Bước chuyển lớn của nông nghiệp Việt Nam góp phần giảm thiểu tác động biến đổi khí hậu

Tư duy đổi mới và quyết tâm của ngành Nông nghiệp và Môi trường

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh: Việc xây dựng và công bố Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050” là bước đi chiến lược, thể hiện tư duy đổi mới và quyết tâm của ngành Nông nghiệp và Môi trường trong thời kỳ chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng.

“Đề án không chỉ đơn giản là một nhiệm vụ chuyên môn thuần tuý mà còn là cam kết của Việt Nam về một nền nông nghiệp minh bạch, trách nhiệm; góp phần đáng kể vào việc thực hiện cam kết chính trị quan trọng về Đóng góp quốc gia tự quyết định (NDC) và mục tiêu phát thải ròng bằng ‘0’ vào năm 2050,” ông Trung nói.

Dẫn số liệu công bố về kết quả kiểm kê khí nhà kính quốc gia gần đây nhất của ngành nông nghiệp, ông Trung cho biết lĩnh vực trồng trọt chiếm gần 80% tổng phát thải khí nhà kính của toàn ngành nông nghiệp, trong đó sản xuất lúa nước là nguồn phát thải chính.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung phát biểu

Bên cạnh đó, các nghiên cứu khoa học về mức độ hấp thụ carbon của cây trồng nông nghiệp lâu năm cũng chưa được thực hiện một cách bài bản để có các khuyến cáo cụ thể, kịp thời trong quá trình canh tác.

“Do vậy, việc cơ cấu lại sản xuất theo hướng bền vững, giảm phát thải - tăng hiệu quả - giảm chi phí sản xuất không chỉ là yêu cầu tất yếu của thời đại, mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế,” ông Trung nhấn mạnh.

Cũng theo Thứ trưởng Hoàng Trung, việc thực hiện thành công Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến 2050” sẽ mang lại nhiều tác động tích cực cho ngành nông nghiệp nói chung và ngành trồng trọt.

Trong đó, việc triển khai các giải pháp canh tác tiên tiến như tưới ngập khô xen kẽ (AWD), sử dụng phân hữu cơ, tái chế phụ phẩm nông nghiệp, quản lý nước và dinh dưỡng hợp lý, có thể giúp giảm trên 20 triệu tấn CO₂ tương đương mỗi năm, đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm phát thải quốc gia trong giai đoạn tới.

Khi nông sản phát thải thấp sẽ được thị trường quốc tế quan tâm hơn từ đó góp phần tiếp cận các thị trường có giá trị cao, xây dựng phân khúc sản phẩm bền vững, trách nhiệm cho nông sản Việt Nam; đồng thời mở ra cơ hội tham gia thị trường tín chỉ carbon, thu hút nguồn tài chính xanh và đầu tư bền vững từ các đối tác toàn cầu.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cùng ông Huỳnh Tấn Đạt (Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật), ông Nguyễn Ngọc Thạch (Tổng Biên tập Báo Nông nghiệp và Môi trường) điều hành phiên thảo luận tại Hội nghị

Ngoài ra, các hoạt động trong khuôn khổ đề án cũng được kỳ vọng sẽ tạo tiền đề hình thành hệ thống quản lý phát thải khí nhà kính trong trồng trọt thông qua cơ sở dữ liệu quốc gia và hệ thống MRV thống nhất, minh bạch; đồng thời thúc đẩy sự chuyển biến về tư duy từ sản xuất “tăng số lượng” sang sản xuất “xanh, thông minh.

Tuy vậy, đại diện lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng lưu ý đề án trên sẽ chỉ thành công nếu mỗi cấp, mỗi ngành, mỗi địa phương cùng nhận thức sâu sắc rằng giảm phát thải không phải chỉ là một giải pháp kỹ thuật được áp dụng mà là sự đồng bộ trong tổ chức sản xuất để cùng hướng tới một mục tiêu chung.

“Vì vậy, chúng tôi mong muốn nhận được nhiều ý kiến góp ý cho dự thảo kế hoạch hành động, đặc biệt là các đề xuất có tính khả thi cao, gắn liền thực tiễn sản xuất,” Thứ trưởng Hoàng Trung nói và khẳng định kết quả của hội nghị sẽ là cơ sở quan trọng để hoàn thiện và sớm ban hành kế hoạch, đưa đề án vào thực tế.

Xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải trong trồng trọt

Ông Huỳnh Tấn Đạt - Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết: “Đề án là cơ sở pháp lý quan trọng để ngành trồng trọt và bảo vệ thực vật triển khai đồng bộ các mục tiêu, nhiệm vụ trong giai đoạn 2025 - 2030, với tầm nhìn đến năm 2050”.

Về các mục tiêu của Đề án, tầm nhìn tới năm 2050, 100% diện tích các loại cây trồng chủ lực áp dụng quy trình kỹ thuật canh tác theo hướng giảm phát thải. Ngoài ra, xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải trong trồng trọt, tích hợp với hệ thống giám sát quốc gia; xây dựng và phổ cập nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các ngành hàng nông sản chủ lực.

"Ngành trồng trọt đặt mục tiêu đến năm 2035 sẽ góp phần giảm ít nhất 15% lượng phát thải khí nhà kính so với năm cơ sở 2020”, Cục trưởng Huỳnh Tấn Đạt nhấn mạnh.

Các đại biểu dự Hội nghị

Trình bày dự thảo Kế hoạch hành động thực hiện Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến 2050”, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết: Kế hoạch hành động xác định rõ nội dung công việc, thời hạn, tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong việc tổ chức triển khai, bảo đảm tính đồng bộ, kịp thời và thống nhất.

Theo đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Kế hoạch đưa ra đề xuất triển khai 59 mô hình tại 34 tỉnh, thành phố, trong đó có các mô hình canh tác lúa phát thải thấp, mô hình lúa - cá/tôm; lúa - ngô/lạc, mô hình trồng ngô, sắn, rau màu, cây lâu năm (chè, cà phê, hồ tiêu, điều, cam, bưởi, sầu riêng, nhãn, vải...), cùng mô hình nông lâm kết hợp, nông nghiệp tuần hoàn, tái sử dụng chất thải, sản xuất than sinh học, chuyển đổi đất 2 lúa sang cây trồng cạn.

Mỗi tỉnh dự kiến xây dựng 1-3 mô hình phù hợp với đặc thù địa phương, có tiềm năng giảm phát thải cao và biện pháp giảm phát thải cụ thể cho từng loại hình sản xuất.

Chia sẻ về dự thảo kế hoạch hành động thực hiện mục tiêu giảm phát thải trong trồng trọt, ông Nguyễn Mạnh Phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, Hà Nội đã xây dựng kế hoạch đào tạo, tập huấn và chuyển giao kỹ thuật cho các vùng nông nghiệp trọng điểm, hướng dẫn nông dân áp dụng quy trình canh tác tiết kiệm nước, phân bón, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phát thải khí nhà kính.

Một trong những thành tựu nổi bật là nhiều vùng lúa tại Hà Nội đã áp dụng phương pháp canh tác cải tiến SRI, giúp giảm lượng giống, nước tưới và phân bón nhưng vẫn tăng năng suất. Không ít khu vực, người dân đã chủ động chuyển sang sản xuất hữu cơ, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, góp phần xây dựng hình ảnh nông nghiệp Thủ đô xanh và an toàn hơn.

Khắc Nam