Luật Chuyển đổi số: Giải quyết tình trạng thiếu liên thông, đồng bộ trong dịch vụ công

Trước khi biểu quyết, Bộ trưởng Bộ KH-CN Nguyễn Mạnh Hùng đã trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự án Luật Chuyển đổi số.

Theo đó, các đại biểu tán thành sự cần thiết ban hành Luật Chuyển đổi số với các lý do được nêu trong Tờ trình của Chính phủ, Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (KH, CN&MT).

Luật Chuyển đổi số ban hành nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, quy định các vấn đề còn bất cập, khó khăn, góp phần hiện thực hóa mục tiêu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS).

Bộ trưởng Bộ KH-CN Nguyễn Mạnh Hùng đã trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự án Luật Chuyển đổi số

Đa số ý kiến đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật; có ý kiến đề xuất xác định Luật CĐS là luật khung về chính sách và nguyên tắc, các luật còn lại được xem là luật chuyên ngành quy định chi tiết về CĐS theo từng ngành, lĩnh vực quản lý.

Đáng chú ý, Chính phủ đã giải trình một số nội dung cụ thể.

Theo đó, một số ý kiến đề nghị phạm vi điều chỉnh chỉ nên tập trung vào CĐS ở khu vực công và các cơ quan thuộc hệ thống chính trị; một số ý kiến khác đề nghị bổ sung các nội dung về hạ tầng dữ liệu, nhân sự số, quản trị dữ liệu công, liên thông nhà nước và khu vực tư…

Chính phủ giải trình về vấn đề này như sau: Chuyển đổi số là một quá trình tổng thể và toàn diện, có sự tác động qua lại mật thiết giữa nhà nước, doanh nghiệp và xã hội. Việc giới hạn phạm vi chỉ trong khu vực công sẽ chưa thể chế hóa đầy đủ chỉ đạo về thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số được nêu tại Nghị quyết số 57-NQ-TW ngày 22/12/2024, Thông báo số 04/TB-BCĐTW ngày 30/5/2025.

Dự thảo đưa ra nguyên tắc, chính sách về chuyển đổi số; điều phối hoạt động chuyển đổi số quốc gia; chính phủ số; kinh tế số và xã hội số; biện pháp bảo đảm chuyển đổi số; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân (trong đó đã bao gồm: nhân lực số; hạ tầng chuyển đổi số; dữ liệu số…). Trọng tâm điều chỉnh chuyển đổi số trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị đồng thời các tổ chức, doanh nghiệp cũng có thể chủ động nghiên cứu, áp dụng.

Các ĐBQH tham dự phiên họp

Tiếp thu ý kiến của Đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật được rà soát, chỉnh lý theo hướng: Tập hợp các quy định về chính sách đang nằm tại các điều được sắp xếp, hệ thống lại theo các nhóm chính sách lớn tại Điều 9; bổ sung chính sách bảo đảm thu hẹp khoảng cách số, quyền tiếp cận bình đẳng tới hạ tầng số và dịch vụ công trực tuyến, dịch vụ số cơ bản, ưu tiên vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số, nhóm đối tượng dễ bị tổn thương; việc xác định ưu tiên là cần thiết và từng nội dung ưu tiên triển khai sẽ được xác định cụ thể trong Chiến lược, Chương trình Chuyển đổi số quốc gia (Điều 12) theo từng thời kỳ để đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp thực tiễn; chỉnh lại kỹ thuật soạn thảo để đảm bảo tính quy phạm.

Đặc biệt, một số ý kiến đề nghị bổ sung, làm rõ chính sách hỗ trợ doanh nghiệp (đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, khu vực nông nghiệp) và hỗ trợ người dân tham gia CĐS; bổ sung chính sách “đặt hàng” của Nhà nước và cơ chế đầu tư, mua sắm linh hoạt (như thuê dịch vụ); đề nghị bổ sung chính sách hỗ trợ về đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp cho lực lượng lao động bị ảnh hưởng, mất việc; chính sách ưu tiên phát triển dữ liệu.

Kết quả biểu quyết Luật Chuyển đổi số

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, tiếp thu ý kiến xác đáng của Đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã chỉnh lý theo hướng: Hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh chuyển đổi số và giao Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ theo thẩm quyền quy định điều kiện, hình thức hỗ trợ, cơ chế phối hợp, hướng dẫn, tổ chức thực hiện.

Tại dự thảo Luật đã quy định trách nhiệm của Chính phủ chi tiết về quản lý đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ chuyển đổi số sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước; đồng thời dự thảo Luật cũng bổ sung hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm, đánh giá sản phẩm, dịch vụ công nghệ số chưa sẵn có trên thị trường trước khi tiến hành các thủ tục đầu tư, mua sắm thuê dịch vụ, để bảo đảm tính linh hoạt, khả thi; Bổ sung chính sách hỗ trợ về đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp, chuyển đổi số cộng đồng tại Điều 9, Điều 17; chính sách ưu tiên nguồn lực quốc gia để khai thác hiệu quả tài nguyên dữ liệu và bảo đảm an ninh mạng tại Điều 9 và Điều 13.

Bên cạnh đó, báo cáo giải trình cũng nêu: Một số ý kiến đề nghị quy định tại dự thảo Luật phải khắc phục được những vướng mắc, hạn chế đang tồn tại trong việc thực hiện các dịch vụ công trực tuyến, giải quyết tình trạng thiếu liên thông, thiếu đồng bộ, mỗi nơi một kiểu (cơ sở dữ liệu, quy trình, phần mềm, chữ ký số) đang gây quá tải cho cán bộ cơ sở và gây khó khăn cho người dân đặc biệt là người cao tuổi và các đối tượng yếu thế khác; bổ sung nội dung về quản trị dữ liệu công, sự liên thông giữa khu vực công và khu vực tư và chính quyền số của địa phương.

Tiếp thu ý kiến xác đáng của Đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật được nghiên cứu, bổ sung một số nội dung nguyên tắc về CĐS, yêu cầu tối thiểu đối với hệ thống số, như: Tăng cường kết nối, chia sẻ và sử dụng lại dữ liệu để nâng cao hiệu quả quản lý, hạn chế trùng lặp, giảm thủ tục và nâng cao năng lực ra quyết định (Điều 6); hỗ trợ kết nối và tích hợp ngay từ đầu, dựa trên chuẩn mở, kiến trúc mở và giao diện lập trình ứng dụng theo chuẩn để thuận lợi cho chia sẻ dữ liệu và liên thông giữa các hệ thống (Điều 7); bảo đảm khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu theo chuẩn với các hệ thống khác; hỗ trợ giao diện lập trình ứng dụng theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; sử dụng chuẩn dữ liệu quốc gia, chuẩn mở, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật theo quy định (Điều 8); liên thông, tích hợp và khai thác dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính (Điều 33). Các quy định sẽ khắc phục các khó khăn, vướng mắc về liên thông, đồng bộ phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến.

Với kết quả biểu quyết là 91,54% đại biểu tán thành, Luật Chuyển đổi số đã được Quốc hội thông qua.

Thái Sơn