Đoàn kết, xây dựng văn minh đô thị qua từng nếp ứng xử

Tạo chuyển biến rõ nét trong hành vi ứng xử nơi công cộng

Những năm gần đây, Thủ đô liên tục đẩy mạnh các hoạt động xây dựng nếp sống văn minh, trong đó tập trung vào việc nâng cao ý thức, hành vi ứng xử của mỗi công dân khi tham gia đời sống xã hội. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” trở thành một trong những giải pháp quan trọng, tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động.

Những ngõ phố sạch đẹp của Thủ đô

Ở nhiều địa phương,việc xếp hàng nơi công cộng, giữ gìn vệ sinh đường phố, ứng xử lịch thiệp trong giao tiếp hay chủ động hỗ trợ du khách… đã được đưa vào sinh hoạt của các tổ dân phố, trở thành tiêu chuẩn thi đua giữa các hội, đoàn thể.

Xây dựng môi trường văn hóa trong cộng đồng được triển khai cụ thể bằng các mô hình sáng tạo và hiệu quả. Thành phố đã ban hành các bộ tiêu chí đánh giá cụ thể hóa Nghị định 86/NĐ-CP về khung tiêu chuẩn và trình tự, xét tặng danh hiệu văn hóa; Quyết định số 04/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về đánh giá xét công nhận đạt chuẩn đô thị văn minh.

Nội dung xây dựng các mô hình văn hóa trên được triển khai gắn với các phong trào thi đua “Người tốt, việc tốt”, phong trào “Toàn dân rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”, “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, công tác phòng, chống tệ nạn xã hội và các loại tội phạm, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, tang và lễ hội, công tác vệ sinh môi trường, việc ứng dụng công nghệ thông tin với các mô hình tiêu biểu.

Đó là: “Thôn, tổ dân phố thông minh”, “Thôn, tổ dân phố 5 không, 3 sạch”, “Tổ dân phố, thôn không ma túy”; xây dựng và giữ gìn Ngõ phố sáng - xanh - sạch - đẹp”...

Thành phố tổ chức tuyên truyền quy tắc ứng xử trên nền tảng công nghệ số; nâng cao chất lượng tuyên truyền về văn hoá người Hà Nội, văn hoá ứng xử phát sóng trong các chuyên đề, chuyên mục trên hệ thống truyền thanh, truyền hình góp phần đưa 2 quy tắc đi vào cuộc sống, nâng cao ý thức cán bộ, người dân trong văn hoá ứng xử nơi công sở và các điểm công cộng.

Nhờ vậy, trong đời sống đô thị Hà Nội, những hành vi ứng xử thiếu chuẩn mực từng gây bức xúc như chen lấn, vứt rác bừa bãi, lời nói thiếu kiềm chế… dần giảm rõ rệt. Bộ mặt đô thị vì thế văn minh hơn, an toàn hơn, phù hợp với vị thế của Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Xây dựng nền tảng văn hóa bền vững của Thủ đô

Tại các phường, xã của người Hà Nội, chính quyền và người dân còn chủ động gắn phong trào văn hóa với các nhiệm vụ trọng tâm: Phòng chống tệ nạn xã hội, bạo lực gia đình, tảo hôn, mê tín dị đoan.

Các hoạt động cộng đồng gắn kết tình đoàn kết trong khu dân cư, tổ dân phố của phường, xã (Ảnh minh họa)

Tại các khu dân cư, các tổ tự quản, tổ hòa giải, câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững. Những mô hình này đóng vai trò “tai mắt” trong cộng đồng, kịp thời phát hiện mâu thuẫn gia đình, dấu hiệu bạo lực hay các điểm tụ tập nghi vấn, qua đó ngăn chặn rủi ro từ sớm.

Công tác phòng, chống bạo lực gia đình được triển khai bằng nhiều hình thức linh hoạt: Truyền thông tại khu dân cư, tư vấn pháp lý, hỗ trợ tâm lý, can thiệp khẩn cấp… Nhờ vậy, nhiều vụ việc được hóa giải kịp thời, hạn chế tác động tiêu cực đến trẻ em và phụ nữ.

Song song đó, việc tuyên truyền về tác hại của tảo hôn và loại bỏ mê tín dị đoan được triển khai thường xuyên ở cả vùng nội thành lẫn ngoại thành. Các buổi sinh hoạt chuyên đề tại nhà văn hóa, trường học, điểm sinh hoạt cộng đồng giúp người dân tiếp cận thông tin đúng đắn, nâng cao hiểu biết pháp luật và xây dựng lối sống lành mạnh.

Việc gắn phong trào xây dựng đời sống văn hóa với nếp sống văn minh và phòng, chống tệ nạn không chỉ mang tính vận động mà còn tạo thế trận văn hóa ngay từ cơ sở. Đây là “lá chắn mềm” giúp mỗi gia đình, mỗi tổ dân phố tự bảo vệ mình, tự điều chỉnh hành vi, từ đó hình thành môi trường xã hội lành mạnh, an toàn.

Đặc biệt, khi truyền thống văn hóa Hà Nội gặp gỡ tinh thần chủ động của thời đại mới, sự tham gia của người dân trở thành động lực quyết định. Mỗi hành vi đẹp, mỗi khu dân cư bình yên chính là “viên gạch” góp phần xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc.

Trong bối cảnh Hà Nội hướng tới mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa, xây dựng đô thị thông minh và nâng cao chất lượng sống, phong trào này chính là nền tảng quan trọng. Nó khẳng định rằng: Phát triển bền vững phải bắt đầu từ văn hóa, từ con người, từ cộng đồng dân cư.

Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” vì thế đóng vai trò như sức đề kháng văn hóa, tạo cơ chế tự bảo vệ trước những tác động tiêu cực từ bên ngoài. Ngay tại phường, xã, mỗi hành vi ứng xử đẹp, mỗi khu dân cư bình yên trở thành “viên gạch nhỏ” trong quá trình xây dựng Hà Nội trở thành đô thị thông minh, hấp dẫn, giàu bản sắc.

Từ không gian nhỏ nhất như gia đình, ngõ phố đến không gian lớn phường, xã, thành phố, nếp sống văn minh được định hình bằng sự tham gia của mỗi người dân thông qua vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể.

Không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn giá trị truyền thống, phong trào còn tạo nền tảng để Hà Nội phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa, kinh tế đêm… bởi một thành phố văn minh bắt đầu từ chính những cư dân văn minh.

Đó chính là nền tảng vững chắc để xây dựng văn minh đô thị toàn diện, văn hóa người Hà Nội đậm đà bản sắc từ những nếp ứng xử được từng cá nhân và cả cộng đồng chú ý, quan tâm và thực hành liên tục không ngừng nghỉ.

Hương Thu