Người đặc biệt đứng sau tổ hợp sáng tạo nổi tiếng Đoài Creative

Ra đời từ tình yêu kiến trúc truyền thống

Chia sẻ với phóng viên báo Tuổi trẻ Thủ đô, anh Khuất Văn Thắng cho biết anh là nhà thiết kế cảnh quan, với niềm yêu thích đặc biệt dành cho kiến trúc truyền thống và những ngôi nhà vườn Bắc Bộ. Trong một lần về Đường Lâm cách đây 16 năm, anh mua được một mảnh đất nhỏ với dự định ban đầu là làm homestay.

“Đó là một nghề rất đáng trân trọng, nếu không duy trì thì sẽ mất đi” anh Thắng chia sẻ (Ảnh: Phương Đông)

Tuy nhiên, trong quá trình tìm hiểu và triển khai, anh nhận ra rằng nếu chỉ làm du lịch lưu trú đơn thuần thì chưa đủ gắn bó với Đường Lâm. Khi tìm mua khung nhà gỗ và làm việc với thợ trong làng, anh đặc biệt ấn tượng với những người thợ lớn tuổi, những nghệ nhân có tay nghề phục dựng và bảo tồn nhà cổ.

Từ đó, anh quyết định từ bỏ ý định làm homestay, chuyển hướng sang dựng xưởng, thu gom những ngôi nhà cũ, vật liệu cũ để phục dựng và tái sinh chúng trong những không gian mới.

Đoài Creative vì thế hình thành từ chính sự trân trọng ấy, chứ không phải từ một mô hình du lịch được sao chép. Trong thiết kế, anh Thắng kiên trì với ba yếu tố cốt lõi: Bản sắc văn hóa, vật liệu địa phương và hình thái kiến trúc truyền thống.

Đá ong, gạch cũ, ngói cổ, gỗ cũ… được thu gom từ chính ngôi nhà trong làng, đưa trở lại không gian sống mới theo tinh thần “tái sinh”. Theo anh, kiến trúc xanh không chỉ là trồng nhiều cây xanh, mà còn nằm ở việc tái sử dụng vật liệu cũ, hạn chế sản xuất mới, từ đó giảm tác động đến môi trường.

Những viên ngói cũ được Đoài thu mua lại để cho du khách vẽ trải nghiệm (Ảnh: Phương Đông)

Hiện nay, tổ hợp Đoài có năm cơ sở, bao gồm ba không gian du lịch về Đoài và hai nhà hàng tại làng Mông Phụ và Cam Lâm. Mỗi không gian có cách thể hiện khác nhau, nhưng đều giữ chung tinh thần gần gũi, tự nhiên, không màu mè và tôn trọng giá trị nguyên bản của vật liệu cũ.

Tình yêu gắn liền với cộng đồng

Không chỉ dừng lại ở kiến trúc và không gian, Đoài Creative được anh Thắng định hình như một tổ hợp sáng tạo gắn chặt với cộng đồng địa phương. Toàn bộ nhân sự làm việc tại đây đều là con em trong làng, cùng tham gia phát triển du lịch văn hóa ngay trên chính quê hương mình.

Một trong những hướng đi khác biệt của Đoài là đặt con người làm trung tâm của hoạt động sáng tạo. Trong nhiều năm qua, Đoài duy trì các lớp học vẽ miễn phí cho trẻ em địa phương vào mỗi sáng thứ Bảy, tổ chức các hoạt động dịp Quốc tế Thiếu nhi, Trung thu, Noel dành riêng cho con em trong làng.

Song song với đó là chương trình “Ký họa mừng xuân” dành cho người cao tuổi, nơi các họa sĩ được mời về vẽ chân dung, tặng tranh và chúc thọ các cụ, những “thế hệ vàng” lưu giữ ký ức văn hóa của Đường Lâm.

Các bạn nhỏ trong làng tham gia rước đèn tại workshop “Trăng Thơ Xứ Đoài” trong dịp tết Trung Thu (Ảnh: Fanpage Đoài Creative)

Ở khía cạnh du lịch, Đoài hiện là một trong những tổ hợp thu hút phần lớn du khách khi đến làng cổ. Theo anh Thắng, khoảng 80 - 90% du khách đến Đường Lâm đều tham gia ít nhất một hoạt động tại Đoài, từ cà phê, ẩm thực, lưu trú, trải nghiệm sáng tạo đến xem trình diễn nghệ thuật rối bóng.

Rối bóng là một trong những loại hình trình diễn sáng tạo mang dấu ấn riêng của Đoài. Từ những câu chuyện dân gian, ký ức làng quê và trò chơi truyền thống, Đoài xây dựng nên một chương trình rối bóng không trùng lặp với bất kỳ mô hình nào khác.

Theo anh Thắng “đây là loại hình khiến nhiều du khách, đặc biệt là khách quốc tế, bất ngờ bởi cách kể chuyện và hình thức trình diễn hoàn toàn mới” (Ảnh: Fanpage Đoài Creative)

Bên cạnh đó, Đoài Creative còn phát triển không gian “Đoài Community” một không gian sáng tác dành cho nghệ sĩ, họa sĩ lưu trú và sáng tác dựa trên cảm hứng từ văn hóa, khí hậu và đời sống của Đường Lâm.

Nhiều triển lãm, sự kiện nghệ thuật đã được tổ chức tại đây, góp phần đưa Đường Lâm dần trở thành một điểm đến văn hóa, sáng tạo thay vì chỉ là nơi tham quan trong ngày.

Đường Lâm hiện đang trong quá trình chuyển mình từ một làng di tích sang một điểm đến du lịch văn hóa đúng nghĩa. “Di sản chỉ thực sự sống khi gắn với đời sống và sinh kế của người dân”, anh nhấn mạnh (Ảnh: Lan Anh)

Với Đoài Creative, sáng tạo không nằm ở việc làm mới bằng mọi giá, mà ở cách giữ lại tinh thần cốt lõi của làng quê, để văn hóa truyền thống tiếp tục được kể lại bằng những hình thức phù hợp với đời sống hiện đại.

Phương Đông - Lan Anh - Khánh Vinh