Bài 2: Người hồi sinh hoàng đàn tuyết xứ Lạng

Hiện anh Vũ là chủ mô hình Vườn ươm Đất Phật - ươm giống bảo tồn và phát triển cây hoàng đàn tuyết tỉnh Lạng Sơn mang lại doanh thu hàng năm đạt 2,1 tỷ đồng, tạo việc làm cho 7 lao động. Hành trình khởi nghiệp của anh không chỉ là làm kinh tế, mà còn là câu chuyện của trách nhiệm với thiên nhiên, với rừng và tương lai của một loài cây bản địa đang bên bờ tuyệt chủng.

Tình yêu với đồng ruộng

Sinh ra trong một gia đình thuần nông, tuổi thơ của anh Vũ gắn liền với ruộng đồng, nương rẫy, với những buổi phụ giúp gia đình sau giờ học. Chính sự gắn bó ấy đã sớm hình thành trong anh tình yêu đặc biệt với đất đai, cây cối.

Sau khi tốt nghiệp THPT, anh Vũ đứng trước hai lựa chọn khi cùng lúc trúng tuyển vào Trường Đại học Công đoàn và Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Anh gọi đó là một “lựa chọn”, bởi hơn ai hết, anh tin rằng con đường mình đi phải gắn với gốc rễ xuất thân. “Đến bây giờ tôi vẫn tin rằng quyết định theo học tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam là hoàn toàn đúng đắn”, anh Vũ chia sẻ.

Anh Hoàng Ngọc Vũ được trao tặng Giải thưởng Lương Định Của năm 2025

Theo học chuyên ngành Quản lý đất đai, anh Vũ không chỉ học về bản đồ, địa chính mà còn được tiếp cận hàng loạt môn học nền tảng như: Trồng trọt cơ bản, cây trồng, khoa học đất, thổ nhưỡng… Những kiến thức ấy, tưởng chừng chỉ nằm trên giảng đường, lại trở thành hành trang quý giá cho con đường khởi nghiệp nông nghiệp sau này.

Tốt nghiệp Học viện Nông nghiệp Việt Nam, anh Vũ trở về quê nhà ở xã Đình Lập (Lạng Sơn) – một trong những xã miền núi từng thuộc diện nghèo cả nước. Tuy nhiên, với con mắt của một người trẻ được đào tạo bài bản anh lại nhìn thấy tiềm năng.

Dân số thấp, đất đai rộng lớn, mỗi hộ có thể quản lý từ 10–20ha đất, đó là “mỏ vàng” nếu biết khai thác đúng cách. Với anh, nông nghiệp không chỉ là kế sinh nhai mà là lĩnh vực có thể tạo ra giá trị bền vững nếu được đầu tư bằng tri thức. Tuy nhiên, khởi nghiệp chưa bao giờ là con đường bằng phẳng.

Giống như nhiều bạn trẻ khác, anh Vũ từng thử sức với một số mô hình nông nghiệp giá trị cao như sâm, lan kim tuyến nhưng tất cả đều thất bại. Khó khăn lớn nhất, theo anh, vẫn là vốn, tiếp đến là kỹ thuật và kinh nghiệm. Có thời điểm, anh chỉ có trong tay khoảng 15 triệu đồng, không thể thuyết phục cha mẹ cho vay thêm. "Trong mắt cha mẹ, con cái dù đã trưởng thành vẫn là những đứa trẻ và việc thay đổi tư duy ấy là cả một hành trình dài", anh Vũ tâm sự.

Anh Hoàng Ngọc Vũ chăm sóc cây hoàng đàn tuyết

Tuy nhiên, thay vì nản chí, những khó khăn đó lại buộc anh phải linh hoạt, sáng tạo hơn trong cách tìm kiếm nguồn lực. “Tôi không bất mãn, ngược lại thấy chính những thiếu thốn đó giúp mình trưởng thành hơn”, anh Vũ chia sẻ.

Bài học không bỏ cuộc

Cuối năm 2022, anh Vũ biết đến cây hoàng đàn tuyết Lạng Sơn, một loài cây quý hiếm, phân bố tự nhiên rất hẹp. Từ năm 2009–2010, đã có những nỗ lực ươm giống nhưng chỉ dừng lại ở quy mô vài chục đến vài trăm cây. Những mô hình có hàng nghìn cây gần như không tồn tại.

Đáng lo ngại hơn, tại Khu dự trữ thiên nhiên Hữu Liên, số cá thể hoàng đàn tuyết trong tự nhiên chỉ còn hơn chục cây, gần như không còn khả năng phục hồi nếu không có sự can thiệp của con người. Nhận ra tính cấp bách ấy, anh Vũ quyết định dấn thân vào một con đường khó hơn: ươm giống, bảo tồn và phát triển hoàng đàn tuyết.

Có được nguồn hạt giống, anh chủ động kết nối với các thầy cô ở Học viện Nông nghiệp Việt Nam để xây dựng quy trình ươm. Mỗi thầy cô đưa ra một phương pháp khác nhau, anh áp dụng tất cả, rồi chắt lọc, điều chỉnh để hình thành quy trình phù hợp nhất.

Anh Hoàng Ngọc Vũ

Ươm giống thành công mới chỉ là bước khởi đầu. Hoàng đàn tuyết là loài cây “khó tính”, đòi hỏi chế độ chăm sóc đặc biệt. Có những đêm anh làm việc đến 11–12 giờ, miệt mài với từng cây non, khiến vợ không khỏi thắc mắc vì sao “không chăm con mà lại chăm cây”.

Qua từng lần thử nghiệm, từng thất bại nhỏ, anh dần làm chủ được kỹ thuật, hình thành Vườn ươm Đất Phật, nơi những mầm xanh hoàng đàn tuyết được nuôi dưỡng bài bản.

Hai năm trở lại đây, hoàng đàn tuyết bất ngờ bị thổi phồng giá trị trên mạng xã hội, với những thông tin giao dịch lên tới 10–15 tỷ đồng/cây. Điều này vô tình tạo ra một “kịch bản lan đột biến”, gây hiểu lầm nghiêm trọng cho thị trường.

Theo anh Vũ, những giao dịch đó hoàn toàn không có thật. Một số đối tượng mua cây từ nhà vườn với giá rẻ, rồi bán lại với giá gấp nhiều lần để trục lợi. “Giá trị thực của một cây hoàng đàn tuyết giống có thể chỉ vài chục nghìn đến vài triệu đồng. Một cây giá 3 triệu đồng là đã được chăm sóc rất kỹ”, anh khẳng định.

Vườn ươm hoàng đàn tuyết

Dù gặp nhiều áp lực từ thông tin sai lệch, anh Vũ tin rằng sự minh bạch và thời gian sẽ sàng lọc tất cả.

Trong hành trình phát triển, anh Vũ luôn nhấn mạnh vai trò đồng hành của Đoàn Thanh niên, các đoàn hội và chính quyền địa phương. Những buổi tập huấn, cuộc kết nối mô hình giúp anh học hỏi thêm kinh nghiệm, mở rộng góc nhìn.

Với anh, nông nghiệp công nghệ cao không phải điều gì quá xa vời, mà là việc từng bước ứng dụng khoa học kỹ thuật để nâng cao chất lượng, giảm sức lao động, phù hợp với điều kiện thực tế của từng người.

Từ chính trải nghiệm của mình, anh Vũ cho rằng, muốn khởi nghiệp hãy bắt đầu từ những gì mình có, đi từ nhỏ đến lớn và đầu tư vào tri thức trước khi đầu tư tiền bạc. “Thất bại là điều khó tránh khỏi nhưng chúng ta phải học hỏi từ đó và tiếp tục tiến lên. Quan trọng là chúng ta phải có kiến thức để giảm thiểu rủi ro, tránh việc "ngã một lần là xong". Chúng ta cần dũng cảm đối mặt và vượt qua thất bại”, anh Vũ chia sẻ.

(Còn nữa)

Nguyễn Dũng