Lộ trình giảm phát thải mê-tan trong chăn nuôi

Kiểm kê khí nhà kính để giảm phát thải chăn nuôi

Chăn nuôi được xác định là một ngành chủ lực, cần phải chuyển dịch từ chăn nuôi quy mô nhỏ sang chăn nuôi tập trung, hàng hóa, quy mô lớn. Bên cạnh những đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế, ngành chăn nuôi cũng đặt ra nhiều thách thức cho vấn đề bảo vệ môi trường và phát thải khí nhà kính.

Ảnh minh hoạ

PGS.TS Phạm Doãn Lân, Phó Viện trưởng Viện Chăn nuôi, Giám đốc Dự án “Nâng cao năng lực kiểm kê, đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải khí nhà kính lĩnh vực chăn nuôi ở Việt Nam” chia sẻ, hiện nay, khi ước tính lượng khí nhà kính từ chăn nuôi, Việt Nam vẫn đang dùng chung hệ số phát thải bậc 1 (Tier 1) theo đề xuất của Ủy ban Liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC), chưa có hệ số phát phải khí nhà kính mang tính quốc gia trong nhiều lĩnh vực, trong đó có chăn nuôi. Việc đạt được kiểm kê khí nhà kính theo phương pháp IPCC Tier 1 cơ bản là ưu tiên trước mắt.

Đồng thời, việc phát triển phương pháp IPCC Tier 2 để kiểm kê khí nhà kính sẽ mang lại thông tin chính xác hơn, đáp ứng được yêu cầu của quốc gia khi thực hiện các hành động giảm thiểu khí nhà kính trong lĩnh vực nông nghiệp.

“Do đó, việc nâng cao năng lực kiểm kê, đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải khí nhà kính là hết sức cần thiết, nhằm đáp ứng các yêu cầu chuẩn quốc tế, phục vụ báo cáo và thực hiện cam kết bảo vệ môi trường của Việt Nam”, ông Lân nhấn mạnh.

Được biết, Dự án nâng cao năng lực kiểm kê, đo lường, báo cáo và thẩm định phát thải khí nhà kính lĩnh vực chăn nuôi ở Việt Nam được tài trợ bởi Bộ Ngoại giao và Thương mại New Zealand thông qua các bộ ngành cơ bản của New Zealand cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong khuôn khổ sáng kiến nông nghiệp thông minh với khí hậu của ASEAN.

Dự án được giao cho Trung tâm Nghiên cứu khí nhà kính nông nghiệp của New Zealand và Viện Chăn nuôi từ năm 2023 - 2025.

Mục tiêu trọng tâm của Dự án là nâng cao năng lực về kỹ thuật cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường về kiểm kê khí nhà kính và xây dựng hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) phát thải khí nhà kính thông qua tiếp cận và thống nhất theo các phương pháp tiêu chuẩn và tiên tiến (bậc 2 - Tier 2) của quốc tế.

Bà Phạm Thị Hồng Vân, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Nông nghiệp Hòa Phát cho biết, trước đây, do hướng dẫn của IPPC bằng tiếng Anh, doanh nghiệp và người chăn nuôi gặp nhiều khó khăn trong việc thực hiện. Muốn áp dụng, họ phải phụ thuộc nhiều vào các cơ quan tư vấn.

Tuy nhiên, trong khuôn khổ Dự án này, Viện Chăn nuôi đã tiến hành nghiên cứu một cách chuyên sâu và bài bản, giúp doanh nghiệp yên tâm hơn khi có sự đồng hành của một cơ quan chuyên môn. Sự hợp tác với các nhà khoa học không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu pháp lý mà còn đảm bảo yếu tố môi trường.

Thúc đẩy chăn nuôi tuần hoàn

Cuối tháng 10/2025, UBND thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 2148/QĐ-UBND phê duyệt Kế hoạch Phát triển nông nghiệp tuần hoàn trong lĩnh vực chăn nuôi trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030.

Kế hoạch này là một bước đi chiến lược nhằm chuyển đổi ngành chăn nuôi theo hướng xanh, bền vững, giảm phát thải khí nhà kính.

Ảnh minh hoạ

Kế hoạch được giao cho Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các Sở, ngành và Ủy ban nhân dân các cấp triển khai thực hiện. Tổng kinh phí dự kiến từ nguồn ngân sách Nhà nước để thực hiện Kế hoạch là 21.618.560.000 đồng.

Mục tiêu chung của Kế hoạch là phát triển kinh tế tuần hoàn trong chăn nuôi dựa trên việc đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ tiên tiến để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Đồng thời, Kế hoạch hướng đến gia tăng giá trị sản phẩm chăn nuôi, tăng tỷ lệ phụ phẩm được tái sử dụng, tái chế, bảo vệ môi trường, và thúc đẩy quá trình chuyển đổi nông nghiệp xanh, phát thải thấp.

Các mục tiêu cụ thể đến năm 2030 bao gồm xử lý chất thải đạt trên 60% cơ sở chăn nuôi quy mô nông hộ và 100% cơ sở chăn nuôi quy mô trang trại áp dụng công nghệ và kỹ thuật xử lý chất thải chăn nuôi và được tái sử dụng trên 90% trang trại quy mô lớn đáp ứng các quy định về nước thải chăn nuôi theo Quy chuẩn Việt Nam, phấn đấu 100% cán bộ kỹ thuật và ít nhất 70% người chăn nuôi được tập huấn về quy trình xử lý, tái chế chất thải và phụ phẩm nông nghiệp.

Để đạt được các mục tiêu trên, thành phố Hồ Chí Minh sẽ tập trung vào 7 nhóm nhiệm vụ và giải pháp chính như Đẩy mạnh Tuyên truyền và Nâng cao Nhận thức, cụ thể Thành phố sẽ biên soạn 10.000 tài liệu, thực hiện 20 chương trình phát thanh, và xây dựng nền tảng số/ứng dụng di động để cung cấp tài liệu, video hướng dẫn và hỗ trợ hỏi - đáp trực tuyến giữa người chăn nuôi và chuyên gia.

Bên cạnh đó, TP Hồ Chí Minh cũng hoàn thiện Cơ chế, Chính sách, Tập trung rà soát và đề xuất các chính sách, cơ chế ưu đãi nhằm thực thi hiệu quả Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Đề án Phát triển kinh tế tuần hoàn.

Đặc biệt, TP sẽ triển khai chính sách vay vốn ưu đãi để khuyến khích đầu tư vào chăn nuôi tuần hoàn và hoàn thiện chính sách hỗ trợ xây dựng thương hiệu, nhãn hiệu cho sản phẩm chăn nuôi tuần hoàn.

Ngoài ra, TP sẽ phát triển Khoa học và Công nghệ bao gồm các pháp then chốt như xây dựng và triển khai các quy trình công nghệ chăn nuôi tuần hoàn "không chất thải" và quy trình chăn nuôi 4F an toàn sinh học (Farm, Food, Feed, Fertilizer), Nghiên cứu và áp dụng các công nghệ hiện đại như công nghệ thu hồi dinh dưỡng chuyên sâu (kết tủa struvite, tách chiết amoni) để tạo ra phân bón sinh học và năng lượng tái tạo, công nghệ sử dụng côn trùng (ấu trùng ruồi lính đen/BSFL) để phân hủy chất thải, đồng thời tạo ra nguồn protein chất lượng cao làm thức ăn chăn nuôi, ưng dụng cảm biến, IoT, AI để giám sát sức khỏe, hành vi vật nuôi và kiểm soát môi trường chuồng nuôi theo thời gian thực, giúp tăng năng suất và giảm chi phí, áp dụng các biện pháp giảm nhẹ khí nhà kính như sử dụng thức ăn ủ chua, xây dựng khẩu phần ăn có mức phát thải thấp, và sử dụng chế phẩm ức chế khí mê-tan.

Để đào tạo Nguồn nhân lực, TP Hồ Chí Minh tổ chức 10 lớp tập huấn cho khoảng 500 cán bộ kỹ thuật và 120 lớp cho người chăn nuôi để phổ biến các quy trình xử lý, tái chế chất thải, phụ phẩm nông nghiệp.

Để hỗ trợ và Kết nối Thị trường, TP sẽ tổ chức các hội nghị, hội thảo để kết nối các bên liên quan , hỗ trợ doanh nghiệp quảng bá sản phẩm đạt chuẩn OCOP, VietGAP , và xây dựng thương hiệu chăn nuôi tuần hoàn; khuyến khích xây dựng các cơ sở chế biến phụ phẩm thành phân bón, thức ăn chăn nuôi, thực phẩm.

Kế hoạch cũng chi tiết danh sách các mô hình ứng dụng khoa học công nghệ phục vụ phát triển chăn nuôi tuần hoàn, với mục tiêu nhân rộng các chu trình khép kín hiệu quả, bao gồm Heo - Biogas - Phân vi sinh - Trồng trọt, tận dụng chất thải chăn nuôi heo để sản xuất năng lượng sạch (biogas) và phân vi sinh chất lượng cao cho trồng trọt, giúp giảm chi phí xử lý chất thải và cải thiện vệ sinh môi trường;

Heo - Đệm lót sinh học - Phân khô - Trồng nấm, Giảm thiểu mùi hôi và nước thải, pân khô từ đệm lót được tái sử dụng để trồng nấm rơm, sau đó bã nấm và đệm cũ tiếp tục được ủ làm phân hữu cơ, tạo chu trình khép kín.

Ứng dụng công nghệ Nông nghiệp Chính xác (PLF) trong chăn nuôi bò sữa, giám sát bằng AI và cảm biến để cảnh báo sớm bệnh tật, giảm chi phí thú y, và tăng hiệu quả quản lý.

Phương Thu