Kiến nghị ưu tiên bố trí nguồn lực, hoàn thành mục tiêu cấp điện nông thôn, miền núi và hải đảo

Sáng 3/12, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội nghe Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình trình bày Báo cáo đầy đủ về kết quả thực hiện 16 Nghị quyết của Quốc hội khóa XIV và khóa XV về giám sát chuyên đề và chất vấn.

Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Trần Quang Phương điều hành phiên họp

Vẫn còn thôn, bản chưa có điện

Thảo luận về nội dung báo cáo, đại biểu Trần Nhật Minh (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) quan tâm đến kết quả thực hiện các chính sách, các chương trình liên quan đến đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Cụ thể, theo báo cáo của Chính phủ kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu cấp điện nông thôn, miền núi và hải đảo giai đoạn 2016-2020 theo Quyết định số 1740/QĐ-TTg ngày 13/12/2018 của Thủ tướng Chính phủ kết thúc vào năm 2020 chỉ đạt được 18,5% so với tổng nhu cầu vốn của chương trình là 30.116 tỷ đồng, nguyên nhân chính là do chưa được bố trí vốn.

Thực hiện Nghị quyết 973 của Quốc hội khóa XIV, Bộ Công thương đã hoàn thiện hồ sơ và trình Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình đầu tư công cấp điện nông thôn, miền núi và hải đảo giai đoạn 2021-2025.

Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình đã trình bày báo cáo tổng hợp việc thực hiện một số nghị quyết của Quốc hội khóa XIV và khóa XV về giám sát chuyên đề và chất vấn

Tuy nhiên, đến nay chương trình chưa được phê duyệt để triển khai. Nguyên nhân là do khó khăn, vướng mắc về thiếu vốn đầu tư, quy định pháp luật liên quan đến chương trình, dự án cấp điện nông thôn, miền núi và hải đảo.

Mục tiêu bố trí đủ nguồn lực, phấn đấu đến năm 2025 hoàn thành việc cấp điện cho người dân, kể cả vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, hải đảo vẫn chưa đạt được, tỷ lệ số hộ dân tiếp cận điện năng của Việt Nam khoảng 99,74%, trong đó tỷ lệ này tại vùng nông thôn khoảng 99,6%.

Kết quả vẫn còn thôn, bản chưa có điện, ảnh hưởng lớn đến việc tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, ứng dụng công nghệ chuyển đổi số.

Ngoài ra, theo đại biểu, về kết quả thực hiện Chương trình bố trí dân cư các vùng thiên tai đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo, di cư tự do, khu rừng đặc dụng giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030.

Theo tổng hợp của các địa phương, giai đoạn 2021-2024, cả nước đã bố trí ổn định cho gần 21,9 nghìn hộ dân ở vùng có nguy cơ thiên tai, góp phần hạn chế thấp nhất thiệt hại về người, tài sản do thiên tai gây ra, ổn định đời sống, sản xuất cho các hộ dân.

Tuy nhiên, theo báo cáo của Chính phủ, quá trình triển khai thực hiện chương trình vẫn còn một số hạn chế, vướng mắc như việc rà soát, tổng hợp danh mục dự án bố trí dân cư vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 còn chậm, chưa cụ thể; công tác khảo sát, thiết kế, rà soát đối tượng lập và phê duyệt dự án với tổng mức đầu tư quá lớn dẫn đến thời gian thực hiện dự án kéo dài, giảm hiệu quả đầu tư; một số chính sách như chính sách đất đai, hỗ trợ di chuyển để làm nhà còn ở mức thấp, chưa phù hợp với chi phí thực tế.

ĐBQH Trần Nhật Minh (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An)

Đại biểu Trần Nhật Minh chỉ ra, điểm chung của 2 chương trình nêu trên là thiếu nguồn lực dẫn đến việc thực hiện bị kéo dài.

“Đây là khó khăn không thể khắc phục trong ngày một, ngày hai. Tuy nhiên cũng không phải là không thể giải quyết nếu chúng ta có kế hoạch bố trí nguồn lực hợp lý theo thứ tự ưu tiên”, đại biểu nói.

Theo ông, hai chương trình nêu trên có tác động rất lớn đối với mục tiêu phát triển toàn diện khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng miền, nhóm dân cư, nhất là vùng dân tộc thiểu số và vùng miền núi so với các vùng khác, đặc biệt là việc ổn định và nâng cao đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

"Đề nghị Chính phủ trong giai đoạn 2026-2030 sớm có lộ trình, giải pháp cụ thể để giải quyết các vấn đề nêu trên, trong đó ưu tiên nguồn lực về đất đai, tài chính, khoa học, công nghệ thực hiện dự án, bố trí di dời, tái định cư cho các hộ dân đang sống ở vùng có nguy cơ cao xảy ra thiên tai sạt lở đất, lũ quét, ngập lũ, sụt lún đất, vùng biên giới, đất liền nhằm hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại do thiên tai", đại biểu Trần Nhật Minh nhấn mạnh.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Đề nghị ngành điện có giải pháp căn cơ

Tại phiên họp, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) bày tỏ sự quan tâm đến phát triển năng lượng sạch. Ông cho biết, việc phát triển năng lượng sạch hiện nay vẫn còn bất cập như khuyến khích người dân xây dựng lắp điện mặt trời lắp đặt trên mái nhà của các công trình xây dựng, nhà dân theo mô hình sản xuất tự sản, tự tiêu, góp phần giảm tiêu thụ điện năng của doanh nghiệp điện nhà nước cung cấp, nhưng chính sách hỗ trợ của Nhà nước chưa rõ ràng, nguồn điện dư thừa của ngành điện không mua lại nên chưa kích thích người dân đầu tư.

Ông cho biết, sau 20 năm, tấm pin mặt trời hết hạn sử dụng sẽ xử lý môi trường ra sao cũng chưa được các ngành chức năng giải thích cụ thể. Điện gió hiện nay đã và đang vận hành rất tốt nhưng vẫn chưa hết công suất do chưa thỏa thuận được với ngành điện để kết nối với lưới điện quốc gia, do còn vướng thủ tục về pháp lý.

“Mong Chính phủ chỉ đạo ngành điện có giải pháp căn cơ để không lãng phí nguồn điện và thiệt thòi cho doanh nghiệp, ảnh hưởng đến các tổ chức tín dụng; và có giải pháp tối ưu để hạn chế thấp nhất thiếu điện ở mùa khô để cho người dân có điện tiêu thụ”, đại biểu Phạm Văn Hòa nói.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp)

Về vấn đề cung ứng điện cho khu vực nông thôn, miền núi và hải đảo, đại biểu Phạm Văn Hòa đề nghị Chính phủ chỉ đạo giao cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam chủ trì phối hợp với Bộ Công thương khẩn trương rà soát danh mục các dự án đầu tư cấp điện nông thôn, miền núi và hải đảo, chủ động báo cáo Bộ Tài chính để bố trí vốn đầu tư kết hợp với vốn nguồn khác đẩy nhanh tiến độ đầu tư các dự án, đồng thời chủ động, tích cực phối hợp với các địa phương trong việc thỏa thuận thống nhất đầu tư sớm triển khai thực hiện.

Việc tăng giá điện theo thời kỳ, ông đề nghị "có thời gian giãn ra"; từng bước tính toán giá điện theo 2 giá để đảm bảo giá sinh hoạt và giá sản xuất kinh doanh cho người dân và việc bao cấp cho các hộ nghèo, hộ cận nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn.

Thái Sơn