Sàn tín chỉ carbon Hải Phòng: Thúc đẩy tăng trưởng xanh từ nền tảng vững chắc

Giải pháp đột phá: Thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon

Trong bối cảnh các rào cản về chính sách, tài chính và tư duy vẫn còn hiện hữu, Hải Phòng đã đề xuất một giải pháp mang tính đột phá và táo bạo: Thí điểm thành lập sàn giao dịch tín chỉ carbon tại địa phương. Đề xuất này không chỉ nhằm chuẩn bị cho các doanh nghiệp và chính quyền thành phố tham gia vào thị trường carbon nội địa của Việt Nam trong tương lai, mà còn nhằm mục tiêu đẩy nhanh hơn nữa tốc độ giảm phát thải khí nhà kính của thành phố theo Kế hoạch số 222.

Một góc đô thị Hải Phòng

Mô hình sàn giao dịch được đề xuất sẽ là nơi các tín chỉ carbon được cấp, niêm yết và trao đổi giữa các bên có nhu cầu.Tín chỉ sẽ được cấp dựa trên kết quả giảm phát thải khí nhà kính từ các dự án và cơ sở đã được kiểm kê. Cơ chế vận hành sẽ áp dụng nguyên tắc bù trừ, cho phép các tổ chức có phát thải cao mua tín chỉ từ các tổ chức đã thực hiện các dự án giảm phát thải và có dư tín chỉ.

Đây là một "lối đi riêng" đầy tính chiến lược của Hải Phòng, thể hiện sự hiểu biết sâu sắc về vai trò của cơ chế thị trường trong việc giải quyết các vấn đề môi trường. Cơ chế bù trừ sẽ tạo ra một "cuộc chơi" kinh tế mà cả người phát thải nhiều và người giảm phát thải hiệu quả đều có lợi, khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh và giảm thiểu ô nhiễm.

Khu công nghiệp An Dương, Hải Phòng

Kiến tạo cơ chế và hạ tầng vững chắc

Kế hoạch thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon của Hải Phòng cho thấy sự chuẩn bị bài bản và nghiêm túc. Lộ trình triển khai được chia thành hai giai đoạn rõ ràng: Năm 2025 sẽ tập trung vào việc xây dựng khung cơ chế chính sách và kỹ thuật, trong khi năm 2026 sẽ chính thức thực hiện thí điểm cơ chế bù trừ và trao đổi tín chỉ carbon.

Để đảm bảo thành công, thành phố dự kiến thành lập một tổ công tác liên ngành bao gồm thành viên từ các sở, ngành và địa phương, phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài nguyên và Môi trường cùng Bộ Tài chính để nhận được hướng dẫn chuyên môn. Đồng thời, Hải Phòng cũng sẽ liên hệ và phối hợp với các tổ chức quốc tế có kinh nghiệm để nhận hỗ trợ về kỹ thuật, cung cấp dữ liệu thị trường và tư vấn biện pháp triển khai.

Đoàn giám sát của Quốc hội về công tác bảo vệ môi trường thăm Phòng thí nghiệm và quan trắc môi trường tại KCN Nam Cầu Kiền

Quy trình kiểm kê, thẩm định, cấp tín chỉ và quản lý giao dịch cũng sẽ được xây dựng rõ ràng để đảm bảo tính minh bạch và giá trị của các tín chỉ khi giao dịch. Về tài chính, nguồn lực sẽ được bố trí từ ngân sách thành phố và huy động từ các tổ chức phi chính phủ trong và ngoài nước. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này là yếu tố then chốt để đảm bảo tính toàn vẹn của thị trường, một yếu tố thiết yếu để thu hút người mua và người bán.

Mặc dù sàn giao dịch tín chỉ carbon là một giải pháp đột phá, bản thân nó không thể giải quyết mọi vấn đề. Thành công của sàn phụ thuộc vào một hệ sinh thái chính sách đồng bộ và toàn diện. Các khuyến nghị từ các chuyên gia và doanh nghiệp cho thấy cần phải hoàn thiện khung pháp lý về KCN sinh thái, có cơ chế tài chính rõ ràng cho các dự án xanh, nới lỏng hạn mức công suất điện mặt trời áp mái và xây dựng nền tảng chia sẻ thông tin về dòng vật liệu/chất thải. Việc thành lập các quỹ hỗ trợ chuyển đổi xanh và ban hành nghị quyết riêng của thành phố về vấn đề này cũng là những bước đi cần thiết.

Một góc KCN DEEP C - Hải Phòng

Một mình sàn giao dịch không thể hoạt động hiệu quả nếu các "nút thắt" về pháp lý và tài chính không được gỡ bỏ. Khi các rào cản này được loại bỏ một cách đồng bộ, thị trường tín chỉ carbon sẽ phát huy tối đa vai trò của mình, không chỉ là nơi mua bán, mà là trung tâm kết nối các dự án xanh, nhà đầu tư và các nguồn tài chính xanh.

Việc Hải Phòng tiên phong trong lĩnh vực này không chỉ là một câu chuyện kinh tế, mà còn là một câu chuyện về tầm nhìn và sự quyết đoán. Đây chính là "ngọn cờ đầu" của một hệ sinh thái kinh tế xanh, tạo ra động lực tài chính để thúc đẩy quá trình chuyển đổi, biến mục tiêu Net Zero đầy tham vọng thành hiện thực.

Đại diện lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, nhận định: Hải Phòng là một trong những địa phương triển khai sớm những biện pháp, chính sách nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính theo các quy định của pháp luật Việt Nam.

Khu công nghiệp Visp Hải Phòng

Bên cạnh những biện pháp về đổi mới công nghệ, phát triển các dự án năng lượng tái tạo, phục hồi và phát triển rừng, quản lý và xử lý rác thải công nghiệp và đô thị, Sở đã tham mưu Ủy ban Nhân thành phố Hải Phòng đề xuất Chính phủ cho phép thí điểm thực hiện sàn giao dịch tín chỉ carbon là một trong những công cụ để phát triển thị trường carbon tại địa phương nhằm tạo sự chuẩn bị cho chính quyền, doanh nghiệp thành phố tham gia vào thị trường carbon nội địa của Việt Nam trong tương lai cũng như đẩy nhanh hơn nữa tốc độ giảm phát thải khí nhà kính của thành phố Hải Phòng theo mục tiêu đặt ra tại Kế hoạch số 222.

Cụ thể, với phạm vi là các tổ chức, doanh nghiệp có tư cách pháp nhân tại Việt Nam hoạt động trên địa bàn thành phố. Với mô hình, sàn giao dịch sẽ là nơi để các tín chỉ carbon được cấp, niêm yết và trao đổi giữa các bên có nhu cầu; tín chỉ carbon được cấp dựa trên kết quả giảm phát thải khí nhà kính từ các dự án và cơ sở đã được kiểm kê. Với cơ chế vận hành, áp dụng nguyên tắc bù trừ, cho phép các tổ chức có phát thải cao mua tín chỉ từ các tổ chức có dư tín chỉ carbon.

Quang Chiến