở Việt Nam bởi theo chị, ở độ tuổi này các con chưa đủ nhận thức, chưa đủ kỹ năng sống cần thiết để có thể phân biệt được những thông tin đúng, sai, thật, giả trên các nền tảng mạng xã hội.

“Thực tế đã có rất nhiều trường hợp các con bị lừa đảo, đe dọa từ những cuộc trò chuyện khi sử dụng các nền tảng mạng xã hội. Hơn nữa, nội dung phù hợp với lứa tuổi khá ít, trong khi những nội dung nhảm nhí, câu like, câu view đánh đúng xu hướng, đúng sự tò mò của các con lại tràn lan, khó kiểm soát. Những nội dung đi lệch chuẩn những giá trị đạo đức thu hút khá nhiều lượt tương tác”, chị Hải Yến bày tỏ.

Thậm chí, theo chị Yến, những nội dung không phù hợp với lứa tuổi, nhận thức của các con, dù chặn ở trang này nhưng lại xuất hiện lên ở nền tảng mạng xã hội khác đủ để thấy trách nhiệm không chỉ dừng lại ở phía phụ huynh, mà còn cần sự quản lý, giám sát từ phía cơ quan chức năng.

Còn chị Huyền Thương ở phường Cầu Giấy, có con gái đang ở ngưỡng tuổi 16 cũng đồng tình với đề xuất này. “Với lứa tuổi dưới 16, các con chưa đủ nhận thức để hiểu rõ những tác hại khôn lường do các "thông tin bẩn" mang lại. Nếu các con tiếp xúc trong khi chưa phân biệt được đâu là thông tin đúng, có ích mà cứ làm theo sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến nhận thức của các con, thậm chí bắt chước theo các hành động đó mà không hề biết nó nguy hiểm đến cả tính mạng.

Chưa kể, việc lướt mạng xã hội thường rất mất thời gian. Khi sử dụng các con dễ bị cuốn vào, không kiểm soát được thời gian nên có khi mỗi lần mất đi 2-3 tiếng đồng hồ, trong khi đáng lý ra thời gian đó các con có thể học tập, hoạt động lành mạnh ngoài trời”, chị Huyền Thương bày tỏ nỗi lo.

Nhiều phụ huynh ủng hộ đề xuất cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội ở Việt Nam (ảnh minh họa)

Đồng quan điểm, chị Thanh ở Long Biên, Hà Nội lo ngại, việc con trẻ sử dụng mạng xã hội vô tình đưa các con vào các hội nhóm, bị đe dọa, bị lừa đảo làm ảnh hưởng đến tâm lý. Mặc dù không phải lúc nào mạng xã hội cũng toàn là các mặt tiêu cực nhưng hệ quả xấu lại quá lớn nên việc cấm các trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội là bước đi cần thiết trong thời điểm hiện nay.

Tiến sĩ Xã hội học, chuyên viên tâm lý Phạm Thị Thúy ủng hộ việc cấm trẻ sở hữu tài khoản riêng trên mạng xã hội. Theo bà, trẻ dưới 16 tuổi chưa đủ trưởng thành về nhận thức và cảm xúc để sử dụng các thiết bị điện tử và mạng xã hội một cách an toàn.

Bà đưa ra lý do rằng, vùng vỏ trước trán - nơi chịu trách nhiệm kiểm soát cảm xúc và đánh giá rủi ro - chưa hoàn thiện ở trẻ vị thành niên. Điều này khiến trẻ dễ bốc đồng, khó phân biệt đúng sai và không đủ khả năng tự bảo vệ trước những hành vi tiêu cực trên mạng. Vì thế theo bà, không thể nói đã dạy con kỹ năng số rồi là có thể yên tâm cho con dùng mạng xã hội.

Chuyên viên tâm lý Phạm Thị Thúy cũng cho rằng việc cấm là cần thiết nhưng cấm ở đây là không cho trẻ có tài khoản mạng xã hội riêng, không dùng tự do như người lớn, thay vào đó cho trẻ sử dụng chung thiết bị, chung tài khoản với cha mẹ và luôn dưới sự hướng dẫn, giám sát của cha mẹ, thầy cô.

Kiến tạo không gian mạng xã hội minh bạch cho trẻ

Không phải ngẫu nhiên mà vấn đề an toàn của trẻ em trên mạng xã hội lại thu hút sự quan tâm đặc biệt và nhiều người bày tỏ sự ủng hộ đối với đề xuất cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội tại Việt Nam.

Theo nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí y học của Hiệp hội Y khoa Mỹ, mạng xã hội có thể làm suy giảm nhận thức ở trẻ em. Theo đó, trên cơ sở phân tích dữ liệu của hàng nghìn trẻ em, các nhà khoa học cho biết, trẻ thuộc nhóm dùng mạng xã hội nhiều đạt điểm thấp nhất trong hầu hết các bài kiểm tra nhận thức.

Ngược lại, nhóm trẻ ít hoặc không sử dụng lại có điểm số cao nhất. Khác với việc xem tivi một cách thụ động, mạng xã hội đòi hỏi trẻ liên tục tương tác, khiến các vùng não xử lý thông tin và điều khiển hành vi chịu kích thích kéo dài, từ đó dẫn đến nguy cơ suy giảm khả năng tập trung và xử lý ngôn ngữ.

Bên cạnh đó, nếu không được quản lý chặt, các nền tảng số có thể trở thành mảnh đất màu mỡ để lan truyền tin giả, ngôn ngữ thù địch hay bạo lực nhằm vào trẻ em. Sự phổ biến ngày càng rộng rãi cũng vô tình biến mạng xã hội trở thành “vũ khí” của những kẻ bắt nạt và lừa đảo trực tuyến như đã xảy ra trong thời gian qua. Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cảnh báo, các rủi ro trực tuyến thường phát sinh khi trẻ em tiếp xúc những nội dung gây hại, trở thành mục tiêu của những đối tượng xấu, bị lợi dụng khi không có kỹ năng tự vệ và bị lừa tham gia vào giao dịch ảo.

Theo một khảo sát của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (cũ), thời gian trẻ sử dụng mạng xã hội trung bình lên đến 5-7 tiếng/ngày. Trong các nhóm rủi ro khi trẻ em tham gia môi trường mạng có vấn đề nghiện internet.

Đảm bảo quyền trẻ em và tự do internet luôn là cam kết và ưu tiên của chúng ta. Tuy nhiên, theo TS Ngô Bích Ngọc, Trưởng Khoa Truyền thông Đa phương tiện, Swinburne Vietnam cho biết, hiện ở nước ta, chưa có một số quy định giống như nhiều nước là cấm trẻ dưới độ tuổi nhất định truy cập mạng xã hội, hoặc giới hạn thời gian sử dụng thiết bị một cách bắt buộc rõ ràng. Văn bản luật Việt Nam chủ yếu là bảo vệ thông tin, xử phạt nội dung và nâng cao kỹ năng cho trẻ.

Xu hướng ban hành các lệnh cấm sử dụng mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi đang được xem là giải pháp cần thiết (ảnh minh họa)

Anh Tuấn Hòa (33 tuổi, phường Cầu Giấy, Hà Nội) nhìn nhận thực tế rằng, việc cấm hoàn toàn rất khó khả thi, bởi hầu hết hoạt động giao tiếp của lớp học, nhóm học thêm, nhóm phụ huynh đều diễn ra trên chính các nền tảng này. Tuy nhiên, việc hạn chế và đảm bảo các em chỉ tiếp xúc mạng xã hội trong môi trường có người lớn giám sát và thiết lập chuẩn an toàn là vô cùng cần thiết.

Bảo vệ trẻ em trước các mối nguy hiểm trên không gian mạng là bài toán khó không chỉ ở Việt Nam mà còn nhiều nước trên thế giới. Theo truyền thông Australia, Chính phủ Australia chính thức cấm người trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội từ ngày 10/12/2025. Theo đó, các nền tảng mạng xã hội sẽ buộc phải khóa hoặc từ chối tài khoản người dùng dưới 16 tuổi ở quốc gia này nhằm bảo vệ sức khỏe tâm thần và thể chất của trẻ vị thành niên. Nếu không chấp hành, các nền tảng này sẽ đối mặt mức phạt lên tới hơn 32 triệu USD. Cùng với Australia, nhiều nước trên thế giới như Brazil, New Zealand… cũng xem xét và ban hành những quy định tương tự.

Trước đó, hồi tháng 10/2025, Ủy ban Bảo vệ người tiêu dùng và thị trường nội bộ của Nghị viện Châu Âu cũng đã thông qua đề xuất siết chặt việc sử dụng mạng xã hội của thanh thiếu niên. Theo đề xuất mới, người dùng tại châu Âu phải trên16 tuổi mới có thể truy cập mạng xã hội và sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) mà không cần sự đồng ý của cha mẹ. Trẻ em dưới 13 tuổi hoàn toàn bị cấm vào mạng xã hội, dù cha mẹ có cho phép hay không.

Không thể phủ nhận tác dụng tích cực của mạng xã hội đối với đời sống hiện đại, nhất là trong học tập, kết nối của giới trẻ. Tuy nhiên, “mặt trái của tấm huy chương” luôn là vấn nạn đe dọa từng phút giây tới sự phát triển lành mạnh của trẻ em cũng như sự phát triển chung của toàn xã hội.

Để phù hợp với sự phát triển nhanh chóng như vũ bão của truyền thông số, Nhà nước với vai trò quản lý và kiến tạo cần đảm bảo xử lý hài hòa giữa bảo vệ quyền trẻ em, quyền riêng tư cân bằng với các quyền tiếp cận thông tin, tự do ngôn luận đồng thời cũng kiểm soát triệt để trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp cung cấp nền tảng truyền thông xã hội cũng như phát huy tối đa quyền tham gia của trẻ em trong các quyết định liên quan đến trẻ em.

Theo TS Bích Ngọc, Việt Nam cần quan sát và sớm có những quy định mạnh tay, mang tính quyết liệt về việc này, đặc biệt khi các công ty công nghệ liên quốc gia dường như vẫn chưa có những hành động hiệu quả để đảm bảo an toàn cho trẻ em và thanh thiếu niên.

Ánh Dương