Thất nghiệp giảm, áp lực việc làm với thanh niên vẫn lớn

Thanh niên thất nghiệp vẫn ở mức cao

Trong Quý III/2025, cả nước có khoảng 1,06 triệu người thất nghiệp trong độ tuổi lao động, giảm hơn 6.000 người so với quý trước. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm 2024, con số này tăng nhẹ khoảng 2.500 người.

Hàng ngàn cơ hôi đến với người lao động tại phiên giao dịch việc làm lưu động xã Tiến Thắng, Hà Nội

Tính chung 9 tháng năm nay, 1,05 triệu người trong độ tuổi lao động rơi vào tình trạng thất nghiệp, giảm 8.400 người so với cùng kỳ năm ngoái. Tỷ lệ thất nghiệp bình quân đạt 2,22%. Riêng khu vực thành thị, tỷ lệ này vẫn duy trì dưới 3%, phản ánh xu hướng phục hồi rõ nét của khu vực kinh tế đô thị.

Theo Cục Thống kê, sự khởi sắc của hoạt động xuất nhập khẩu và số doanh nghiệp mới gia nhập thị trường tiếp tục vượt số rút lui là hai yếu tố quan trọng giúp duy trì mức thất nghiệp thấp. Mức 2,2% cũng gần tương đương thời điểm trước khi đại dịch COVID-19 bùng phát.

Dù thị trường lao động nói chung cải thiện, song nhóm thanh niên vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Khoảng 1,6 triệu thanh niên từ 15 - 24 tuổi hiện không có việc làm và cũng không tham gia học tập hoặc đào tạo, chiếm 11,5% tổng số thanh niên. Con số này tăng tới 222.000 người so với quý trước và 183.000 người so với cùng kỳ năm 2024.

Cục Thống kê cho biết, quý III hằng năm thường là thời điểm nhiều sinh viên, học sinh vừa tốt nghiệp và đang trong quá trình tìm việc, khiến tỷ lệ thanh niên “không việc - không học” tăng mạnh. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là mức tăng năm nay cao hơn bình thường, phản ánh những thách thức thực sự trong quá trình chuyển tiếp từ trường học sang thị trường lao động.

Đáng lo ngại hơn, tỷ lệ này ở khu vực nông thôn lên tới 13%, cao hơn nhiều so với 9,5% ở khu vực thành thị. Nữ thanh niên cũng chịu bất lợi hơn, với tỷ lệ 13,3% so với 9,8% ở nam giới.

Thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo - sử dụng

Các chuyên gia cho rằng, tình trạng thanh niên thất nghiệp và không tham gia đào tạo kéo dài sẽ gây ra lãng phí nguồn nhân lực và tạo áp lực xã hội trong dài hạn. Vì vậy, việc định hướng nghề nghiệp sớm, phân luồng học sinh - sinh viên hợp lý, đồng thời tăng cường liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp là yêu cầu cấp thiết.

“Liên kết đào tạo theo nhu cầu thị trường, thực tập gắn với thực tiễn và cập nhật kỹ năng số cho thanh niên là chìa khóa để giảm tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm này”, đại diện Cục Thống kê nhận định.

Sinh viên gặp gỡ trực tiếp với nhà tuyển dụng, tìm hiểu thông tin và tham gia phỏng vấn thử tại Trường Đại học Thành Đô

Báo cáo cũng cho thấy, 1,92 triệu người lao động trong 9 tháng năm 2025 chưa được sử dụng hết tiềm năng, tương đương 3,7% tổng số lao động. Chỉ số này phản ánh sự “lệch pha” giữa cung và cầu trên thị trường lao động, một dạng “thất nghiệp ẩn” vẫn tồn tại ngay cả khi nền kinh tế tăng trưởng ổn định.

Trong Quý III, tỷ lệ lao động chưa sử dụng hết tiềm năng giảm còn 3,4% (tương ứng 1,83 triệu người), mức thấp hơn đáng kể so với đỉnh 10,4% vào Quý IV/2021, thời điểm chịu tác động nặng nề của đại dịch.

Nhìn tổng thể, thị trường lao động Việt Nam 9 tháng năm 2025 cho thấy sự ổn định và dấu hiệu phục hồi tích cực. Tuy nhiên, áp lực việc làm với thanh niên và chất lượng việc làm vẫn là hai thách thức lớn cần được giải quyết trong giai đoạn tới.

Thực tế cho thấy, để thị trường lao động phục hồi vững chắc, không chỉ cần mở rộng số lượng việc làm mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng việc làm và năng suất lao động.

Việt Nam đang trong “thời kỳ dân số vàng”, song lợi thế này sẽ nhanh chóng mất đi nếu lực lượng trẻ không được trang bị kỹ năng phù hợp với chuyển đổi số, tự động hóa và kinh tế xanh. Các chính sách phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt trong giáo dục nghề nghiệp, cần được đầu tư bài bản, đồng bộ với quy hoạch ngành nghề và định hướng phát triển kinh tế vùng.

Đồng thời, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, khuyến khích doanh nghiệp mở rộng sản xuất, tạo thêm việc làm ổn định, có thu nhập tốt. Việc hoàn thiện hệ thống dữ liệu lao động quốc gia, tăng cường kết nối giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, phát triển thị trường việc làm trực tuyến… cũng là những hướng đi cần thiết để giảm tình trạng lệch pha cung - cầu lao động.

Ánh Dương