Cuộc chiến giảm phát thải khí mê-tan nhìn từ khu vực

- PV: Thưa ông, trong bối cảnh toàn cầu nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính, việc các nước ASEAN cùng chung tay giảm khí mê-tan đã được ghi nhận là bước đi quan trọng. Ông đánh giá như thế nào về vai trò của ASEAN trong “cuộc chiến mê-tan” khu vực?

- ThS Nguyễn Văn Thịnh, Phó Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghệ Ngoại thương: Tôi cho rằng vai trò của ASEAN trong giảm khí mê-tan là rất then chốt, vì đây là khu vực đang phát triển nhanh, nhiều nước có ngành nông nghiệp mạnh (như lúa, chăn nuôi) - nguồn phát thải mê-tan lớn. Do đó, hiện đã có nhiều quốc gia ASEAN đã bắt tay quyết liệt, coi giảm khí mê-tan không chỉ là hành động khí hậu mà còn là cơ hội phát triển bền vững.

ThS Nguyễn Văn Thịnh, Phó Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghệ Ngoại thương

Khi liên kết khu vực, họ có thể chia sẻ công nghệ, mô hình canh tác thấp phát thải, kỹ thuật kiểm soát khí, và nguồn tài chính xanh. Điều này giúp từng nước nhỏ hơn hoặc có nguồn lực hạn chế tận dụng kinh nghiệm chung, đồng thời triển khai các biện pháp giảm mê-tan hiệu quả ở quy mô lớn hơn.

- PV: Thưa ông, những quốc gia ASEAN nào đã chứng minh thành công trong giảm mê-tan, theo những báo cáo quốc tế, và Việt Nam có thể học hỏi điều gì từ họ?

- ThS Nguyễn Văn Thịnh, Phó Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghệ Ngoại thương: Một số quốc gia như Thái Lan, Philippines, Indonesia đã đi đầu trong việc áp dụng sáng kiến giảm mê-tan từ nông nghiệp và quản lý chất thải chăn nuôi. Ví dụ, nhiều quốc gia ASEAN đầu tư vào công nghệ thu hồi khí từ phân động vật, phát triển biogas, hoặc áp dụng kỹ thuật canh tác giúp giảm phát thải khí mê-tan.

Tiêm năng giảm phát thải nông nghiệp ở các nước ASEAN

Các quốc gia trong khu vực Châu Á bao gồm cả ASEAN cũng đã xây dựng khung pháp lý liên quan đến cam kết quốc tế về giảm phát thải khí mê-tan nhiều nước châu Á, bao gồm cả ASEAN, tham gia các hiệp định quốc tế và thực hiện các hành động thực chất. Việt Nam có thể học hỏi từ khu vực các khía cạnh như: Công nghệ biogas thu hồi, chính sách hỗ trợ tài chính cho nông dân và doanh nghiệp và hệ thống giám sát phát thải (MRV) mạnh mẽ. Khi áp dụng các mô hình này tại các vùng nông nghiệp trọng điểm, Việt Nam sẽ nâng cao hiệu quả giảm mê-tan, đồng thời tạo lợi ích kinh tế cho người dân.

- PV: Việc hợp tác khu vực để giảm mê-tan cũng có thách thức. Theo ông, những rào cản lớn nào đang cản trở sự lan tỏa và đồng bộ các biện pháp giảm phát thải khí mê-tan ở ASEAN?

- ThS Nguyễn Văn Thịnh, Phó Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghệ Ngoại thương: Rào cản chủ yếu là đa dạng điều kiện phát triển bởi các nước ASEAN có mức độ phát triển công nghiệp, công nghệ, cơ sở hạ tầng rất khác nhau. Một số nước có hạn chế về tài chính hoặc nhân lực để triển khai công nghệ biogas hiện đại hoặc hệ thống dò rò rỉ khí. Thêm vào đó, khung pháp lý giảm mê-tan ở nhiều quốc gia chưa được thiết lập đầy đủ hoặc chưa nghiêm ngặt, dẫn đến khó giám sát và kiểm soát phát thải.

Ngoài ra, việc minh bạch dữ liệu cũng là vấn đề vì không phải tất cả quốc gia đều có hệ thống MRV để đo và báo cáo rò rỉ CH₄ theo tiêu chuẩn quốc tế. Cuối cùng, việc huy động vốn quốc tế còn hạn chế, bởi các nhà đầu tư cần đảm bảo lợi nhuận và rủi ro giảm phát thải mê-tan vẫn còn mới mẻ đối với nhiều người.

- PV: Vậy theo ông, Việt Nam có thể đóng vai trò như thế nào trong việc thúc đẩy “cuộc chiến mê-tan” ở tầm khu vực ASEAN và chúng ta cần những chiến lược gì để khai thác tối đa lợi thế khu vực?

- ThS Nguyễn Văn Thịnh, Phó Hiệu trưởng trường Cao đẳng Công nghệ Ngoại thương: Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành “cầu nối mô hình” trong khu vực. Thứ nhất, Việt Nam nên chủ động chia sẻ kinh nghiệm triển khai mô hình giảm mê-tan trong nông nghiệp, sử dụng biogas, quản lý rác thải chăn nuôi, trồng rừng xanh đặc biệt mô hình có thực tế hoạt động tốt tại các tỉnh lúa, chăn nuôi.

Thứ hai, Việt Nam có thể tham gia kêu gọi đầu tư khu vực từ các tổ chức quốc tế, ngân hàng phát triển, để hỗ trợ các nước trong khu vực cùng triển khai công nghệ, xây dựng MRV (Hệ thống được sử dụng để giám sát, báo cáo và xác minh các hoạt động giảm phát thải khí mê-tan một cách minh bạch).

Thứ ba, chúng ta nên thúc đẩy hợp tác song phương và đa phương về kỹ thuật, đào tạo chuyên gia, chia sẻ công nghệ đo lường rò rỉ khí mê-tan, để các nước trong khu vực ASEAN đều được nâng cao năng lực kiểm soát khí nhà kính.

Khi ASEAN cùng quyết tâm, với Việt Nam là một trong những nền kinh tế nông nghiệp trung tâm, việc giảm mê-tan không chỉ là góp phần giảm phát thải toàn cầu, mà còn mang lại cơ hội phát triển xanh, bền vững cho khu vực.

PV: Xin trân trọng cảm ơn ông!

Phương Thu