Tag

Nghệ nhân khắc dấu, lưu giữ hồn xưa Hà thành

Người Hà Nội 19/05/2024 14:24
aa
TTTĐ - Ở góc phố Hàng Quạt nằm trong khu 36 phố phường cổ kính của Hà Nội, ông Phạm Ngọc Toàn bao năm qua vẫn giữ nghề khắc dấu. Du khách yêu mến đặt cho Toàn cái tên “Người nắm giữ dấu ấn thời gian”.
Theo dấu chân Bác Hồ “Từ Việt Bắc về Hà Nội”

Lưu giữ chút hồn cốt của Thăng Long

Đi khắp các con phố, nẻo đường Hà Nội, ở đâu cũng thấy "hơi thở" gấp gáp của cuộc sống đô thị hiện đại. Tuy nhiên, ít ai biết được trong lòng của sự hối hả ấy vẫn có những con người cặm cụi tỉa tót cho những “dấu ấn xưa”.

Tại con phố Tô Tịch, Hàng Quạt, có một nghề truyền thống vẫn đang được giữ gìn đó là khắc và bán con dấu gỗ. Tại đây, có một người luôn tâm huyết gìn giữ nghề khắc dấu gỗ của gia đình và từng ngày góp phần bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống của Hà Nội xưa. Nghệ nhân ấy là ông Phạm Ngọc Toàn. Ông được du khách thân thương đặt cho cái tên “Người nắm giữ dấu ấn thời gian”.

Nghệ nhân khắc dấu - người lưu giữ hồn xưa Hà Thành
Nghệ nhân Phạm Ngọc Toàn đang khắc những con dấu trong cửa hàng (Ảnh: Hoàng Lan)

Thả bước trong khu phố cổ, không khó để nhận ra ông Phạm Ngọc Toàn với trang phục giản dị, bao năm vẫn vậy chỉ là chiếc áo phông trắng cùng quần kẻ sọc xanh. Suốt mấy thập kỷ qua, ông luôn cặm cụi, tỉ mỉ, tập trung trên chiếc bàn nhỏ kê trước cửa hàng khắc dấu gỗ Phúc Lợi ngự tại số 6 Hàng Quạt.

Khác với vẻ ngoài trầm lặng, ông Toàn nhiệt tình, nói chuyện với khách rất duyên. Sau khi nồng nhiệt chia tay một khách hàng, chúng tôi may mắn có cơ hội cùng chuyện trò, tâm sự với nghệ nhân và chiêm ngưỡng quá trình tạo ra con dấu gỗ.

Hơn nửa đời gắn bó với nghề, dưới bàn tay khéo léo của ông đã có không biết bao nhiêu con dấu, khuôn hình được ra đời và đi đến nhiều nơi ở trong nước cũng như trên thế giới. Ông Toàn cho biết, khắc dấu gỗ là nghề tổ của gia đình vì thế bản thân ông đã quen với những con dấu từ tấm bé.

“Thật ra, tôi được gắn bó với nghề từ nhỏ. Khi đi học ở trường về, tôi thường mày mò các dụng cụ như đục, dao... rồi học theo bố và ông để làm những cái mình thích”, ông Toàn nhớ lại.

Nghệ nhân khắc dấu - người lưu giữ hồn xưa Hà Thành
Cô bé người Pháp hào hứng chọn con dấu cho riêng mình (Ảnh: Hoàng Lan)

Nếu như trước đây, con dấu gỗ chủ yếu có hình vuông hoặc tròn, khắc chữ triện và một số hoa văn trong tín ngưỡng thì giờ đây để thích nghi với sự phát triển của xã hội và đáp ứng được yêu cầu của khách hàng, những con dấu đã có sự thay đổi về hình dáng và kích thước. Không chỉ vậy, để bắt kịp xu hướng của giới trẻ, người thợ khắc dấu gỗ thủ công còn phải tự mày mò, học hỏi để sáng tạo ra những con dấu có thiết kế độc lạ, ấn tượng.

Để làm ra một con dấu tưởng chừng đơn giản nhưng phải bắt tay vào mới thấy được nét tỉ mỉ, cầu kỳ. Người thợ phải trải qua nhiều công đoạn khác nhau như mài phôi, vẽ phác họa hay chạm khắc rồi tinh chỉnh.

Ông Toàn cho biết, gỗ dùng làm con dấu phải là gỗ thừng mực. Đây là loại thích hợp nhất để làm con dấu bởi chất gỗ nhẹ, mịn và thấm mực đều. Hình khắc trên con dấu có thể mang cá tính riêng của chủ sở hữu hoặc như chứa đựng tâm tư, lời nhắn nhủ, lời chúc... của người tặng.

Ông chia sẻ, bản thân sinh ra trong thời chiến. “Trước kia, những con dấu này chỉ phục vụ cho dân văn phòng, công sở. Từ khi du lịch phát triển thì con dấu này còn trở thành vật kỷ niệm, quà sinh nhật... Nắm bắt xu thế, tôi quay sang làm những hình ảnh về Việt Nam như hoa sen, chùa Một Cột... cũng một phần vì muốn quảng bá cho nền văn hóa nước mình”, ông nói.

Mỗi một con dấu đều được người nghệ nhân thổi hồn vào những ý nghĩa khác nhau. Con dấu nhỏ, sứ mệnh lớn. Không chỉ có khách hàng trong nước, những con dấu thủ công cũng thu hút sự quan tâm đặc biệt của du khách và truyền thông quốc tế.

Đặc biệt, ông Toàn và cửa tiệm khắc dấu gỗ thủ công Phúc Lợi đã xuất hiện trên nhiều chỉ dẫn du lịch bằng tiếng Nhật và tiếng Anh; được lưu truyền là địa điểm nên ghé thăm tại Hà Nội.

Góp phần quảng bá văn hóa Hà Nội

Ông Phạm Ngọc Toàn không chỉ đơn thuần coi khắc dấu là nghề nghiệp. Thông qua công việc tỷ mẩn này, ông gửi gắm mong muốn quảng bá hình ảnh, văn hóa của Thủ đô Hà Nội ra thế giới.

Những năm gần đây, ông Toàn thường xuyên đem con dấu nhỏ tiếp cận giới trẻ. Nghệ nhân Toàn cho rằng: “Đối với khách du lịch, tôi cảm nhận có thể quảng bá văn hóa Việt Nam ra toàn thế giới. Còn đối với giới trẻ, tôi có thể giúp ghi lại những kỷ niệm, dấu ấn riêng của tuổi trẻ”.

Nghệ nhân khắc dấu - người lưu giữ hồn xưa Hà Thành
Hình ảnh Hà Nội trong con dấu của nghệ nhân (Ảnh: Hoàng Lan)

Bạn Phương Linh (Hà Nội) chia sẻ: “Mình có một đam mê là tới những làng nghề Việt Nam, được ngắm nhìn những thứ thuộc về xa xưa. Tuy nhiên, đây là lần đầu mình tới khu phố có người làm con dấu thủ công. Thật tiếc vì mình không biết tới nơi này sớm hơn. Mỗi con dấu đều mang một nét đẹp riêng. Đó chính là nét đẹp văn hóa của Hà Nội, của Việt Nam xưa mà mình nghĩ thế hệ chúng ta ngày nay nên trân trọng”.

Chia sẻ về những khó khăn khi theo đuổi nghề truyền thống, ông Phạm Ngọc Toàn giãi bày: “Nghề khắc dấu thủ công đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận nhưng thu nhập không cao. Hơn nữa, cùng với sự phát triển của công nghệ và sự ra đời của nhiều món đồ chơi thiết kế bắt mắt, hiện đại, nghề khắc dấu truyền thống đã phần nào bị mai một. Cũng chính vì thế mà trong thời gian làm nghề đã có thời điểm tôi định dừng lại để chuyển sang làm nghề khác có thu nhập tốt hơn.

Tuy nhiên, vì nghĩ đây là nghề truyền thống của cha ông để lại cũng như mong muốn quảng bá nét văn hóa của Việt Nam tới bạn bè quốc tế, tôi đã quyết tâm bám nghề đến cùng. Với tôi, khắc dấu là sự tâm huyết và là cách duy trì nét đẹp của gia đình, của Hà Nội…”.

Nghệ nhân khắc dấu - người lưu giữ hồn xưa Hà Thành
Các bạn trẻ hào hứng chọn con dấu cho riêng mình (Ảnh: Hoàng Lan)

Vì vậy, khắc dấu gỗ với người nghệ nhân này không đơn thuần là nghề, mà còn là lưu truyền, lưu giữ, đem cả truyền thống và văn hóa gửi gắm vào con dấu nhỏ bé đem ra thế giới rộng lớn.

Với ông Toàn, sự nổi tiếng không quan trọng mà hơn cả là làm sao giữ được nghề truyền thống trước sự thay đổi của xã hội; làm sao để đưa con dấu ấy mang theo văn hóa Thủ đô, văn hóa Việt ra thế giới. Nghệ nhân Phạm Ngọc Toàn vẫn luôn cho rằng, niềm vui và động lực lớn nhất để gắn bó với nghề là mỗi thành phẩm do bàn tay mình chế tác được khách hàng đón nhận và trân trọng.

Đọc thêm

Ứng dụng công nghệ thông tin vào tuyên truyền hương ước, quy ước Người Hà Nội

Ứng dụng công nghệ thông tin vào tuyên truyền hương ước, quy ước

TTTĐ - "Đa dạng công tác thông tin, tuyên truyền về quy ước; ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin vào các hình thức tuyên truyền". Đó là một trong những giải pháp mà quận Long Biên (Hà Nội) sẽ thực hiện trong thời gian tới nhằm thu hút đông đảo Nhân dân tham gia vào công tác phát huy hương ước, quy ước tại địa phương.
Góp phần giữ gìn và phát huy thuần phong, mỹ tục của Hà Nội Người Hà Nội

Góp phần giữ gìn và phát huy thuần phong, mỹ tục của Hà Nội

TTTĐ - Sáng 11/6, tại Trung tâm Văn hóa quận Tây Hồ, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, chuyên môn nghiệp vụ về công tác xây dựng, thực hiện quy ước, hương ước năm 2024. Hoạt động diễn ra tại cụm số 1 gồm các quận: Tây Hồ, Đống Đa, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Thanh Xuân, Hoàng Mai, Ba Đình.
Màu áo xanh giúp thí sinh vững tâm lý, vượt qua kì thi Nhịp điệu cuộc sống

Màu áo xanh giúp thí sinh vững tâm lý, vượt qua kì thi

TTTĐ - Kỳ thi vào lớp 10 công lập tại Hà Nội diễn ra vào hai ngày thời tiết không được thuận lợi nhưng tất cả những lo lắng, căng thẳng được xoa dịu, giảm đi rất nhiều bởi học sinh và gia đình có sự đồng hành, giúp sức của các đơn vị chức năng, trong đó có màu áo xanh tình nguyện. Vì những hành động chu đáo, ấm áp ấy mà thí sinh vững tâm lý hơn, góp phần đạt kết quả tốt hơn.
Bài 3: "Biến" di sản thành "vàng ròng" trong công nghiệp văn hóa Nhịp điệu cuộc sống

Bài 3: "Biến" di sản thành "vàng ròng" trong công nghiệp văn hóa

TTTĐ - Là kinh đô nhiều đời, Hà Nội là nơi tập trung nhiều di tích, di sản nên thành phố luôn biết kết hợp giữa khai thác, bảo tồn và phát huy giá trị của những nơi này làm giàu thêm văn hóa của mình. Bên cạnh đó, việc đánh thức di sản để những lợi thế ấy tham gia sâu rộng vào đời sống hiện đại, mang đến nguồn lực kinh tế từ phát triển công nghiệp văn hóa.
Bài 2: Mang đến một không gian sống xanh và đậm nét văn hóa Nhịp điệu cuộc sống

Bài 2: Mang đến một không gian sống xanh và đậm nét văn hóa

TTTĐ - Với bề dày lịch sử, với quy hoạch đô thị luôn chú ý tới cây xanh, cải thiện môi trường, giúp người dân gần gũi với thiên nhiên, Hà Nội đã tạo ra cho mình một không gian xanh, đáng sống và đậm nét văn hóa, tạo hứng khởi cho người dân bốn phương về hội tụ và cống hiến.
Bài 1: Đặt con người vào vị trí trung tâm Nhịp điệu cuộc sống

Bài 1: Đặt con người vào vị trí trung tâm

TTTĐ - Kết luận 80 của Bộ Chính trị về Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Đồ án Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 tạo cho Hà Nội những điều kiện vô cùng thuận lợi để xây dựng Thủ đô văn hiến. Đây có thể ví như là “chắp cánh” thêm cho vùng đất rồng bay tiếp tục tỏa rạng hào khí Thăng Long trong hôm nay và mai sau.
Thợ điện EVNHANOI không quản ngại cứu người gặp nạn Người Hà Nội

Thợ điện EVNHANOI không quản ngại cứu người gặp nạn

TTTĐ - Theo nội dung thư cảm ơn gửi tới Tổng công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI), anh Nguyễn Việt Anh - Thợ điện Thủ đô đã có hành động đẹp, cứu cháu Nguyễn Đăng Giang không may bị tai nạn giao thông đến bệnh viện kịp thời.
Trách nhiệm, tận tâm để người dân sớm ổn định cuộc sống... Nhịp điệu cuộc sống

Trách nhiệm, tận tâm để người dân sớm ổn định cuộc sống...

TTTĐ - Các cấp, các ngành của Hà Nội đã hết sức trách nhiệm, tận tâm, chung tay, dồn lực khắc phục hậu quả đám cháy tại Trung Kính. Sự kịp thời, nhanh chóng này góp phần xoa dịu nỗi đau đồng thời tăng thêm niềm tin yêu vào cán bộ của Nhân dân Thủ đô, khắc họa hình ảnh chính quyền vì Nhân dân phục vụ.
Tôn vinh trí thức, phát triển khoa học công nghệ của Thủ đô Người Hà Nội

Tôn vinh trí thức, phát triển khoa học công nghệ của Thủ đô

TTTĐ - Được sự quan tâm của lãnh đạo thành phố, Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Hà Nội đã từng bước phát triển, góp phần tôn vinh trí thức, phát triển khoa học công nghệ để xây dựng Thủ đô phát triển. Điều này cũng cho thấy chính sách trọng dụng trí thức, phát huy nhân lực chất lượng cao của Hà Nội hết sức đúng đắn và hiệu quả.
Cần thẳng thắn và trách nhiệm hơn trước nguy cơ mất vệ sinh an toàn thực phẩm Sức khỏe

Cần thẳng thắn và trách nhiệm hơn trước nguy cơ mất vệ sinh an toàn thực phẩm

TTTĐ - Để xảy ra ngộ độc thực phẩm hoặc nhẹ hơn là rối loạn tiêu hóa hay đơn giản chỉ là khó chịu khi ăn đôi khi cũng do chúng ta cả nể, dễ tính. Trước những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và vì sự văn minh, vì thói quen sử dụng thực phẩm một cách an toàn, chúng ta cần thẳng thắn và có trách nhiệm hơn trước những vấn đề mà mình gặp phải.
Xem thêm