Bản lĩnh khắc mốc son lịch sử, lòng tự hào tiếp bước tương lai

Giữ vững cốt cách Thăng Long ngàn năm văn hiến

“Điện Biên Phủ trên không” không chỉ là một chiến thắng mang tầm vóc chiến lược, mà còn là phép thử khắc nghiệt đối với bản lĩnh của Hà Nội - trái tim của cả nước. Trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, không quân Mỹ huy động lực lượng hiện đại bậc nhất, liên tục đánh phá Thủ đô bằng những đợt B-52 rải thảm, với ý đồ khuất phục ý chí của một thành phố nghìn năm văn hiến.

Để tiến hành cuộc tập kích đường không chiến lược vào Hà Nội, Hải Phòng và một số địa phương trên miền Bắc, đế quốc Mỹ đã huy động lực lượng lớn nhất máy bay chiến đấu kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai với 193 máy bay ném bom chiến lược B-52, được mệnh danh là “siêu pháo đài bay”, “thần tượng bất khả chiến bại”, cùng hơn 1.000 máy bay chiến thuật và nhiều tàu sân bay, tàu chiến đấu hiện đại.

Xác máy bay B-52 ở hồ Hữu Tiệp bị quân, dân ta bắn rơi cuối tháng 12/1972 (Ảnh: Sơn Bình)

Trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, Hà Nội, Hải Phòng và một số thành phố, thị xã ở miền Bắc phải hứng chịu hơn 80.000 tấn bom đạn tàn phá của đế quốc Mỹ. Riêng Thủ đô Hà Nội, địch sử dụng 444 lượt máy bay B-52 cùng hàng nghìn lượt máy bay chiến thuật, ném hơn 10.000 tấn bom hủy diệt nhiều khu phố, làng mạc, nhà máy, xí nghiệp, trường học, bệnh viện, nhà ga...

Khắp Hà Nội, dấu vết chiến tranh in hằn trên từng con phố, từng mái nhà. Khâm Thiên đổ nát, Bệnh viện Bạch Mai tan hoang, cầu Long Biên, ga Yên Viên, An Dương, Tương Mai… trở thành những địa danh gắn với đau thương và mất mát. Nhưng cũng chính từ nơi ấy, bản lĩnh Thăng Long được bộc lộ rõ nét nhất.

Xác máy bay B-52 bị bắn rơi lúc 23 giờ ngày 27/12/1972 tại phố Hoàng Hoa Thám, Hà Nội (Ảnh tư liệu)

GS.TS. Lê Văn Lợi - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam từng viết: "Tiến công vào Hà Nội - Thủ đô “ngàn năm văn hiến”, đế quốc Mỹ đã xâm phạm vào “hồn thiêng sông núi”-biểu tượng của chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng của Nhân dân Việt Nam, biểu tượng của nền hòa bình, công lý, lương tri và phẩm giá của con người trong thời đại Hồ Chí Minh.

Chính vì vậy, quân và dân Hà Nội đã biến đau thương thành hành động cách mạng, giữ vững niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào thắng lợi cuối cùng; phát huy sức mạnh tổng hợp của thế trận phòng không nhân dân vững chắc, hiệp đồng tác chiến chặt chẽ giữa các lực lượng, quyết đánh, quyết thắng và biết đánh, biết thắng"...

Giữa tiếng bom rung chuyển bầu trời, người Hà Nội vẫn hiện lên với dáng vẻ bình tĩnh đến lạ thường. Không hoảng loạn, không tháo chạy, người dân xuống hầm trú ẩn trong trật tự. Những khu phố tối đèn nhưng không tối lòng người. Trên mặt đất, dân quân tự vệ, thanh niên xung phong, lực lượng phòng không - không quân kiên cường bám trụ trận địa. Trên bầu trời, những “pháo đài bay” hiện đại lần lượt bị bắn rơi, khẳng định trí tuệ, bản lĩnh và ý chí quật cường của quân dân Thủ đô.

Hầm trú bom trong khách sạn Sofitel Metropole (Ảnh tư liệu)

Ẩn sau sự bình tĩnh ấy là một niềm kiêu hãnh lặng thầm. Kiêu hãnh của Thăng Long - Hà Nội, nơi kết tinh tinh hoa văn hóa dân tộc, nơi từng đi qua bao cuộc binh đao mà vẫn giữ được cốt cách riêng. Người Hà Nội hiểu rằng, bảo vệ Hà Nội không chỉ là bảo vệ một không gian địa lý, mà là gìn giữ linh hồn của dân tộc.

Viết về chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam trong Chiến thắng “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không”, Rober Ghilanh, học giả người Mỹ khẳng định: “Chủ nghĩa Mác và chủ nghĩa yêu nước đã nhân lên gấp bội ý chí hy sinh quên mình của người chiến sĩ cách mạng Việt Nam. Họ vẫn tiếp tục chiến đấu dưới làn bom đạn khủng khiếp của Mỹ... Thực chất là người Mỹ đã không biết tý gì về đất nước mà họ đã tiến công... Người Mỹ có thể tàn phá đất nước này bằng bom đạn, nhưng đất nước này thậm chí kể cả khi bị tổn thương vẫn không chịu cúi đầu, vẫn không chịu khuất phục”.

Chính niềm kiêu hãnh ấy đã giúp Hà Nội không khuất phục trước sức mạnh hủy diệt, mà ngược lại, biến đau thương thành ý chí, biến đổ nát thành quyết tâm. “Điện Biên Phủ trên không” vì thế không chỉ là chiến thắng của vũ khí và chiến thuật, mà còn là chiến thắng của bản lĩnh con người, của một Thủ đô biết đứng thẳng giữa thử thách lịch sử.

Tự hào với trang sử vẻ vang

Hơn nửa thế kỷ trôi qua, tiếng bom đã lùi xa nhưng tinh thần của “Điện Biên Phủ trên không” chưa bao giờ rời khỏi Hà Nội. Nó không nằm yên trong ký ức, mà tiếp tục chảy âm thầm trong từng nhịp sống của thành phố thời bình.

Nhà ga lớn nhất miền Bắc (ga Hàng Cỏ) bị máy bay Mỹ ném bom phá sập tòa nhà trung tâm ngày 21/12/1972 (Ảnh tư liệu)

Sau chiến tranh, Hà Nội bước vào giai đoạn tái thiết với muôn vàn khó khăn, thiếu thốn nhưng cũng như trong những ngày mưa bom, người Thủ đô bước vào công cuộc phục hồi sau chiến tranh với tinh thần và ý chí sáng ngời. Từ những khu tập thể cũ kỹ, những con phố còn mang dấu tích chiến tranh, Hà Nội từng bước hồi sinh, vươn mình mạnh mẽ, xây dựng diện mạo của một đô thị hiện đại mà vẫn gìn giữ chiều sâu văn hóa.

Tinh thần ấy còn được thể hiện rõ nét trong những thời điểm gian nan của thời đại mới. Trong đại dịch COVID-19, khi cả xã hội đối mặt với thử thách chưa từng có, người Hà Nội một lần nữa cho thấy bản lĩnh bình tĩnh và nghĩa tình. Những hàng người trật tự chờ tiêm vaccine, những suất cơm miễn phí, “ATM gạo”, “chuyến xe 0 đồng” lan tỏa khắp phố phường đã gợi nhắc một tinh thần quen thuộc: Trong hoạn nạn, con người biết nương tựa vào nhau để cùng vượt qua, thắp lên những ngọn lửa ấm áp của lòng nhân ái và ý chí kiên cường.

Bệnh viện lớn nhất miền Bắc (BV Bạch Mai) bị ném bom tàn phá, sát hại và làm bị thương 28 bác sĩ, y tá, bệnh nhân ngày 22/12/1972 (Ảnh tư liệu)

Trước những biến động toàn cầu hiện nay, từ kinh tế, môi trường đến quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng, Hà Nội tiếp tục đứng trước nhiều thách thức mới nhưng tinh thần “Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” giúp Thủ đô chủ động thích ứng, đổi mới và sáng tạo. Đó là bản lĩnh của một thành phố dám đối mặt với khó khăn, dám đặt mình trong dòng chảy của thế giới để khẳng định vị thế.

Đặc biệt, tinh thần ấy đang được tiếp nối mạnh mẽ trong thế hệ trẻ Thủ đô. Không còn tiếng súng, không còn hầm hào nhưng có những “mặt trận” mới đòi hỏi trí tuệ, sự bền bỉ và dấn thân: Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, bảo vệ môi trường, gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa Hà Nội. Người trẻ hôm nay mang trong mình tinh thần năm 1972 theo cách của thời đại: Tự tin, bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm và không sợ thất bại.

Người Hà Nội hôm nay tự hào tiếp bước tương lai với lòng tri ân cha anh và quyết tâm xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại (Ảnh minh họa)

“Hà Nội - Điện Biên Phủ trên không” đã đi vào lịch sử như biểu tượng của trí tuệ và ý chí Việt Nam. Với Hà Nội, đó còn là dấu mốc khắc họa rõ nét nhất cốt cách con người nơi đây: Trong gian nguy vẫn giữ phẩm giá, trong đau thương vẫn nuôi hy vọng, trong thử thách vẫn hướng về tương lai.

Tinh thần người Hà Nội được hun đúc từ trận quyết chiến năm 1972 không chỉ giúp Thủ đô đứng vững trước bom đạn, mà còn trở thành điểm tựa tinh thần để thành phố hôm nay tự tin bước vào những “trận chiến” mới của thời đại. Đó là di sản vô giá - nguồn sức mạnh giúp Hà Nội mãi xứng đáng là trái tim của cả nước, là Thủ đô của hòa bình, bản lĩnh và nhân văn.

Hương Thu