Các kỹ thuật tốt nhất hiện có thể giảm phát thải khí mê-tan

Tích hợp công nghệ, sinh học và quản lý thông minh trong sản xuất nông nghiệp

TS. Mai Kim Liên, Phó Cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu cho biết: “Nhận thức được những thách thức nghiêm trọng do biến đổi khí hậu gây ra đối với sự phát triển bền vững, thì các quốc gia đã đưa ra cam kết mạnh mẽ để hướng tới mục tiêu là 1,5°C theo Thỏa thuận Paris tại Hội nghị các bên tham gia Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 21 mà chúng ta gọi tắt là COP 21, và cam kết đạt mức phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 tại COP 26.

Do đó, ứng phó biến đổi khí hậu là vấn đề có ý nghĩa quan trọng và là một trong những nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt trong suốt quá trình phát triển của đất nước, đòi hỏi có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và của toàn xã hội.

Việt Nam chúng ta cũng đã tham gia sáng kiến quốc tế như là Cam kết giảm phát thải khí mê-tan toàn cầu, Tuyên bố Glasgow về rừng và sử dụng đất, Tuyên bố toàn cầu về chuyển đổi điện than sang năng lượng sạch. Những cam kết này không chỉ khẳng định Việt Nam là một thành viên trách nhiệm của cộng đồng quốc tế mà còn mở ra nhiều cơ hội và hợp tác để thu hút nguồn lực tài chính và công nghệ cho công tác ứng phó với biến đổi khí hậu”.

Tưới ngập - khô xen kẽ trong canh tác lúa góp phần hiện thực hóa mục tiêu sản xuất bền vững

Hiện Việt Nam đang áp dụng ba nhóm giải pháp chính được xem là kỹ thuật hiệu quả nhất để giảm phát thải mê-tan trong nông nghiệp: Quản lý đất và nước trong trồng lúa, cải thiện dinh dưỡng và xử lý chất thải trong chăn nuôi, và ứng dụng công nghệ số trong giám sát phát thải. Việt Nam đã và đang thử nghiệm đồng bộ các nhóm kỹ thuật này thông qua nhiều dự án hợp tác quốc tế.

Trong lĩnh vực trồng lúa nước, kỹ thuật tưới ngập xen kẽ (AWD - Alternate Wetting and Drying) được xem là giải pháp then chốt.

Tại tỉnh Nghệ An, mô hình AWD đang được triển khai mạnh mẽ tại nhiều xã. Dữ liệu sơ bộ cho thấy diện tích áp dụng tăng nhanh theo từng vụ. Trong vụ xuân năm 2024, có 29 xã tham gia với hơn 5.700 ha. Đến vụ hè thu cùng năm, số xã tăng gấp đôi và diện tích áp dụng lên đến hơn 11.100 ha. Dự kiến vụ xuân năm 2025 sẽ lan tỏa đến nhiều địa phương với diện tích hơn 24.000 ha.

Sự lan tỏa nhanh chóng này khẳng định niềm tin ngày càng lớn của nông dân vào hiệu quả của mô hình, đồng thời thể hiện khả năng thích ứng với biến động khí hậu ngày càng khó lường. Mức giảm phát thải đạt trên 50% so với phương thức canh tác truyền thống.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng phân bón chậm tan và vi sinh vật cố định nitơ cũng góp phần giảm phát thải gián tiếp thông qua việc hạn chế phát sinh nitơ oxit.

Trong chăn nuôi, việc áp dụng kỹ thuật dinh dưỡng tối ưu và xử lý chất thải sinh học được coi là giải pháp trọng tâm. Trong đó, nhiều trang trại áp dụng khẩu phần dinh dưỡng có bổ sung enzyme và dầu thực vật, đồng thời xử lý chất thải bằng công nghệ biogas cải tiến, giảm phát thải khí mê-tan.

Ngoài ra, hệ thống giám sát phát thải tự động đang được nhiều địa phương thử nghiệm trong quản lý môi trường chăn nuôi.

Hướng tới nền nông nghiệp phát thải thấp, bền vững và thích ứng khí hậu

Bên cạnh công nghệ, chính sách hỗ trợ của Nhà nước giữ vai trò định hướng quan trọng. Chính phủ đã ban hành “Kế hoạch hành động quốc gia về giảm phát thải khí mê-tan đến năm 2030”

Với trách nhiệm quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường, ngày 14/3/2023, Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã ban hành Kế hoạch hành động giảm phát thải khí mê tan thuộc lĩnh vực quản lý chất thải rắn và xử lý nước thải bảo đảm tổng lượng khí mê- tan đến năm 2025 không vượt quá 21,9 triệu tấn CO2 tđ và đến năm 2030 không vượt quá 17,5 triệu tấn CO2 tđ.

Ảnh minh hoạ

Để thực hiện mục tiêu nêu này, Kế hoạch đã cụ thể hóa bằng 16 nhiệm vụ ưu tiên cho cả hai giai đoạn, bao gồm 6 nội chính: Xây dựng và hoàn thiện cơ chế chính sách, thực hiện các biện pháp giảm phát thải khí mê-tan, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức, tăng cường hợp tác quốc tế thu hút nguồn lực và giám sát đánh giá.

Trên thực tế, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam chủ động triển khai chiến lược phát triển bền vững thông qua việc đầu tư năng lượng tái tạo, tái chế bao bì, tối ưu quy trình sản xuất và quản lý chất thải.

Sự chung tay của khu vực tư nhân, cùng với việc nâng cao nhận thức của người dân trong tiêu dùng xanh và sử dụng tài nguyên tiết kiệm, sẽ tạo nên sức mạnh lan tỏa, biến cam kết thành hành động thực chất.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành quốc gia tiên phong trong khu vực về nông nghiệp phát thải thấp.

Việc kết hợp các kỹ thuật tiên tiến với chính sách hỗ trợ phù hợp sẽ giúp hiện thực hóa mục tiêu vừa tăng trưởng bền vững, vừa giảm đáng kể phát thải khí mê-tan là một trong những bước đi quan trọng hướng tới Net Zero vào năm 2050.

Phương Thu