“Đánh thức” tài nguyên bản địa bằng khát vọng của người trẻ

Loạt bài “Đánh thức” tài nguyên bản địa bằng khát vọng của người trẻ” khắc họa những thanh niên dám nghĩ, dám làm, biến lợi thế địa phương thành động lực khởi nghiệp và phát triển bền vững.

Bài 1: Làm giàu trên quê hương bằng tri thức, sự tử tế và tinh thần bền bỉ

“Giá thanh long khi đó chỉ còn 2.000 đồng mỗi ký. Mẹ tôi khóc ngay giữa ruộng, thanh long đổ đống cho trâu bò ăn nhưng đến trâu bò cũng chán chẳng buồn gặm…”, nhắc lại ký ức ấy, chị Trần Thị Kim Lĩnh, Nhà sáng lập thương hiệu Bảo Long Bình Thuận vẫn không giấu được sự nghẹn ngào. Chính những giọt nước mắt của mẹ đã thôi thúc chị Lĩnh quyết tâm khởi nghiệp, tìm con đường “cứu” trái thanh long bằng tri thức.

Trăn trở từ việc “được mùa mất giá”

Chị Trần Thị Kim Lĩnh (SN 1992), Nhà sáng lập thương hiệu Bảo Long Bình Thuận, Phó Chủ nhiệm Mạng lưới Lương Định Của toàn quốc, sinh ra và lớn lên ở vùng đất nắng gió Bình Thuận (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng), nơi được mệnh danh là thủ phủ thanh long của cả nước.

Với người dân nơi đây, thanh long không chỉ là cây trồng chủ lực mà còn là “cần câu cơm”, là hy vọng thoát nghèo của bao thế hệ. Tuổi thơ của chị Lĩnh gắn liền với những vườn thanh long đỏ rực, những mùa thu hoạch rộn ràng ánh đèn.

Tuy nhiên, ký ức đẹp ấy cũng song hành với nỗi lo thường trực mỗi khi nông sản rớt giá. Đỉnh điểm là năm 2009, khi chị Lĩnh đang là sinh viên năm hai chuyên ngành Công nghệ sau thu hoạch. Trở về quê trong kỳ nghỉ, thay vì niềm vui mùa vụ, trước mắt cô sinh viên là những đống thanh long bị đổ bỏ ven đường, đỏ au đến xót xa.

Chị Trần Thị Kim Lĩnh chia sẻ về hành trình khởi nghiệp

“Giá chỉ còn 2.000 đồng một ký. Mẹ tôi khóc ngay giữa ruộng vì không biết làm sao nuôi con ăn học”, chị Lĩnh nhớ lại.

Khoảnh khắc ấy đã thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của chị Lĩnh. Nếu cứ bán quả tươi theo cân, người nông dân sẽ mãi bị động, phụ thuộc vào thương lái. Phải có một con đường khác, con đường gia tăng giá trị bằng chế biến sâu.

Khởi nghiệp từ “con số âm”

Không vốn, không mối quan hệ, không ai dẫn đường, chị Lĩnh bắt đầu hành trình khởi nghiệp của mình từ đúng nghĩa… con số âm. Chị đi làm thêm, chắt chiu từng đồng lẻ để mua vài ký thanh long, một ký đường vài chiếc bình thủy tinh. Gian bếp nhỏ trong nhà trở thành “phòng thí nghiệm” đầu tiên.

“Tại sao người ta làm được rượu vang từ nho, còn thanh long quê mình thì không?”, câu hỏi ấy cứ lặp đi lặp lại trong đầu cô sinh viên Kim Lĩnh, học đúng chuyên ngành công nghệ sau thu hoạch.

May mắn lớn nhất của chị Lĩnh là được học bài bản về quy trình lên men, bảo quản nông sản. Tuy nhiên, để biến kiến thức thành sản phẩm thực tế là cả một hành trình dài, đầy thất bại. Có mẻ hỏng, có lúc phải đổ bỏ toàn bộ vì không đạt chất lượng.

Chị Trần Thị Kim Lĩnh đã gây dựng thành công thương hiệu Bảo Long Bình Thuận

Giai đoạn ấy, chị Lĩnh nhận ra ba bài toán lớn nhất của khởi nghiệp nông nghiệp, vốn, thị trường và thương hiệu. Khác với hiện nay, khi các chương trình OCOP, hỗ trợ khởi nghiệp đã phổ biến, thời điểm năm 2009, chị gần như phải tự bơi trong “vùng nước trống”.

Không nóng vội, chị Lĩnh chọn cách đi chậm nhưng chắc. Suốt 10 năm, từ 2009 đến 2019, chị kiên trì thử nghiệm, điều chỉnh công thức, lắng nghe phản hồi của những khách hàng đầu tiên, phần lớn là thầy cô, bạn bè. Năm 2019, sản phẩm đầu tiên mang tên nước ép thanh long Bảo Long chính thức ra mắt thị trường. Đó không chỉ là thành quả của một công thức lên men, mà là kết tinh của mồ hôi, nước mắt và niềm tin không bỏ cuộc.

Từ một sản phẩm ban đầu, đến nay, sau 16 năm bền bỉ, thương hiệu Bảo Long Bình Thuận đã phát triển hơn 23 dòng sản phẩm chế biến sâu từ thanh long: Nước ép lên men tự nhiên, trà thanh long, các sản phẩm giá trị gia tăng cao...

Chị Lĩnh không còn bán thanh long theo cân để hồi hộp chờ thương lái trả giá. Chị bán giá trị, câu chuyện và uy tín. Điều đặc biệt ở Bảo Long Bình Thuận là sự song hành giữa thương hiệu sản phẩm và thương hiệu cá nhân.

Gia đình nhỏ của chị Kim Lĩnh

“Về Bình Thuận, nhắc đến Trần Thị Kim Lĩnh là người ta nhớ đến Bảo Long; nhắc đến Bảo Long Bình Thuận là nhớ đến Kim Lĩnh”, chị Lĩnh tự hào chia sẻ.

Từ người khởi nghiệp đến dẫn dắt cộng đồng

Theo chị Lĩnh, xây dựng thương hiệu không chỉ là bao bì đẹp hay giá cao, mà là để người tiêu dùng nhớ bạn là ai, tin bạn là người làm tử tế. Đó cũng là lý do sản phẩm của chị hiện có mức giá cao nhất tỉnh nhưng khách hàng vẫn tìm đến và sẵn sàng đồng hành lâu dài.

Khi định vị lại phân khúc, chị Lĩnh không hạ giá để cạnh tranh, mà chọn cách nâng chuẩn chất lượng, cho khách hàng dùng thử và tặng kèm. “Uy tín là thứ không thể bán rẻ”, chị khẳng định.

Không chỉ dừng lại ở vai trò doanh nhân, chị Lĩnh còn là Phó Chủ nhiệm Mạng lưới Lương Định Của toàn quốc, nơi quy tụ hơn 2.000 thành viên khởi nghiệp nông nghiệp từ khắp các địa phương.

Theo chị, mạng lưới đóng vai trò then chốt trong hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp công nghệ cao: kết nối chuyên gia, hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm, xúc tiến thương mại và lan tỏa giá trị bản địa.

Chị Kim Lĩnh (thứ hai từ trái sang) tham gia tọa đàm "Khởi nghiệp từ nông nghiệp công nghệ cao cơ hội và thách thức"

“Nếu một bạn đã gần thành công nhưng vướng ở khâu bao bì, nhãn mác hay thị trường, mạng lưới sẽ kết nối chuyên gia để cùng tháo gỡ”, chị Lĩnh chia sẻ.

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ, những mạng lưới như vậy chính là điểm tựa tinh thần và chuyên môn cho thanh niên nông thôn dấn thân khởi nghiệp một cách bài bản, bền vững.

Từ chính trải nghiệm của bản thân, chị Lĩnh đúc kết 5 nguyên tắc dành cho người trẻ khởi nghiệp nông nghiệp: Bắt đầu từ lợi thế bản địa, bởi không ai hiểu nông sản quê mình hơn chính người con của vùng đất đó; làm theo nhu cầu thị trường, bán cái khách cần chứ không phải cái mình thích; xây dựng thương hiệu từ câu chuyện thật, chi phí thấp nhưng giàu cảm xúc; tận dụng các mạng lưới cộng đồng như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ để lan tỏa sản phẩm; đi chậm nhưng chắc, kiên trì đủ lâu để tạo ra giá trị thật.

Từ những giọt nước mắt trên ruộng thanh long năm nào, chị Trần Thị Kim Lĩnh đã viết nên câu chuyện khởi nghiệp giàu cảm hứng, làm giàu trên chính quê hương bằng tri thức, sự tử tế và niềm tin bền bỉ.

(Còn nữa)