Nét duyên phụ nữ Hà Nội

Khơi nguồn văn hóa từ những điều nhỏ bé

Một nền văn hóa, một xã hội văn minh được hình thành từ những điều nhỏ bé nhưng mang tính nhân văn sâu sắc trong mỗi gia đình - tế bào của xã hội. Ở đó, người phụ nữ Hà Nội có vai trò thiêng liêng, là người vợ, người mẹ, người bà, người đưa “nếp nhà” vào từng đường nét hành vi của thế hệ sau.

Đó là những bài học đầu đời về lời chào, cái cúi đầu, lời cảm ơn và xin lỗi, cách ăn, cách nói, cách đi đứng... Những thói quen nhỏ này qua thời gian sẽ trở thành phản xạ văn hóa nếu được nuôi dưỡng đúng. Chẳng hạn như khi ăn không nói lớn tiếng, khi ngồi tư thế ngay thẳng; khi đi trên phố nên nhường đường, không chen lấn.

Phụ nữ Hà thành nêu gương lan tỏa văn hóa người Hà Nội

Phụ nữ Hà Nội không chỉ dạy con cái biết những quy tắc lễ nghĩa mà còn truyền cảm hứng bằng tình yêu với lịch sử, với văn hóa Hà Nội. Việc kể chuyện Hà Nội xưa về những phố hàng, đình chùa, cầu Long Biên, hồ Hoàn Kiếm... là cách làm mà nhiều bà mẹ, cô giáo, người lớn tuổi lựa chọn để tạo cho trẻ em một kết nối cảm xúc với nơi mình sinh ra, lớn lên.

Buổi tối, khi ánh đèn vàng bên khung cửa sổ, ông bà kể chuyện lịch sử, mẹ kể về truyền thống gia đình là lúc mà tâm hồn các con nhẹ nhàng thấm đẫm văn hóa. Từ đó, trẻ em trưởng thành với lòng yêu quê hương, trách nhiệm với cộng đồng, với Thủ đô.

Môi trường sống lành mạnh, cảnh quan đô thị xanh, ngõ phố sạch sẽ không chỉ là nhu cầu thẩm mỹ, mà còn là biểu hiện của văn minh đô thị. Trong thực tế, phụ nữ Hà Nội đã và đang đóng vai trò ngày càng lớn trong phong trào này.

Các chi hội phụ nữ phường, các tổ dân phố thường đứng ra tổ chức ngõ phố tự quản, trong đó phụ nữ trách nhiệm chính trong việc dọn rác, quét lá, vệ sinh chung, sắp xếp đồ dùng trong ngõ, nuôi cây xanh, trồng hoa trước cửa nhà.

Không chỉ làm sạch, đẹp, chị em còn góp ý xây dựng hệ thống thùng rác nhỏ, đặt đúng nơi quy định, có nắp đậy; vẽ tranh tường tuyên truyền, vận động hàng xóm không xả rác bừa bãi; thiết kế hệ thống đèn chiếu sáng nhỏ để ban đêm ngõ phố an toàn, sạch sẽ. Cứ như vậy, qua từng ngõ nhỏ, từng con phố, văn minh đô thị được vun đắp.

Chợ là nơi giao thương, trao đổi, sinh hoạt kinh tế văn hóa rất đậm đặc. Khi chợ, trung tâm thương mại văn minh, sạch đẹp sẽ cải thiện đáng kể diện mạo đô thị và chất lượng cuộc sống người dân. Phụ nữ Hà Nội vốn đóng vai trò lớn trong hoạt động chợ bởi họ là người bán, là người tiếp xúc thường xuyên, là người tiêu dùng, vì vậy phong trào chợ văn minh có sự tham gia rất tích cực của họ.

Hầu hết tiểu thương trong các chợ truyền thống đều là phụ nữ hoặc do phụ nữ quản lý gian hàng. Khi có các quy định, hướng dẫn về vệ sinh, tổ chức phân loại rác, thời gian dọn dẹp vệ sinh, việc không lấn chiếm lối đi chợ... các bà, các chị là người tiên phong thực hiện.

Những tiểu thương giữ gìn gian hàng sạch sẽ, sắp xếp hàng hóa ngăn nắp, có mái che hợp lý, tránh lấn chiếm đường đi không những tạo thuận lợi cho khách mà còn làm cho chợ trở nên gọn gàng, thoáng đãng.

Thái độ phục vụ khách hàng của các nữ tiểu thương cũng trở thành một nét văn hóa mang tính đặc trưng của Hà thành. Nhiều năm trở lại đây, điều này được cải thiện rõ rệt qua việc người bán hàng chu đáo, lịch sự; không hét to, không chèo kéo; biết nói lời cảm ơn khi khách mua hàng; nếu khách không mua vẫn giữ thái độ tôn trọng.

Điều này khiến người Hà Nội nói chung và những khách du lịch đến Hà Nội có cảm giác yên tâm khi được đến với một môi trường văn minh, lịch sự.

Trao truyền nếp ứng xử văn minh

Điều làm nên thiện cảm giữa con người với con người, giúp họ gắn bó với nhau nhiều hơn chính là lối ứng xử. Ứng xử vừa bao trùm mọi hoạt động trong đời sống, sinh hoạt, làm việc của mỗi cá nhân vừa thể hiện chính bản thân con người ấy. Do đó, trong việc xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh không thể thiếu công tác bồi đắp về ứng xử.

Qua hơn 8 năm thực hiện các quy tắc ứng xử tại nơi công cộng và quy tắc ửng xử dành cho công chức, viên chức, người lao động trên địa bàn thành phố Hà Nội do UBND thành phố ban hành, văn minh của người Hà Nội được nâng lên đáng kể, điều đó cũng một phần nhờ vào những người phụ nữ Thủ đô.

Khi sử dụng phương tiện giao thông, phụ nữ thường là người nhắc nhở con cái đội mũ bảo hiểm, đi đúng làn đường, không lấn đường, không vượt ẩu. Trên các phương tiện công cộng như xe buýt, tàu điện (nếu có), khi lên xuống xe, phụ nữ với lòng trắc ẩn và bản tính hay quan sát của mình sẽ rất chú ý nhường chỗ cho người già, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ - những hành động nhỏ nhưng có sức lan tỏa lớn.

Từ trong gia đình, người phụ nữ trao truyền các nếp ứng xử văn hóa thông qua việc dạy con lễ phép, tình cảm với gia đình, người thân, hàng xóm, thầy cô giáo, hòa nhã với bạn bè. Tại không gian công cộng người phụ nữ hướng dẫn và nêu gương cho con cái thực hành các quy tắc ứng xử. Tại cơ quan, công sở, người phụ nữ bằng sự mềm mại, khéo léo, tinh tế của mình đã mang đến lối ứng xử chuẩn mực và hoàn thành tốt những công việc được giao.

Trước sự phát triển nhanh của công nghệ, mạng xã hội, internet, phụ nữ Hà Nội cũng thích nghi bằng cách truyền tải văn hóa, nét đẹp ứng xử qua kênh số như đăng tải video, clip nhỏ về cách ứng xử lịch sự, lời nhắc nhở sử dụng mạng xã hội có văn hóa, không nói xấu, không phát tán tin giả... đạt hiệu quả rất cao.

Tất cả những điều đó tạo nên những nét duyên riêng biệt của người phụ nữ Thủ đô mà không nơi nào có được. Nét duyên phụ nữ Hà Nội là cái đẹp sống động, thấm đẫm từng hơi thở của cuộc sống hằng ngày. Đó là vẻ đẹp của lòng hiếu khách, của tấm lòng biết kính trọng người lớn, yêu quý người trẻ, biết giữ gìn truyền thống mà không cổ hủ, biết đổi mới mà không đánh mất nguồn gốc.

Trong ngõ nhỏ, trong chợ, trong cơ quan, trên mạng xã hội, phụ nữ Hà thành mang theo cái duyên riêng của mình và hơn thế, mang theo trách nhiệm với văn hóa Thủ đô. Họ là những người dệt nên mạng lưới giá trị - những loại giá trị tưởng như giản dị nhưng vô cùng quý giá về thái độ sống, lời nói, hành vi, mối quan hệ giữa người với người.

Hương Thu