Bài 175: Loạn thương hiệu đặc sản

>> Xây dựng người Hà Nội văn minh, thanh lịch:
Bài 174: Trà đá vẫn “xâm lấn” vỉa hè

Đi khắp các chợ Hà Nội, đâu đâu người ta cũng thấy bán đậu Mơ. Những bìa đậu nhỏ bằng bàn tay, bé hơn bìa đậu thông thường nhưng giá tương tự. Nhiều người mua thứ đậu này bởi đây là đặc sản nổi tiếng của Hà Nội. Người bán, người mua đều “mặc định” đây là đậu Mơ nhưng thực chất chỉ là đậu làm theo hình dáng của đậu Mơ mà thôi. Còn đậu phụ làm tại Kẻ Mơ nổi tiếng thì theo những người làm nghề gia truyền hiếm hoi còn lại, đậu làm không đủ bán.

Quanh Hồ Tây hàng trăm quán ốc “đỏ đèn” mỗi ngày, cửa hàng nào cũng ghi “ốc Hồ Tây” nhưng có đúng là ốc của hồ Tây hay không thì hẳn ai cũng hiểu. Với tốc độ tiêu thụ nhiều như vậy, ốc hồ Tây sao kịp… lớn. Đó là chưa kể việc khai thác ốc và thủy sản của hồ Tây đâu phải cứ muốn mà làm được. Vậy mà rất nhiều người đi qua hồ vui vẻ, hào hứng khi mua được cá hồ do người dân tại đó “vừa câu lên, còn giãy đành đạch” với giá tưởng là hời. Thì đúng cá còn trong vợt, trong lưới, còn tươi nguyên nhưng về nhà nấu lên ăn thấy thịt bở như nuôi cám tăng trọng. Người sống lâu năm ở đó tiết lộ, cá được chuyển ở nơi khác về, cho vào lưới để “gắn mác” hồ Tây cho bán giá cao hơn giá chợ.

Cửa hàng bán ô mai Tiến Thịnh trên phố Hàng Đường - Hà Nội

Ai ở xa về Hà Nội hoặc người Hà Nội đi đến nơi khác rất muốn mang những thứ đặc trưng của nơi mình sinh sống để làm quà cho bạn bè, người thân. Cốm Vòng, ô mai Hàng Đường hay bánh cốm là những lựa chọn đầu tiên. Không phải ai cũng có thời gian để đến tận nơi, tìm vào đúng địa chỉ sản xuất ra món ăn ngon đúng hiệu, làm nên tên tuổi của món ăn ấy. Chính vì thế, nếu đi dọc đường Xuân Thủy (Cầu Giấy) hỏi mua cốm, chắc chắn 100% người bán nói là Cốm Vòng, còn cốm có được làm tại làng Vòng hay không thì chỉ có… người bán biết. Tương tự, dịp gần Tết như thế này, người ta nhớ nhiều nhất đến ô mai. Cả phố Hàng Đường bán ô mai, rải rác khắp Hà Nội cũng có rất nhiều cửa hàng bán ô mai, đa phần đều đề biển là ô mai Hàng Đường nhưng mấy ai biết ô mai ngon đích thực được nhiều người “bình chọn” và cũng khá lâu đời chính là cửa hàng Gia Lợi ở số 8 và Tiến Thịnh ở số 21. Hay như bánh cốm ở phố Hàng Than, rất nhiều cửa hàng tên na ná như Yên Ninh, Nguyên Minh… nhưng chỉ có hiệu Nguyên Ninh ở số 11 dốc Hàng Than mới là cửa hàng lâu đời, có uy tín nhất.

Nói về việc “nhái” tên cửa hàng, ngày trước, khi thịt chó còn “thịnh vượng” ở Nhật Tân, khách hàng đến đây sẽ như lạc vào “rừng” với những tấm biển hiệu “Anh Tú chính hiệu”, “Anh Tú nguyên gốc”, “Anh Tú đảm bảo”… Bây giờ, khắp cả Hà Nội nhan nhản các hàng “Phở Cồ”. Hết “Cồ Cử”, “Cồ Nam” lại đến “Phở Cồ chính hiệu”, “Phở Cồ chính gốc Nam Định”… chẳng biết đâu mà lần. Ai đến Chùa Hương ngoài việc dâng hương lễ Phật, ngoạn cảnh còn bị “tra tấn” bởi hàng loạt loa giới thiệu sản phẩm bánh củ mài và các biển hiệu củ mài “Chú Béo”, “Chú Béo chính hiệu”, “Chú Béo đầu tiên”… mà không khỏi ngạc nhiên tại sao người ta phải cứ nhái theo “Chú Béo” mà không tự tạo ra một cửa hiệu riêng của mình?

Rất nhiều người biết làng húng Láng nổi tiếng đi vào ca dao “Vải Quang, húng Láng, ngổ đầm/ Cá rô Đầm Sét, sâm cầm Hồ Tây” đã thất truyền từ lâu nhưng ra chợ hỏi húng Láng kiểu gì người bán cũng khăng khăng khẳng định chắc nịch đó là húng Láng. Còn rất nhiều địa chỉ ẩm thực, những món ăn mới đã và đang làm nên sự phong phú, góp thêm những điểm nhớ cho Hà Nội, nhưng nương theo đó cũng rất nhiều cửa hàng làm ăn theo kiểu “thấy người ta ăn khoai cũng vác mai đi đào”, kinh doanh nguyên mặt hàng ấy và lấy tên tương tự, thậm chí y nguyên như vậy. Điều này cho thấy sự không sòng phẳng trong kinh doanh. Nhiễu loạn các thương hiệu khiến người bán hàng chịu thiệt mà chính khách hàng cũng không tìm đúng được nơi mua hàng ngon, giảm sút uy tín của mặt hàng đó.

Lâu dần sự “ăn theo” này sẽ dẫn đến tình trạng thui chột sự sáng tạo, kìm hãm sự phát triển của nhau. Thực tế cho thấy khi tạo nên thương hiệu của riêng mình, người bán hàng sẽ sống lâu bền với con đường mình chọn. Trong khi việc quản lý thương hiệu còn chưa được hiệu quả thì bản thân mỗi người bán hàng, mỗi người làm nghề hãy tự ý thức văn hóa kinh doanh của mình. Đừng nên nương nhờ sự thành công của người khác mà hãy tự mở lối cho riêng mình thì mới lâu bền và hiệu quả.

(Còn nữa)

Cẩm Tú