“Xóa mù” công nghệ số: Nhiệm vụ chiến lược trong kỷ nguyên mới

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu phát động phong trào "Bình dân học vụ số" tại Đại học Bách khoa Hà Nội ngày 26/3/2025

Thế hệ trẻ - đội ngũ tiên phong trong kỷ nguyên số

Thế giới đang bước vào một thời đại phát triển đột phá chưa từng có về khoa học và công nghệ kỹ thuật. Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ sinh học, điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT)... đang nhanh chóng tái định hình lối sống, cách làm việc và giao tiếp trên toàn cầu. Trong bối cảnh đó, “xóa mù” công nghệ số không chỉ là nhiệm vụ giáo dục mà là chiến lược để bảo vệ đất nước, nâng cao năng lực quốc gia.

Trong đặc thù của kỷ nguyên số, thế hệ trẻ luôn giữ vai trò trung tâm. Họ được ví như rường cột quyết định sự hưng thịnh của dân tộc. Trong xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, thế hệ trẻ Việt Nam cần hơn bao giờ hết sự sáng tạo, tư duy phản biện và khả năng xử lý nhạy bén những thay đổi về công nghệ. Đó là điều kiện tiên quyết để Việt Nam có thể tận dụng được “cơ hội vàng” của thời đại, vượt qua thách thức, chủ động hội nhập và phát triển.

Thanh niên không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn cần vững về đạo đức, có tinh thần trách nhiệm, năng lực công dân số và khả năng thích nghi cao. Việc đưa nội dung công nghệ, lập trình, kỹ năng số, an toàn thông tin… vào trường phổ thông và đại học là điều kiện cần thiết để trang bị cho thế hệ trẻ hành trang hội nhập quốc tế.

Đặc biệt, thanh niên cần được tạo điều kiện tham gia vào các chương trình đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp công nghệ và các lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo, chuỗi khối (blockchain), tự động hóa, thiết kế chip bán dẫn… Đây không chỉ là cơ hội nghề nghiệp mà còn là trách nhiệm đối với sứ mệnh phát triển giàu mạnh, văn minh, thịnh vượng của dân tộc Việt Nam.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng các sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội

Phong trào "Bình dân học vụ số" - đòn bẩy kiến tạo xã hội số toàn diện

Phong trào "Bình dân học vụ số" là lời đáp mang tính thời đại cho nhiệm vụ xóa mù công nghệ số; kế thừa tinh thần của phong trào "Bình dân học vụ" năm xưa, nhưng được đặt trong một bối cảnh hoàn toàn mới: Kỷ nguyên số, nơi công nghệ là ngôn ngữ phổ thông của phát triển.

Phong trào này đang được triển khai rộng khắp cả nước với sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền các cấp, các tổ chức đoàn thể, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng khởi nghiệp. Mục tiêu không chỉ là đưa công nghệ tới từng người dân mà còn khơi dậy tinh thần học tập suốt đời, xây dựng một lực lượng người dân có kỹ năng số, có thể làm chủ các tiện ích số trong cuộc sống, từ thanh toán điện tử đến khai báo y tế, từ làm việc từ xa đến học tập trực tuyến.

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh giữ vai trò nòng cốt trong việc triển khai phong trào này. Những chương trình đào tạo kỹ năng số cho thanh niên nông thôn, những lớp học online về AI, an toàn thông tin, tư duy số… đang được tổ chức rộng rãi từ thành thị đến nông thôn, miền núi. Đặc biệt, các mô hình “thanh niên tình nguyện số”, “trạm kỹ năng số lưu động” đang trở thành điểm sáng trong việc đưa tri thức công nghệ đến với người dân ở mọi vùng miền.

Song hành với đó là sự nỗ lực của các trường đại học, viện nghiên cứu, các doanh nghiệp công nghệ trong việc đào tạo lại lực lượng lao động, nâng cao năng lực số, hướng tới xây dựng xã hội số toàn diện và bền vững. Không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số.

Bí thư Thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy phát biểu tại lễ phát động phong trào và ra mắt nền tảng "Bình dân học vụ số" tại Đại học Bách khoa Hà Nội ngày 26/3/2025

Giáo dục chính là nền móng cho mọi sự thay đổi. Việc đổi mới hệ thống giáo dục theo hướng phát triển toàn diện, lấy người học làm trung tâm, chú trọng phát triển tư duy phản biện, năng lực sáng tạo, kỹ năng số và ứng dụng công nghệ hiện đại là con đường tất yếu.

Hệ thống giáo dục phải được đổi mới sâu rộng, không chỉ dừng lại ở phương pháp giảng dạy, mà còn là cách thức tiếp cận kiến thức, cách đánh giá năng lực người học và cách kết nối giữa nhà trường - gia đình - xã hội - doanh nghiệp. Những nội dung về khoa học máy tính, tư duy lập trình, công nghệ mới cần sớm trở thành môn học chính thức từ bậc tiểu học đến đại học.

Trong bài viết “Học tập suốt đời”, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, không một nền giáo dục nào có thể đáp ứng mọi nhu cầu tri thức của con người nếu không có tinh thần tự học, khát vọng vươn lên và sự chủ động làm mới bản thân của từng cá nhân. Học tập suốt đời không còn là một khẩu hiệu mà là điều kiện sống còn để mỗi người dân thích ứng và phát triển.

Đồng thời, việc tập trung hoàn thiện thể chế, pháp luật về công nghệ số, chuyển đổi số, giáo dục số là điều kiện tiên quyết. Đây phải là “đột phá của đột phá”, là nền tảng để Việt Nam xây dựng một xã hội hiện đại, phát triển dựa trên tri thức và công nghệ, nơi “chính sách thông thoáng, hạ tầng thông suốt, quản trị thông minh” trở thành tiêu chuẩn của mọi cấp quản lý.

Thủ tướng Phạm Minh Chính tham quan triển lãm mô hình hệ sinh thái đại học số

Trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia

Hướng tới năm 2045, Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, có mức thu nhập cao. Đây không chỉ là khát vọng mà là cam kết chính trị, là sứ mệnh lịch sử của toàn dân tộc. Trong lộ trình đó, thế hệ trẻ đóng vai trò quyết định.

Bài viết “Tương lai cho thế hệ vươn mình” của Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Phát triển con người, đặc biệt là thế hệ trẻ, là vấn đề mang tính chiến lược, có ý nghĩa quyết định đến sự thành công của đất nước. Đầu tư cho thanh niên hôm nay chính là đặt nền móng cho quốc gia ngày mai.

Để thực hiện mục tiêu lớn ấy, Việt Nam cần xây dựng lực lượng tinh hoa trong giới trẻ - những con người không chỉ thông thạo công nghệ mà còn có bản lĩnh chính trị, văn hóa nhân văn, lòng yêu nước và trách nhiệm công dân. Họ sẽ là nhân tố xung kích trong công cuộc chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng.

Cùng với đó, các cấp ủy Đảng, chính quyền và toàn xã hội cần có chính sách đồng bộ để khơi dậy, phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng hiệu quả tài năng trẻ. Tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh cần tiếp tục giữ vững vai trò là “trường học xã hội” cho thanh niên, là nơi hun đúc lý tưởng cách mạng, truyền cảm hứng sáng tạo và phát huy cao nhất vai trò của đoàn viên, thanh niên trong thời đại mới.

Đoàn viên, thanh niên chính là lực lượng tiên phong trong phong trào "xóa mù" số

Kỷ nguyên mới đang mở ra trước mắt. Một kỷ nguyên của chuyển đổi, hội nhập, đổi mới và phát triển. Để không tụt lại phía sau, Việt Nam không có lựa chọn nào khác ngoài việc “xóa mù” công nghệ số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, lấy thanh niên làm trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia. Đó chính là con đường để đất nước ta sánh vai với các cường quốc năm châu, như Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu hằng mong muốn.

Hoàng Châu